สวัสดีครับ คุณเคท

(๑) เอาคำ Cognition / Cognitive ก่อนนะครับ  คำนี้ใช้เรียกเหตุการณ์ที่เกี่ยวกับ "การคิด" นะครับ  ขอให้สังเกตว่า  "คิด" อย่างเดียว "ไม่เกี่ยวกับอารมณ์" นะครับ  และที่เรียกว่าคิดนี้ ก็หมายรวมถึง "ขอบเขต" ตั้งแต่ "การรู้สึกสัมผัส(Sensation),"   เหตุหารณ์นี้เรายัง "ไม่รู้ความหมาย" ต่อมาเรา "รู้ความหมาย"ว่าการรู้สึกสัมผัสนั้น คืออะไร  "การรู้สึกสัมผัส + ความหมาย" นี้  เราเรียกว่า "การรับรู้(Perception)",  การรับรู้นี้เกิดขึ้นใน"ความจำระยะสั้น(STM)",  การที่เป็นหตุการณ์ใน STM นี้เอง  ทำให้ บางที เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า "Attention" ก็เรียกกันนะครับ  การรับรู้นี้ จะต้องดึง(Retreival) หรือ ระลึก (Recall) เอา "ความหมาย"(Semantic) ออกมาจากความจำระยะยาว(LTM)อย่างต่อเนื่องก็ได้  ทำให้เกิดการรับรู้ลึก และซับซ้อนได้ครับ  เหตุการณ์นี้ ถ้ายังคงอยู่ใน STM ก็เรียกว่า "จำ"(Memory), ครับ  ถ้ามีการทบทวน(Rehearsal) ก็ยิ่งจำได้นาน  หลังจากนั้นก็จะบันทึกหรือ"จำ"ไว้ในระบบความจำระยะยาว(LTM) ได้นานเท่าไรไม่จำกัดเวลา  ถ้าต่อไปมี "ปัญหา" เข้ามาเร้าให้ "คิด" แก้ปัญหานั้น  "ความจำ" (ความรู้)จาก LTM ก็จะออกมา "ปฏิบัติการคิด" ใน STM ครับ  กระบวนการคิดนี้ก็จะมีชื่อแตกต่างกันไปตามปัญหานั้นๆ  ถ้าปัญหาเป็นโจทย์ให้ "คิดสร้างสรรค์" ก็เรียกกระบวนการคิดนั้นว่า "การคิดสร้างสรรค์"  ถ้าเป็นปัญหาแบบ "เหตุผล"  ก็เรียกว่า  "การคิดเหตุผล"  ถ้าคิดต่อเนื่องกันไปเรื่อยๆ ก็เรียกว่า "การคิดจินตนาการ"  ถ้าการคิดนั้น คิดได้คำตอบ "โดยไม่รู้ว่ามันได้มาอย่างไร สืบหากระบวนการต้นตอไม่ได้"  ก็เรียกว่า "การคิดหยั่งเห็น"(Insight) เป็นต้น  เมื่อคิดได้แล้วก็"ตัดสินใจ"แล้วตอบออกมาเป็น "พฤติกรรมภายนอก"(Overt Behavior)  และเหตุการณ์นับแต่ "การรู้สึกสัมผัสเป็นต้นมาจนถึงตัดสินใจ" นั้น เรียกว่า "การคิด" หรือ "ปัญญา"เรียกรวมๆว่า "Cognition"  ทั้งหมดนั้นเป็น "พฤติกรรมภายใน"(Covert Behavior)  และ"ขอบเขต" ทั้งหมดนั้น เรียกว่า "เนื้อหาของจิตวิทยาปัญญา"(Cognitive Psychology) ครับ

สำหรับคำ Recognition นั้น หมายถึง "การจำสิ่งเร้าที่อยู่ตรงหน้าได้"  เรียกว่า "การรู้จัก"  แต่ถ้าเราระลึกสิ่งใดที่ขณะนั้นสิ่งเร้านั้นหายไปจากสนามสัมผัสของเราแล้ว  เราเรียกว่าจำแบบ "ระลึก"(Recall) ครับ

คิดว่าคงชัดเจนนะครับ  อันที่จริง ผมได้ให้ความกระจ่างนี้ไว้ในบล็อกต่างๆแล้วนะครับ  ลองอ่านซ้ำอีกครั้งก็จะทำให้ชัดเจนย่งขึ้นครับ

ดร.ไสว เลี่ยมแก้ว