"การสร้างแรงบันดาลใจ" เป็นหัวข้อที่ดร.อาจอง   ชุมสาย ณ อยุธยา มาเล่าให้กลุ่มนักวิชาการการศึกษาที่ไปเข้าร่วม WS ดี เก่ง และมีความสุข อยู่ในตน ดังที่ได้บันทึกไว้ในตอนก่อน ได้ฟัง ท่านให้ความสำคัญกับงานการสร้างแรงบันดาลใจนี้มาก และเห็นว่าเป็นหัวใจของการให้การศึกษาเลยทีเดียว

 

 วันนี้ผมจะพูดถึงเรื่องที่มีความสำคัญมาก ถ้าเราสามารถเปลี่ยนจิตใจของเด็กได้ (transformation)  ถ้าเราปรารถนาให้ผู้เรียนเป็นคนดีเหนือสิ่งใด  ต้องทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในตัวผู้เรียน  ถ้าเราสามารถพูดจากใจไปสู่ใจได้ จะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

 

ถ้าเราหวังให้เกิดการเปลี่่ยนแปลงในตัวของผู้เรียน สิ่งที่ทำไม่ใช่แค่สอนอีกแล้ว เมื่อเราพูดภาษาใจได้ เราไม่ต้องไปสอนคุณธรรมเลย พอใจถึงใจ การเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นทันที

 

การสร้างแรงบันดาลใจสำคัญมากสำหรับครู ครูที่มีเมตตาเท่านั้นที่จะเปลี่ยนแปลงผู้เรียนได้ เราต้องคัดครูที่มีเมตตาต่อศิษย์ ต่อทุกสิ่งทุกอย่าง แล้วจะเข้าถึงใจผู้เรียนได้จริงๆ

 

สัตยาไส (เป็นโรงเรียนประจำที่ตั้งอยู่ที่อ.ชัยบาดาล จ.ลพบุรี ทุกคนที่โรงเรียนรับประทานอาหารมังสวิรัติ) จะคัดเลือกครูที่มีเมตตาเท่านั้น เพราะเขาคือผู้ที่จะเขาถึงใจผู้เรียนได้ วิธีการคัดเลือกคือ เราจะประกาศออกไปทั่วๆ ขณะนี้เราก็ได้ประกาศออกไปแล้ว เมื่อมีคนมาสมัครเราก็จะเชิญมาที่โรงเรียนเป็นเวลา ๓ วันเต็ม

 

วันแรกผมจะมาให้ความรู้เกี่ยวกับการเรียนรู้ของมนุษย์ที่เน้นคุณธรรม  เมื่อจบวัน ๕๐% กลับบ้าน  วันที่สองผมจะพูดเกี่ยวกับเรื่องงานของครูว่าต้องเสียสละอย่างไร ทุ่มเทชีวิตจิตใจของตนเพื่อเด็กเพียงใด เราทำงานหนักมากเพียงใด สภาพแวดล้อมของโรงเรียนเป็นอย่างไร  อีก ๒๕ % กลับบ้าน  วันที่สาม กลุ่มผู้สมัคร ๒๕ % สุดท้ายจะมีโอกาสได้สัมผัสกับเด็ก เราจะดูว่าเด็กชอบที่จะอยู่ใกล้ๆกับครูคนไหน ครูคนนั้นคือครูที่ดี มีเมตตาสูง  นี่คือวิธีที่เราได้ครูที่สร้างแรงบันดาลใจให้กับผู้เรียน

 

การเรียนรู้ของมนุษย์

 

เริ่มจากการสร้างพื้นฐานให้เขาเป็นคนดี  เสริมเมตตาให้เกิดการยกระดับจิตใจ   มีภูมิคุมกันต่อสิ่งไม่ดีที่อยู่รอบตัว ครูต้องสร้างแรงบันดาลใจเป็นภูมิคุ้มกันให้กับผู้เรียนไม่ให้หลงทางอีก

 

กระบวนการเรียนรู้ 

 

จิตใจทำให้เราเข้าใจว่าทำไมเราถึงต้องสร้างแรงบันดาลใจ  เมื่อจิตสำนึกรับรู้ จะมีการรับข้อมูลเข้ามาผ่านประสาทสัมผัสทั้ง ๕   ตีความด้วยการเปรียบเทียบประสบการณ์เดิมกับประสบการณ์ใหม่ทันที ทำให้มีการแสดงออกที่แตกต่างกันไป

ข้อมูลเดิม และสิ่งแวดล้อมรอบตัวเด็ก ทำให้เขาเป็นอย่างที่เป็นอยู่นี้อย่างช่วยไม่ได้ เราต้องไม่สิ้นศรัทธาในตัวเด็กว่าเขาเป็นคนดี

 

สอนให้เขามีวิจารณญาณในเรื่องต่างๆ สิ่งใดที่คิดว่าดีสำหรับเรานั้น ดีสำหรับคนอื่นไหม ให้เราหมั่นคิดดี พูดดี ฟังดี ทำดี แล้วสิ่งดีเหล่านี้จะไปบันทึกในจิตใต้สำนึก บันทึกลงไปเพื่อให้เกิดการเปลี่ยนนิสัย ที่อาจจะยังไม่ใช่ transformation แต่ก็เป็นการสะสมข้อมูลที่จะก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงไปในทางดี

 

ในห้องเรียนครูไม่บ่น ไม่ต่อว่าเด็ก ถ้าเราจะสร้างแรงบันดาลใจให้กับผู้เรียน ต้องมีบรรยากาศที่ดี ไม่ใช้คำว่าโง่กับเด็ก   เพราะคำต่างๆที่ครูใช้จะฝังลงไปในจิตใต้สำนึกของเด็ก  ครูต้องทำแต่สิ่งดีให้เด็กได้เรีียนรู้ คอยส่งเสริมให้เด็กทำในสิ่งที่ดีตลอดเวลา นำเอาศีลมาควบคุมอารมณ์ของเรา   ศีลมีอยู่ในทุกศาสนาอยู่แล้ว และไม่แตกต่างกัน ศีลคือการเอาชนะประสาทสัมผัสทั้ง ๕ ไม่ใช่ปล่อยให้ความอยากเข้้าครอบงำ และไม่ว่าจะสอนอะไรก็ใส่แรงเสริมเรื่องศีลเข้าไปได้

 

การยกระดับจิตใจเพื่อให้อยู่เหนืออารมณ์ อยู่เหนือประสาทสัมผัสทั้ง ๕  ด้วยการฝึกสมาธินั้นทุกศาสนามีวิธีการของเขา  ต้องยกระดับจิตใจของเด็กให้เขาเกิดปัญญา เพื่อให้เกิดการรู้อะไรขึ้นมาด้วยตัวเขาเอง เกิดเป็น transformation ครั้งยิ่งใหญ่ในชีวิตขึ้นที่จิตเหนือสำนึก เราต้องสร้างแรงบันดาลใจให้ทุกคนรู้จักการยกระดับจิตใจให้สูงขึ้น แล้วผู้เรียนจะเริ่มรู้จักตัวเขาเอง  ปัญญาตัวนี้จะสอนเขา  

 

เป้าหมายของการศึกษา คือ การทำให้ผู้เรียนได้รู้จักตัวเอง ว่าเขาเป็นใคร เป้าหมายในชีวิตคืออะไร มาอยู่บนโลกนี้ทำไม

 

สัตยาไสใช้หลักสากลในการฝึกสมาธิ เพราะเรามีเด็กเกือบทุกศาสนาอยู่ในโรงเรียน มีการนำดนตรีเข้ามาช่วยทำให้จิตใจเกิดความสงบ แสงสว่าง ความรัก และความเมตตา ความสงบสุข ความเคารพซึ่งกันและกัน เป็นสิ่งที่เราต้องสร้างให้มีขึ้น

 

บทภาวนา "เราคือแสงสว่าง " แสงสว่างอยู่ในหัวใจเรา ในหัวใจเรามีดอกบัว เมื่อแสงสว่างส่องลงมา ดอกบัวในหัวใจของเราก็บาน แสงสว่างนำทางเราไปในทุกที่...  เป็นการสร้างภาวะสุขสงบขึ้นในจิตใจของทุกคน และเป็นการเตรียมพร้อมผู้เรียนที่จะได้รับการเปลี่ยนแปลงอย่างถาวร

 

สัมผัสที่หก แรงบันดาลใจ ความรัก ความเมตตา เป็นเรื่องที่เกิดขึ้นในใจ รับรู้ได้ด้วยใจ เข้าถึงใจได้โดยไม่ต้องผ่านสัมผัสปกติ ไม่ต้องผ่านการตีความ พ่อแม่ที่รักลูก ให้ความอบอุ่นกับลูก ลูกก็เปลี่ยนแปลงได้