เมื่อครั้งที่ผมเรียนปริญญาโท สาขาพัฒนาสังคม ที่ ม.นเรศวร ผมได้ทำวิทยานิพนธ์ เรื่อง "กลยุทธ์การพัฒนาสังคมของปราชญ์ชาวบ้านจังหวัดบุรีรัมย์" โดยปราชญ์ชาวบ้านที่เป็นเป้าหมายของการเก็บข้อมูลครั้งนี้คือ
- พ่อคำเดื่อง ภาษี
- พ่อผาย สร้อยสระกลาง
- พ่อสุทธินันท์ ปรัชญพฤทธิ์
ซึ่งจากการศึกษาในขณะนั้นพบว่า ปราชญ์ชาวบ้านแต่ละท่านมีกลยุทธ์ในการพัฒนาสังคมดังนี้

พ่อคำเดื่อง ภาษี
บริบทของพ่อคำเดื่อง ภาษี <p style="margin: 0in 0in 0pt" class="MsoNormal">- เป็นเกษตรกรที่ประสบปัญหาจากการปลูกพืชเชิงเดี่ยว ประสบกับปัญหาหนี้สิน จึงหาทางออกด้วยการดื่มเหล้า และสูบบุหรี่อย่างหนัก หลังจากได้ศึกษาธรรมะของพระพุทธศาสนาจึงเกิดปัญญามองเห็นปัญหา และต้นเหตุของปัญหา เห็นคุณค่าของธรรมชาติและการเกื้อกูลกัน จึงปรับแนวคิดการทำเกษตรเชิงเดี่ยวมาเป็นเกษตรธรรมชาติ เน้นการพึ่งตนเอง ประหยัด จนสามารถชำระหนี้สินต่าง ๆ ได้จนหมดสิ้น</p><p> ทัศนะที่มีต่อชุมชนและสังคมของพ่อคำเดื่อง ภาษี</p><p>- สังคมไทยในปัจจุบันเป็นสังคมที่มีขาดความเอื้ออาทรกันระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ และมนุษย์กับมนุษย์ </p><p>- ผู้คนในชนบทต่างมุ่งสู่ตลาดแรงงาน </p><p>- เกษตรกรเองมักถูกหลอกให้วิ่งไปตามกระแสเงินตรา จนตกเป็นหนี้ในที่สุด </p><p>- คนภาคอีสานเป็นนักสู้มาโดยตลอด เมื่อมีปัญหาก็จะลุกขึ้นร่วมมือกันแก้ไขปัญหา แต่พอปัญหาหมดไปก็ไปให้เขาเหยียบย่ำอีก </p><p style="margin: 0in 0in 0pt 0.5in; text-indent: -0.25in; tab-stops: list .5in" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0in 0in 3pt" class="MsoHeading9">กลยุทธ์การพัฒนาสังคม (โดยสรุป)</p><p style="margin: 0in 0in 0pt" class="MsoNormal">สร้างเครือข่ายเพื่อการพัฒนา </p><p style="margin: 0in 0in 0pt" class="MsoNormal">ใช้ภูมิปัญญาเป็นฐาน </p><p style="margin: 0in 0in 0pt" class="MsoNormal">เน้นความต้องการของชีวิตที่แท้จริง” </p><p>
</p><p>หนึ่งตัวอย่างของ “สามใบเถา” แห่งบุรีรัมย์ครับ ..อีก 2 ท่านรออ่านตอนต่อไปครับ…..</p>
เวลาพูดถึงเกษตรกร ผมแทบนึกอะไรไม่ออกเลย ทั้งที่คลุกคลีกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มานาน
แหม….. มหาวิทยาลัยเกษตรฯ ก็ไม่ได้สอนแต่การเกษตรไม่ใช่เหรอครับ คุณวีร์
ผมเริ่มจะอินกับธรรมชาติแล้วซิ
เป็นงั้นไปครับ…อะไรเป็นเหตุ เป็นปัจจัยเหรอครับ
อืม….ครับ มาปัตตานีไหมครับน่าจะมีสาขาที่อาจารย์ชอบนะครับ อิอิ….
ขอบคุณที่มาเยี่ยมครับ…วันนี้ขอนอนก่อนนะพรุ่งนี้จะลง ปราชญ์ชาวบ้านท่านต่อไปครับ
แต่อย่ามาเลยครับ…เดี๋ยวหัวใจสลายเพราะคิดถึงบ้านเหมือนผมครับ
ยอดเยี่ยมครับ..
หัวใจและมันสมองของปราชญ์ชาวบ้าน คือ พลังชีวิตที่น่าศรัทธาเป็นอย่างมาก
บุรีรัมย์ เลิกตำน้ำกิน และบ่สิ้นปราชญ์ชาวบ้าน เด้อพี่น้อง
บุรีรัมย์เดี๋ยวนี้เลิกตำน้ำกิน ท้องฟ้าก็มีนกบิน บนดินก็มีข้าวเกี่ยว
สาวสวยแก้มเรื่อ ไม่เชื่อก็ลองมาเที่ยว อีสานกำลังสีเขียว ขอเชิญมาเที่ยวบุรีรัมย์...................
(เพลงรำวงบุรีรัมย์)
เข้ากันได้…จริง ๆ นะ
เข้ามาศึกษาปัญหาของชาวบ้านที่เป็นเกษตรกร หรือที่เรียกว่า “ปราชญ์ชาวบ้าน “ ทำให้ทราบถึงวิธีการแก้ไขปัญหา เก่งจริงๆ เลยนะ! ไม่ต้องมีปริญญาก็มีปัญญาและมันสมองที่ปราดเปลื่อง ขอให้เกษตรกรลืมตาอ้าปากได้กับเขาซะทีนะ
ขอบคุณครับที่แวะมาเยี่ยมชม
สวัสดีค่ะ เข้ามาศึกษาปราชญ์ชาวบ้าน เพราะอ่านแล้วรู้สึกว่าคนสมัยก่อนนั้นมีคุณค่าอย่างมหาศาลทางด้านภูมิปัญญา ขอชื่นชม และพ่อคำเดื่อง ภาษี เป็นชื่อที่ได้ยินบ่อยมากเลยนะ และยังมีครูประยงค์ รณรงค์ พ่อมหาอยู่ ก็เคยไปศึกษาดูงานที่บ้านท่านครั้งหนึ่ง เนื่องจากถูกบังคับให้ไป หุ หุ หุ พอไปรักธรรมชาติขึ้นมาเลยนะ!
ทุกท่านเป็นบุคคลตัวอย่างอย่างดีเยี่ยมของสังคมไทยค่ะ ขอบคุณมากค่ะที่นำมาเผยแพร่ให้สังคมได้รับรู้