บางที เราต้องเข้าใจสังคมว่ามันจะต้องเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา เปลี่ยนแปลงช้าหรือเร็วแล้วแต่ปัจจัยเสริม สังคมที่เปลี่ยนแปลงไปล้วนแล้วแต่เกิดจากการคิดของมนุษย์เป็นสำคัญ วันนี้และที่ผ่านมาเราจะเห็นการเปลี่ยนแปลงเคลื่อนตัวอยู่ตลอด ข้างหน้าเราอาจหยั่งรู้ได้ว่าสังคมจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรหากเรามีญาณวิเศษ อนึ่ง การคาดการณ์ล่วงหน้าด้วยความรู้เก็บออม ก็เป็นส่วนหนึ่งของการหยั่งรู้อนาคต

     วันที่ ๒๖ ที่จะถึงข้างหน้านี้ นักศึกษาที่จบการศึกษาแต่ละระดับจะเข้ารับปริญญาบัตร สำหรับการเข้ารับปริญญาบัตร ผมไม่มีความชำนาญเอาซะเลย และอยากจะคอยมองอยู่ห่างๆ เข้ารับหรือไม่เข้ารับเราก็ได้ความรู้และประสบการณ์จำนวนหนึ่งในมหาวิทยาลัย เป้าหมายที่แท้จริงของการศึกษาน่าจะเป็นความรู้ความชำนาญ แต่หลายคนก็วางเป้าว่า ขอเพียงให้ได้ใส่ครุยและเข้ารับปริญญาสักครั้งหนึ่งในชีวิต เนอะ มันเป็นความสุขเล็กๆ น้อยๆ หลายคนอาจจะเห็นคนข้างบ้านมาคุยให้ฟังว่า ลูกของฉันเข้ารับปริญญาวันนั้น วันนี้ เมื่อตนเองมีลูกก็อยากให้เป็นอย่างนั้นบ้าง ก็ธรรมดา ความอยากมันเข้าใครออกใครซะเมื่อไรกัน เพราะอยากนี่เองที่ทำให้คนประสบความสำเร็จในทางสังคม เช่น อยากให้เขาเป็นคนดี เราก็พยายามทุกทางที่จะให้เขาเป็นคนดี เมื่อเขาดีได้อย่างที่เราต้องการ เราก็รู้สึกพึงพอใจกับความอยากที่สำเร็จลง อยากอย่างนี้เรียกว่าอยากเป็นกุศล

   วันนี้เป็นวันแรกของการฝึกซ้อมการเข้ารับปริญญาบัตร หลายคนหน้าตาแจ่มใจ ตื่นเต้นกับพิธีฝึกซ้อม (ตื่นเต้นตั้งแต่ฝึกซ้อม) รอคอยมาเป็นเวลา ๕ ปี จากเดิมที่คิดว่ามันแสนนานเหลือเกิน แต่พอมาถึงวันนี้ มันเป็นเพียงแค่ชั่วงูแลบลิ้น ไก่ปลิ้นตา หลายคนวางแผนไว้แล้วว่า หลังจากรับปริญญา เราต้องฉลองกันให้ใหญ่โต เงินทองที่สูญเสียไปเท่าไรไม่ว่ากัน บางทีขอยืมเขามาก็ได้ วันเข้ารับปริญญาก็เหมารถกันมาต้อนรับบัณฑิตและมหาบัณฑิตใหม่

หมายเหตุ : บัณฑิตคือ ผู้ประกอบด้วยสิ่งงามทางการกระทำ คำที่พูดและใจที่คิด ยิ่งเป็นมหาบัณฑิต ยิ่งต้องเข้มงวดเรื่องนี้ บัณฑิตคงไม่ใช่เพียงผู้ผ่านระบบการศึกษามาด้วยเวลา ๔ ปี เพื่อรับปริญญาบัตรในปีที่ ๕