@@ บทความนี้เป็นบทความที่รวบรวมและเรียบเรียงจากการค้นคว้าจากอินเทอร์เน็ตและจากประมวลความเข้าใจของตัวเอง   อาจมีข้อบกพร่อง ผิดพลาดบ้าง ... โปรดค้นข้อมูลเพิ่มเติมจากแหล่งสืบค้นต่างๆ @@@

       เทคโนโลยีบนเว็บมีการพัฒนาอยู่ตลอดเวลา   ส่งผลให้การพัฒนาการเรียนการสอนในระบบอีเลิร์นนิงมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง    ปัจจุบันมีการพัฒนาเทคโนโลยีเว็บขึ้นมากมาย   อาทิ   Weblog Wiki, Podcast เป็นต้น พร้อมทั้งการพัฒนาเครื่องมือต่างๆ รวมถึงการพัฒนาระบบการเรียนการสอนที่จะนำมาช่วยในการพัฒนาการเรียนการสอนอีเลิร์นนิ่ง ปัจจุบันมีหลายเว็บไซต์นำนวัตกรรม Wiki  มาใช้ในการพัฒนาเว็บไซต์   wiki ถูกพัฒนาเป็นระบบ   โดยมีการพัฒนาซอฟแวร์ระบบสร้างและบริหารเป็นนวัตกรรมอีเลิร์นนิงชนิดหนึ่ง    นวัตกรรมวิกิก่อให้เกิด ซึ่งปัจจุบันมีการนำมาใช้ทั่วโลก  สมาชิกในกลุ่มจึงสนใจที่จะศึกษาข้อมูลนวัตกรรมดังกล่าวนี้   โดยได้ร่วมกันศึกษาและรวบรวมข้อมูลเพื่อให้สามารถเข้าใจนวัตกรรม Wiki ได้มากขึ้น   จึงใคร่ขอนำเสนอขอมูลจากการศึกษาเพื่อประโยชน์ในการนำมาประยุกต์ใช้ต่อไป

  ความหมายของนวัตกรรม Wiki

วิกิ หรือ วิกี้ ( wiki) เป็นเทคโนโลยีเว็บที่ช่วยสนันสนุนการสร้างฐานข้อมูลในระบบออนไลน์โดยสามารถทำงานผ่านเว็บบราว์เซอร์ทุกชนิด เราสามารถให้ความหมายของ Wiki   ได้ใน 3 ลักษณะ  คือ  

1) ลักษณะของเว็บไซต์  2) ตัวซอฟต์แวร์     และ 3) ตัวเว็บไซต์

  ลักษณะของเว็บไซต์    หมายถึง   ลักษณะของการออกแบบเว็บเพื่อที่จะอนุญาตให้ผู้ใช้สามารถเพิ่มและแก้ไขเนื้อหาได้โดยง่าย   ซึ่งบางครั้งไม่จำเป็นต้องลงทะเบียนเพื่อแก้ไข   นอกจากนี้เว็บวิกิยังมีระบบสนับสนุนการเชื่อมโยง ( Link) ไปยังข้อมูลต่างๆ ภายในเว็บไซต์ที่เกี่ยวข้องได้อัตโนมัติ   ด้วยความง่ายในการใช้งานและความสามารถในการแก้ไขวิกิเว็บไซต์จึงมักจะถูกนำมาใช้ในการร่วมเขียนบทความ   นอกจากนี้วิกิยังสามารถดัดแปลงไปใช้ในเรื่องของข้อมูลแผนที่หรืออื่นๆ ได้อีก วิกิจะแตกต่างจากระบบจัดการเนื้อหาอื่น  ในส่วนของการโต้ตอบ   ซึ่งเห็นได้จากระบบของกระดานสนทนาออนไลน์ หรือ บล็อก    ซึ่งจะอนุญาตให้ผู้อื่นโต้ตอบโดยการส่งข้อความต่อท้าย และไม่สามารถมีส่วนร่วมในส่วนของเนื้อหาหลักได้

ตัวซอฟต์แวร์วิกิ   Wiki เป็นซอฟต์แวร์ที่รองรับการทำงานของระบบเว็บวิกิ   ซึ่งเป็นซอฟต์แวร์ที่ใช้งานผ่านเครือข่ายคอมพิวเตอร์ (Server)  ได้แก่ MediaWiki ซึ่งเป็นต้นแบบของ เว็บ WikiPedia (สารานุกรมออนไลน์)  ,  WackoWiki ,   PhpWiki , TikiWiki เป็นต้น

ตัวเว็บไซต์    หมายถึง  เว็บไซต์ที่นำระบบวิกิมาใช้งานนั่นเอง   ตัวอย่างเช่น  เว็บสารานุกรมออนไลน์ (วิกิพีเดีย )   เว็บ Wikimapia   เว็บองค์กร Wiki.mozilla.org    เป็นต้น   (สามารถดูเว็บไซต์วิกิแบบต่างๆ ได้  จากข้อมูลเพิ่มเติม ท้ายบทความ)   ซึ่งหากจะมองในภาพรวมก็จะเห็นได้ว่า  นวัตกรรมวิกิเกิดจากการพัฒนารูปแบบลักษณะของวิกิ  แล้วจึงทำการพัฒนาซอฟต์แวร์วิกิ   เพื่อที่จะนำมาติดตั้งและใช้งานบนเว็บเซอร์เวอร์ต่างนั่นเอง  ดังนั้นจึงสามารถให้ความหมายของวิกิได้ในสามลักษณะดังกล่าวมา


ประวัติความเป็นมาของวิกิ
วิกิตัวแรกชื่อว่า WikiWikiWeb  สร้างโดย วอร์ด คันนิงแฮม เมื่อพ.ศ. 2537 สำหรับโครงการ Portland Pattern Repository ของเขา    โดยได้เขียนโปรแกรมขึ้นด้วยภาษาเพิร์ล (Perl)  และติดตั้งลงที่เว็บ c2.com โดยชื่อของวิกินั้นมาจากชื่อรถประจำทางสาย "วิกิ วิกิ" (Wiki Wiki) ของระบบรถขนส่งแชนซ์ อาร์ที-52 ที่สนามบินฮอโนลูลูในรัฐฮาวาย    ซึ่งคำว่าวิกิในภาษาฮาวายมีความหมายว่าเร็ว ดังนั้นคำว่า วิกิวิกิ หมายถึง เร็วเร็ว นั่นเอง
ระบบวิกิเริ่มเป็นที่รู้จักภายหลังจากที่สารนุกรมวิกิพีเดีย   http://www.wikipedia.org  ได้นำมาใช้  ซึ่งต่อมาได้มีหน่วยงานหลายส่วน หลายประเทศได้นำระบบวิกิมาใช้ไม่ว่าจะในการจัดการเอกสาร  การจัดทำเป็นแผนที่   การติดต่อสื่อสาร  หรือแม้แต่การร่วมกันเขียนโปรแกรม
ในประเทศไทยมีการนำเว็บวิกิมาใช้  เป็นสารานุกรมออนไลน์ (วิกิพีเดีย) http://th.wikipedia.org   สารานุกรมเสรีที่ทุกคนร่วมสร้างได้  เพื่อเป็นแหล่งรวบรวมความรู้จากประชาคม  โดยมีการจัดแบ่งเป็นหมวดหมู่ และมีกฎระเบียบในการสร้างและจัดเก็บข้อมูล เพื่อความสะดวกในการสืบค้น    ซึ่งเริ่มสร้างเมื่อ เดือนธันวาคม 2546   ปัจจุบันมี 17,710 บทความ  (ข้อมูล ณ วันที่ 26 ธ.ค. 49)      นอกจากนี้ยังมีหน่วยงานอื่นๆ ที่นำ wiki มาใช้ได้แก่  เนคเทค  http://wiki.nectec.or.th/ext/IMA/WebHome     และ องค์กรรัฐและเอกชนอื่นๆ


ลักษณะที่สำคัญของวิกิ

1.      การทำงานแบบง่าย     วิกิเน้นการทำงานแบบง่าย     ซึ่งผู้เขียนสามารถสร้างเนื้อหาบนเว็บได้โดยไม่จำเป็นต้องมีความรู้ในภาษา HTML โดยข้อมูลถูกเขียนร่วมกันด้วยภาษา MarkUp อย่างง่ายโดยผ่านเว็บบราว์เซอร์  (Web Browser)  ซึ่งในแต่ละหน้าจะถูกเรียกว่า "หน้าวิกิ" และเนื้อหาภายในจะเชื่อมต่อกันผ่านทางไฮเปอร์ลิงค์ (Hyperlink)  ซึ่งส่งผลให้ในแต่ละวิกิสามารถทำงานผ่านระบบที่เรียบง่ายและสามารถใช้เป็นฐานข้อมูลสำหรับสืบค้น ดูแลรักษาที่ง่าย

2.      การให้สิทธิในการเพิ่มและแก้ไขข้อมูลบนหน้าเว็บ   นิยามลักษณะของเทคโนโลยีวิกิ   คือ   ความง่ายในการสร้างและแก้ไขหน้าเว็บ   โดยไม่จำเป็นต้องผ่านการตรวจสอบหรือยืนยันจากเจ้าของเว็บนั้น   เว็บวิกิหลายแห่งเปิดให้ผู้ใช้บริการทั่วไป    ในขณะที่บางกรณีขึ้นอยู่กับการตั้งค่าวิกิบนเซอร์เวอร์    ผู้ใช้อาจจะต้องล็อกอินเพื่อแก้ไขหรือเพื่ออ่านบางหน้า

3.      เว็บที่สร้างด้วยซอฟต์แวร์มิเดียวิกิ จะมีน่าตาคล้ายกัน  

ลักษณะที่สำคัญและการนำมาประยุกต์ใช้ในการจัดการเรียนการสอนอีเลิร์นนิง จากลักษณะของวิกิดังที่ได้กล่าวมาข้างต้นนั้น  เราสามารถนำลักษณะที่สำคัญของวิกิมาประยุกต์ใช้ในการเรียนการสอนอีเลิร์นนิงดังนี้
1. การที่วิกิอนุญาตให้ผู้ใช้เขียนและแก้ไขข้อมูลได้    ทำให้เหมาะแก่การนำมาใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนแบบเรียนรู้แบบร่วมกัน (
Collaborative Learning)  ซึ่งเป็นการเรียนรู้ที่มีผู้เรียนสามารถร่วมกันศึกษาในเรื่องที่สมาชิกในกลุ่มให้ความสนใจ  เป็นการเรียน แบบช่วยเหลือซึ่งกันและกัน

2. การที่เว็บวิกิสามารถทำงานได้ง่ายและมีการเชื่อมโยงเนื้อหาผ่านทางไฮเปอร์ลิงค์ และมีระบบจัดเก็บสืบค้นข้อมูล     ทำให้เหมาะแก่การสร้างเป็นแหล่งรวบรวมความรู้ ความคิด  อย่างเช่นที่มีการจัดทำเป็นสารานุกรมออนไลน์ ซึ่งกลายเป็นแหล่งความรู้ขนาดใหญ่ที่เกิดจากการรวมคิด ร่วมเขียนของประชาคมที่สนใจในเรื่องนั้นๆ

  ข้อดีในการนำนวัตกรรมวิกิมาใช้ในการจัดการเรียนการสอนอีเลิร์นนิง          

การนำนวัตกรรมวิกิมาใช้ในการจัดการเรียนการสอนอีเลริน์นิ่งสามารถสรุปข้อดีได้ดังนี้ 1. สามารถนำมาใช้ในการจัดการเรียนการสอนแบบเรียนรู้ร่วมกัน (Collaborative Learning)  ซึ่งเป็นการเรียนรู้ที่มีผู้เรียนสามารถร่วมกันศึกษาในเรื่องที่สมาชิกในกลุ่มให้ความสนใจ  เป็นการเรียนแบบช่วยเหลือซึ่งกันและกัน  มีการให้โอกาสผู้ที่สนใจแสดงความคิดเห็น  และรับฟังความคิดเห็นของกันและกัน  การให้ความไว้วางใจกันและกันในการที่สามารถที่จะแก้ไข ข้อมูลต่างๆ  ซึ่งจะเป็นการช่วยส่งเสริมการทำงานร่วมกันนั่นเอง 2.  สามารถที่จะใช้เว็บวิกิในการระดมสมอง    เช่นร่วมกันเขียนโปรแกรมเพื่อพัฒนาซอฟต์แวร์และทำกิจกรรมอื่นๆ ได้ 3. สามารถใช้เว็บวิกิเป็นแหล่งรวบรวมความรู้ต่างๆ   เช่น เว็บสารนุกรมออนไลน์ ( Wiki Media)    เว็บวิกิแผนที่ (wikimapia) 4. การนำนวัตกรรมวิกิมาใช้ในการเรียนการสอนอีเลิร์นนิง  จะสามารถช่วยการส่งเสริมการเรียนรู้ในระบอบประชาธิปไตย

  ข้อจำกัดในการนำนวัตกรรมวิกิมาใช้ในการจัดการเรียนการสอน            

แม้ว่านวัตกรรมวิกิจะมีประโยชน์ต่อการนำมาใช้ในการเรียนการสอนอีเลิร์นนิง  แต่อย่างไรก็ตาม  ก็ยังมีข้อจำกัดต่อการนำมาจัดการเรียนการสอนเช่นกัน ซึ่งสามารถสรุปได้ดังนี้          

 1. ไม่สามารถจำกัดสมาชิกที่เข้ามาเขียนบทความ หรือแสดงความคิดเห็นได้   หากครูผู้สอนไม่ได้เป็นผู้ควบคุมดูแลเว็บไซต์นั่นเอง 

  2. ในการติดตั้งซอฟต์แวร์วิกิบนเซอร์เวอร์  ผู้ติดตั้งจะต้องมีความรู้ทางคอมพิวเตอร์และระบบเครือข่าย นอกจากนี้  หากพิจารณาในด้านของการให้สิทธิเสรีภาพ  ในการแสดงความคิดเห็นในการเขียนบทความ  หรือ เพิ่มเติม แก้ไขข้อมูลต่างๆ  อาจจะก่อให้เกิดปัญหาข้อมูลขยะ หรือ ข้อมูลที่ไม่เป็นประโยชน์    หรือ อาจจะก่อให้เกิดการก้าวล่วงสิทธิของผู้อื่นได้ง่าย     ดังนั้นจะเห็นได้ว่า นวัตกรรมวิกิมีทั้งข้อดี ข้อเสีย และข้อจำกัด   จำเป็นยิ่งที่นักการศึกษาจะต้องพิจารณาคัดสรรส่วนดี และปรับปรุงแก้ไขข้อบกพร่องต่างๆ เพื่อนำมาใช้ในการพัฒนาการเรียนการสอนให้ก่อเกิดนวัตกรรมที่มีคุณค่าสูงสุด  

บทสรุป เทคโนโลยีวิกิ  ก่อกำเนิดมาจากแนวคิดที่ผู้พัฒนาเชื่อว่า  ทุกคนเป็นคนดี  ทุกคนมีความตั้งใจดี   การให้โอกาส   สิทธิเสรีภาพในการแสดงความคิด  ความเชื่อ   การแลกเปลี่ยนประสบการณ์ต่างๆ  การรับฟังความคิดเห็นของกันและกันจะเป็นส่วนที่จะช่วยพัฒนาให้โลกก้าวหน้าเจริญ    แต่อย่างไรก็ตาม  ในสังคมโลกยังมีทั้งคนดีและคนไม่ดี   การให้สิทธิด้านข้อมูลมากเกินไป  ก็จะก่อให้เกิดผลเสียต่อข้อมูลข่าวสาร  ข้อเท็จจริง  ซึ่งจะส่งผลเสียต่อสังคมโลกได้ดังนั้น บางครั้งจึงจำเป็นที่จะต้องมีการจำกัดสิทธิ ความสามารถในการเข้าถึงข้อมูล  มีกฎเกณฑ์ต่างๆ  เพื่อความสงบสุขของสังคม
 ข้อมูลเพิ่มเติม
นวัตกรรม Wiki จัดเป็นระบบจัดการข้อมูลบนเว็บไซต์  (CMS : Content Management System) ชนิดหนึ่ง   ซึ่งแตกต่างจากระบบ CMS อื่นๆ  ในส่วนของการทำงานแบบร่วมกัน  นั่นคือ การที่ wiki อนุญาตให้ผู้ใช้สามารถที่จะเขียนและแก้ไขบทความร่วมกันได้นั่นเอง

ตัวอย่างเว็บที่นำนวัตกรรม Wiki มาใช้http://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki   MediaWiki  เป็นต้นแบบซอฟต์แวร์ที่ได้รับความนิยมสูงสุดในการนำมาสร้าง Wiki (สารานุกรมเสรี) www.wikipedia.orghttp://wiki.cs.cityu.edu.hk/CitiWiki            ซอฟต์แวร์ CitipWikihttp://phpwiki.sourceforge.net/                  ซอฟต์แวร์ PhpWiki

http://tikiwiki.org/                                         ซอฟต์แวร์  tikiwiki 
http://atwiki.com/new/    สมัครสร้างเว็บจากนวัตกรรมวิกิที่นี่ได้ค่ะ

อ้างอิง :  http://th.wikipedia.org/wiki/Wikihttp://jspwiki.org/wiki/WikiMap http://www.wiki.org/wiki.cgi?WhatIsWikihttp://blog.case.edu/gps10/2005/07/06/wikicase_wiki_geotaghttp://www.mywikimap.com/http://www.flexwiki.com/default.aspx/FlexWiki/WikiMap.htmlhttp://c2.com/cgi/wiki?WikiDesignPrincipleshttp://c2.com/cgi-bin/wiki?StartingPointshttp://c2.com/cgi/wiki?WikiHistory หากสนใจติดตั้ง MediaWiki   (Open Source) บนเว็บไซต์คุณ http://www.mediawiki.org/wiki/Installation http://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki

http://www.itdestination.com/articles/wiki/