GotoKnow
  • เข้าระบบ
  • สมัครสมาชิก
  • แผงจัดการ
  • ออกจากระบบ
GotoKnow

KM 86 แนวคิดป่าชุมชน มุมมองที่แตกต่าง

แนวคิดของการอนุรักษ์โดยเฉพาะประเด็นการกำหนดเขตพื้นที่ของป่าชุมชนว่ามีหลักเกณฑ์และมาตรฐานการพิจารณาว่าอย่างไร มีความเป็นธรรมกับทุกฝ่ายหรือไม่

                 คุนค่าของป่าไม้มีมากมาย จนประเมินราคามิได้  เมื่อเป็นของมีค่าทุกคนก็อยากได้ทั้งอยากได้มาเป็นสมบัติของตนเอง  ทำทุกวิถีทางเพื่อให้ได้มาเช่น   จ้างชาวบ้านถางป่าให้เสื่อมโทรม  แล้วร่วมมือกับเจ้าหน้าที่ของรัฐบางคนออกเอกสารสิทธิ  บางคนก็ใช้วิธีเผาป่าบ่อย ๆ  บางคนที่มีที่ดินอยู่ใกล้ป่าเสาเขตแดนเป็นชนิดที่เดินได้และหันหน้าเข้าป่าและเดินหน้าลูกเดียว

                บางกลุ่มก็อยากได้ป่ามาเป็นสมบัติของส่วนร่วมที่ใช้ประโยชน์ร่วมกัน  เมื่อความต้องการเหมือนกัน แต่จุดประสงค์ต่างกันในความคิดก็แตกออกเป็นสองส่วน           ว่าจะแบ่งพื้นที่ให้เป็นส่วนของบุคคล หรือจะอนุรักษไว้เป็นของส่วนรวม

              การประชุมชอง  อบต" ร่อนทอง ตำบลร่อนทอง  อำเภอสตึก จังหวัดบุรีรัมย์  จึงมีการเสนอเพื่อพิจารณาในกรณีการกำหนดเขตป่าสงวนรอบสนามบินพาณิช  ซึ่งเป็นพืนป่าผืนสุดท้ายของตำบลเพื่อ มุ่งหวังที่จะให้เป็นป่าชุมชนชาวบ้านทุกหมู่บ้านในตำบลได้มาใช้ประโยชน์ร่วมกัน  ไม่ใช้ใช้ประโยชน์เฉพาะคนที่อยู่รอบป่าเท่านั้น

              ซึ่งจุดเริ่มต้นของความคิดอยู่ที่  หมู่บ้านแห่งหนึ่งในตำบลที่ประสบความสำเร็จ  ในการอนุรักษ์ป่าเกือบร้อยไร่  โดยคณะกรรมการของหมู่บ้านได้ประชุมเปิดเวทีสาธารณะหลายครั้งจนได้ข้อยุติจะร่วมกันอนุรักษ์ของหมู่บ้านไว้  โดยวางกฏระเบียบที่ชัดเจนห้ามตัดไม้ภายในป่าโดยเด็กขาด  ถ้าผ่าผืนจะถูกปรับครั้งละ  2000  บาท 

             แต่ก็ยังผ่อนปรน ให้ชาวบ้านยังใช้ประโยชน์จากป่าในเชิงการดำรงชีพ  เช่นสามารถเข้าไปเก็บ  เห็ด  หรือของป่ามาเพื่อยังชีพได้แต่ห้ามเก็บไปขาย  หลังจากการใช้กฏของชาวบ้านที่กำหนดขึ้นมาเองดูแลป่าเป็นเวลา  3 - 4 ปี  สามารถเรียกค่าปรับได้มากกว่า  10000  บาท  และนำเงินจำนวนนี้มาปรับปรุงระบบป้องกันไฟ  และฟื้นฟูป่าให้อุดมสมบูรณ์ขึ้น  แนวคิดการอนุรักษ์ของหมู่บ้านนี้ได้ขยายไปยังตำบลซึ่งมีป่าใหญ่รอบสนามบิน  ที่กำลังมีปัญหาทั้งโดนเผาทุกปี   จ้างรถแทรกเตอร์ไถต้นไม้ทิ้ง  เพื่อจะได้ปลูกยางพาราที่รัฐบาลสนับสนุน   หรือแม้กระทั้งจ้างกองทัพมดทยอยตัดต้นไม้เจาะไปเรื่อย ๆ  จนป่าเริ่มถูกทำลายอย่างชัดเจน

            อบต.ร่อนทองเอง ก็  ได้รับการร้องเรียนจากชาวบ้านกลุ่มรักป่า  และขอให้อบตร่อนทอง.  เข้ามาดำเนินการหาวิธิการอนุรักษ์ป่าเพื่อให้เป็นสมบัติของชุมชน  หลังจากนั้น  อบต.ร่อนทองได้มีการประชุมกันหลายครั้ง  ได้ออกมาตรการเบื้องต้นเพื่อที่จะเป็นการเริ่มต้นกระบวนการดูแลรักษาป่าของชุมชน  เช่น  การประกาศป่ารอบสนามบินให้เป็นป่าชุมชน  มีการจัดทำป้ายประกาศห้ามตัดไม้หรือบุกรุกป่าชุมชนโดยเด็ดขาดถ้าใครผ่าผืนจะถูกดำเนินคดีอย่างสูงสุด

            ปัญหาก็คืองกระบวนการตัดไม้ทำลายก็ยังดำเนินการต่อไปไม่สนใจประกาศห้ามของทาง  อบต.ร่อนทอง  จึงได้มีการเรียกประชุมช  อบต.  และผู้นำหมู่บ้านเพื่อหามาตรการเด็ดขาดในวันที่  28 ธันวาคม  2549   ในที่ประชุมมมีแนวความคิดแบ่งออกเป็นสองผ่าย  กลุ่มแรกมีความต้องการกันป่าหล่านี้ให้เป็นป่าชุมชน  โดยกำหนดหลักเขตให้ชัดเจนและเด็ดขาดเพื่อการเข้ามาดูแลและฟื้นฟูได้อย่างเต็มที่โดยกลุมนี้จะมาจากหมู่บ้านที่เคยอนุรักษ์ป่าได้สำเร็จ  และกลุ่มที่เคยทำงานอิสระในชุมชน   ส่วนกลุ่มที่สองคือกลุ่มที่มีผลประโยชน์ในพื้นที่ของตนเอง  ญาติพี่น้องของตนเองอยู่รอบ ๆ  ป่า  ไม่เห็นด้วยกับการกำหนดเขตเพื่อกันให้เป็นพื้นที่ป่าชุมชนโดยกลุ่มนี้อ้างว่าเป็นพื้นที่ของการทำมาหากินของคนยากจน

           เมื่อการประชุมพิจารณาไม่มีข้อยุติโดยเฉพาะประเด็นการกำหนดเขตพื้นที่ของป่าชุมชนว่ามีหลักเกณฑ์และมาตรฐานการพิจารณาว่าอย่างไร  มีความเป็นธรรมกับทุกฝ่ายหรือไม่   ที่ประชุมจึงมีมติให้มีการทำประชาวิจารณ์ให้เสร็จภายในเดือนมกราคม  2550  และจะได้นำผลการทำประชาวิจารณ์ในครั้งนี้มาดำเนินการต่อไป

            ผลของประชาวิจารณ์ มีความหมายมาก แต่การก้าวเดินต่อไปของ กระบวนการเรียนรู้ร่วมกันของคนในชุมชนที่จะแก้ปัญหา ของเขาเองจะเป็นอย่างไร

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย 

หมายเลขบันทึก: 70247
เขียน:
แก้ไข:
ความเห็น: 4
อ่าน:
สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ

ความเห็น (4)

          ตามหลักการแล้ว อบต.เป็นส่วนที่บริหารโดยตรงอยู่แล้วน่าจะมีการปลูกจิตสำนึกให้มีความรับผิดชอบร่วมกัน กับกลุ่มบุคคลทั้งสองฝ่าย หากจะให้เด็ดขาดควรที่จะใช้มาตรการ และกฎหมายเข้ามาร่วมมือด้วย แต่ต้องมีทางเลือกให้เพื่อที่จะดำรงชีวิตได้ด้วย
  • ผมว่าเราน่าจะได้เรียนรู้ จากกระบวนการ ป่าชุมชน  ในแง่บทบาทของ  ของแต่ละองค์กร
  • ชุมชนเอง จะแสดงบทบาท และทำหน้าที่ของตัวเอง ได้ มากน้อยเพียงใด      มีเหตุปัจจัย  หรือต้องใช้ชุดความรู้ อะไรบ้าง

  อบต.อะไร

ป่าที่ไหน

ปัญหาอะไร

จู่ๆก็โผล่เรื่องป่ากับเงื่อนไขขึ้นมา มันห้วนไปหน่อย

กินข้าวอย่ากินกับเด้อ

ป่าชุมชนมีจริงหรือ เห็นมีแต่ป่ารัฐบาล

กฏหมายป่าชุมชนคลอดแล้วหรือ

ปัญหาแวดล้อมช่วยมองช่วยเขียนช่วยเติม

ไม่อย่างนั้นมันจะเหมือนหมอลำ ร้องหาบันไดลง

  • ขอบคุณครูบา มากเลยครับที่จุดเทียนเปิดตาให้เห็นประเด็นสำคัญ
  • คงจะต้อง ลงพื้นที่บ่อยขึ้น
  • อยากเรียนถามครูบา การเขียนเพิ่มเติม จะใชวิธ แก้ไข ในบันทึกเดิม  หรือเขียนบันทึกใหม่ครับ