ชีวิตที่พอเพียง 4073. พัฒนาประเทศด้วยพลังของขั้วตรงกันข้าม


 

นี่คือบทสะท้อนคิด (reflection) ชิ้นที่ ๔  ที่เกิดจากการอ่านหนังสือ ประสบการณ์ประชาธิปไตยจีน โดยอ่านบันทึกก่อนได้ที่ (๑),  (๒)  (๓) 

บทที่ ๔ ความเป็นเอกภาพของการคุ้มครองสิทธิ์ กับการรวมศูนย์อำนาจ เป็นที่มาของชื่อบันทึกนี้ 

ในโลกของความซับซ้อน มีขั้วตรงกันข้ามเต็มไปหมด   หากเรามองสมการชั้นเดียว (มองผิวเผิน) เราจะคิดว่าขั้วตรงกันข้ามเหล่านั้น ขัดกัน    และหาทางหลีกเลี่ยง   เท่ากับหลีกเลี่ยงหรือปฏิเสธความจริง     แต่หากเรามองผ่านแว่นความซับซ้อน (complexity)   มองจากมุมของเอกภาพ เราจะเห็นพลังของขั้วตรงกันข้าม (dilemma)    โดยผมมีข้อเสนอว่า พลังที่หลอมรวมขั้วตรงกันข้ามเข้าด้วยกันคือ การมีเป้าหมายที่ยิ่งใหญ่ร่วมกัน (shared vision หรือ purpose)       

  จะทำเช่นนี้ได้ ผลประโยชน์ของส่วนรวมต้องเหนือผลประโยชน์ส่วนตน   ประเทศที่ผู้คนถือประโยชน์ส่วนตนเป็นสรณะ ไม่มองผลประโยชน์ส่วนรวม     จะไม่มีความสามารถสร้างเอกภาพบนความแตกต่างได้    พลังที่ยิ่งใหญ่ที่มีอยู่ตามธรรมชาติก็จะไม่สามารถแสดงอิทธิฤทธิ์ได้ในประเทศนั้น   

จะเห็นว่าพลังที่ยิ่งใหญ่ที่มีอยู่ตามธรรมชาตินั้น เป็นพลังสร้างสรรค์ก็ได้ เป็นพลังทำลายล้างก็ได้    ขึ้นกับจิตใจคน    ว่าเป็นจิตใหญ่ หรือจิตเล็ก

ผมจึงเรียกร้องมาตลอดให้การศึกษา  การสื่อสาร การเมือง  การศาสนา  และระบบสาธารณะอื่นๆ มุ่งสร้างจิตใหญ่ให้แก่เด็กและเยาวชน    โดยผู้ใหญ่ทำเป็นตัวอย่าง   

หันมาสะท้อนคิดในระดับบุคคล    เวลานี้องค์การระดับนำด้านการศึกษาของโลก เช่น OECD    ระบุชัดเจนว่า ต้องฝึกฝนเด็กและเยาวชนให้เข้าใจ รู้เท่าทัน และอยู่กับแรงบีบคั้นจากเรื่องที่เป็นขั้วตรงกันข้ามได้    จะทำให้เติบโตเป็นพลเมืองที่อดทน หรือเคารพ ต่อความแตกต่าง    และเห็นคุณค่าของความแตกต่างหลากหลายทั้งในธรรมชาติ และในสังคม     มีทักษะในการอยู่กับความแตกต่างโดยไม่ขัดแย้ง    รวมทั้งมีทักษะในการใช้พลังของความต่าง หรือขั้วตรงกันข้าม ในการดำเนินกิจการ   

การจะทำเช่นนั้นได้ต้องดำเนินกิจการภายใต้กระบวนทัศน์ของความซับซ้อน    ใช้พลังฝ่ายซ้ายในบริบทหนึ่ง  ใช้พลังฝ่ายขวาในอีกบริบทหนึ่ง    เพื่อบรรลุเป้าหมายเดียวกัน   

นั่นคือ อุดมการณ์ และเป้าหมายต้องไม่คลอนแคลน    แต่ยืดหยุ่นในยุทธวิธี และการดำเนินการ     

ขอขอบคุณ คุณยุวดี คาดการณ์ไกล ที่กรุณาส่งหนังสือมาให้       

วิจารณ์ พานิช

๑๔ ก.ย. ๖๔

    

      

 

 

หมายเลขบันทึก: 692972เขียนเมื่อ 24 ตุลาคม 2021 17:58 น. ()แก้ไขเมื่อ 24 ตุลาคม 2021 17:58 น. ()สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ


ความเห็น (0)

ไม่มีความเห็น

อนุญาตให้แสดงความเห็นได้เฉพาะสมาชิก
พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี