บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในการส่งเสริมสนับสนุนการใช้ ICT เพื่อการเรียนการสอน
ดร. ถวิล อรัญเวศ
ผู้บริหารสถานศึกษา ถือว่าเป็นบุคคลสำคัญในโรงเรียนประดุจแม่ทัพ
นายกองหรือตัวขับเคลื่อนที่จะนำโรงเรียนไปสู่คุณภาพตามที่โรงเรียนได้กำหนดไว้ในแผนหรือวิสัยทัศน์ของโรงเรียน
ผู้บริหารสถานศึกษานอกจากจะทำหน้าที่อำนวยความสะดวก ควบคุม
การทำงานแล้ว ยังถือว่าเป็นผู้ส่งเสริมสนับสนุนให้ครูสามารถทำงานได้อย่าง
มีประสิทธิภาพโดยการจัดหาสื่อนวัตกรรมมาส่งเสริมสนับสนุนการเรียนการสอนของครูและนักเรียน
ปัจจุบัน ICT ได้เข้ามามีบทบาทกับการศึกษาในหลายมิติแล้ว
โดยเฉพาะช่วงเวลาโควิดแพร่เชื้อระบาดไปทั่วโลก แม้ไทยเราก็ไม่เว้น
จนกระทั้งมีการสั่งปิดภาคเรียนหลายระลอกและในสังคมก็มีโครงการเยียวยาประชาชนโครงการคนละครึ่งบ้าง ฯลฯ ดังนั้น บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในการส่งเสริมสนับสนุนการนำ ICT มาใช้ส่งเสริมการเรียนการสอน ได้แก่
1. การจัดหา Hardware และ Software อาจทำได้โดย
- จัดหาหรือพัฒนาซอฟท์แวร์ขึ้นมาใช้งานเอง
ถ้าผู้บริหารมีความรู้หรือจัดหาบุคคลกรที่มีความรู้
พัฒนาให้ก็จะทำให้โรงเรียนได้นำ ICT มาใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนของโรงเรียน
1.2 สนับสนุนให้มีการซื้อซอฟแวร์สำเร็จรูป
เป็นการซื้อจากบริษัทที่พัฒนาซอฟแวร์หรือผลิตซอฟต์แวร์
1.3 การจ้างให้ผู้อื่นพัฒนา
ซึ่งอาจเป็นบริษัทหรือโปรแกรมเมอร์ทั่วไป ที่รับจ้างเขียนโปรแกรมเพื่อการเรียนการสอน
1.4 ขอรับการสนับสนุนซอฟแวร์จากหน่วยงานต้นสังกัด
เป็นซอฟแวร์ที่ทางหน่วยงานต้นสังกัดจัดหามาให้ เพื่อใช้ในการดำเนินงานของโรงเรียน โดยโรงเรียนอาจต้องส่งรายงานข้อมูลที่กำหนดจากซอฟท์แวร์ ตามความต้องการของต้นสังกัด
1.5 จัดหาซอฟท์แวร์ฟรี
เป็นซอฟท์แวร์ที่สามารถดาวน์โหลดได้จากอินเทอร์เน็ต ซึ่งเป็นโปรแกรมที่ผู้พัฒนาต้องการแจกให้ผู้ที่ต้องการใช้งานสามารถใช้ได้ฟรีโดยมีไม่ต้องเสียค่าใช้จ่าย เว็บไซต์ที่ให้ บริการดาวน์โหลดซอฟท์แวร์ฟรี เช่น www.thaiware.com , www.gnu.org
2. การส่งเสริมพัฒนา Software
- ระดับชาติ รัฐบาลควรส่งเสริมการพัฒนาซอฟท์แวร์อย่างจริงจัง โดยกำหนดนโยบายด้านการพัฒนาซอฟท์แวร์ชัดเจน สนับสนุนงบประมาณอย่างเพียงพอและต่อเนื่อง
-ระดับเขตพื้นที่การศึกษา
ผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาหรือทีมงานบริหารสำนักงานเขตฯ คือรองผู้อำนวยการสำนักงานเขตฯ ได้จัดกิจกรรมส่งเสริมการนำ ICT มาประยุกต์ใช้เพื่อการบริหารและจัดการความรู้
- ระดับโรงเรียน ฝ่ายวิชาการโรงเรียนจัดสอนวิชาการเขียนโปรแกรม การพัฒนาซอฟท์แวร์ จัดการประกวดการพัฒนาซอฟท์แวร์ในระดับโรงเรียน ระดับกลุ่มโรงเรียน และส่งเข้าประกวดในระดับเขตพื้นที่การศึกษา การสร้างเครือข่ายระหว่างโรงเรียนในการพัฒนาซอฟแวร์สำหรับใช้ในโรงเรียน โดยจะเป็นในรูปแบบของการมีส่วนร่วมในการออกค่าใช้จ่ายในการสนับสนุนบุคลากรของโรงเรียนที่มีความรู้ความสามารถมาร่วมกันเป็นทีมในการพัฒนาซอฟท์แวร์ ควรส่งเสริมการพัฒนาซอฟท์แวร์แบบ Open source ซึ่งเป็นซอฟต์แวร์ ที่สามารถนำไป ใช้งาน ศึกษา แก้ไข และเผยแพร่ (ไม่ว่าจะแก้ไขหรือไม่ ไม่ว่าจะคิดราคาหรือไม่) ได้อย่างเสรี ปราศจากเงื่อนไขเพิ่มเติม (เช่น คิดค่า license หรือต้องเซ็นสัญญาพิเศษ) เป็นการพัฒนา ที่เปิดเผยซอร์สโค้ด (รหัสต้นฉบับ) ให้สาธารณะนำไปพัฒนาต่อยอดได้ ทำให้เกิดการร่วมมือกันทำงานอย่างไร้พรมแดนผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต
ซอฟท์แวร์ที่กำลังเป็นที่นิยมในการใช้งานบนเทคโนโลยีอินเตอร์เน็ท คือ CMS ย่อมาจาก Content Management System เป็นระบบที่นำมาช่วยในการสร้างและบริหารเว็บไซต์แบบสำเร็จรูป โดยในการใช้งาน CMS นั้นผู้ใช้งานแทบไม่ต้องมีความรู้ในด้านการเขียนโปรแกรม ก็สามารถสร้างเว็บไซต์ได้ โดยที่ตัว CMS เองมีโปรแกรมประยุกต์แบบพร้อมใช้งานอยู่ภายในมากมาย อาทิ ระบบจัดการบทความและข่าวสาร(News and Story) ระบบจัดการบทวิจารณ์ (Review), ระบบจัดการสมาชิก(Member) ระบบสืบค้นข้อมูล(Search) ระบบจัดการไฟล์ดาวน์โหลด(Download), ระบบจัดการป้ายโฆษณา(Banner), ระบบการวิเคราะห์และตรวจสอบสถิติความนิยมในเว็บไซต์ (Analysis, Tracking and Statistics) เป็นต้น ซึ่งเว็บไซต์ที่นำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับ CMS เช่น
www.cmsthailand.com, www.opensourcecms.com
3. อบรมและเตรียมความพร้อมบุคลากร
3.1. การอบรมเชิงปฏิบัติการ ICT
เพื่อให้ได้รับประสบการณ์ตรง ได้พบกับผู้เชี่ยวชาญโดยจะขึ้นอยู่กับแผนปฏิบัติการที่จะกำหนดขึ้นในแผนระยะยาว หรือระยะสั้นแล้วแต่สถานที่
3.2 การนำความรู้ที่ได้ภายหลังการอบรมไปใช้ใน
การเรียนการสอนจริงๆ โดยถือว่าเป็นการปฏิบัติจริงในโรงเรียน
3.3 เปิดโอกาสให้เขาได้แสดงผลงานที่ทำขึ้น โดยจะเป็นสื่อสำเร็จรูป หรือสื่อที่ผลิตขึ้นเองก็ได้ สิ่งสำคัญอยู่ที่การเอาไปใช้ โดยครูจะต้องมีเทคนิคที่จะทำให้เขารู้ว่าควรจะจัดการกับสื่อสำเร็จรูปอย่างไรเพื่อให้การเรียนการสอนบรรลุผลสำเร็จ ในการเผยแพร่จะเป็นความก้าวหน้าอีกขั้นตอน เพราะว่าจะช่วยให้เกิดการแลกเปลี่ยนการเรียนรู้ซึ่งกันและกันระหว่างครูด้วยกันเอง
3.4 การศึกษาดูงาน ICT ในโรงเรียนต่างๆ หรือในสถานประกอบการอื่นๆ รวมทั้งในสถาบันอุดมศึกษา
3.5 การสร้างเครือข่ายระหว่างโรงเรียน ของบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถในด้าน ICT เพื่อที่สามารถสนับสนุน ส่งเสริมและช่วยเหลือ ด้านการใช้ ICT ของโรงเรียนให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
4. การส่งเสริมนักเรียนในการใช้ ICT เพื่อสืบค้นหาความรู้
การส่งเสริมนักเรียนใช้ ICT สามารถดำเนินการได้โดยใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ในงานต่าง ๆ ดังนี้ งานบริการสำหรับนักเรียน เช่น การลงเวลามาโรงเรียน การสืบค้น การยืม-คืน ในงานห้องสมุด , การลงทะเบียนเรียน และการรายงานผลการเรียน เป็นต้น การเรียนการสอน โดยใช้ CAI , E-learning หรือ ระบบ LMS (Learning Management System) เช่น Moodle , Atutor เป็นต้น
5. การจัดกิจกรรมพิเศษ ICT ในโรงเรียน
5.1 จัดการประกวดความสามารถด้าน ICT นักเรียน ทั้งระดับชั้นเรียน โรงเรียน กลุ่มโรงเรียน และเขตพื้นที่การศึกษา เช่น การประกวดผลงานนักเรียนด้าน การสร้างเว็บไซต์ พัฒนา CAI จัดทำโครงงานด้าน ICT เป็นต้น
5.2 จัดทำโครงการค่าย ICT สำหรับนักเรียน เพื่อเสริมสร้างความรู้และความสามารถของนักเรียนในการ
เรียนรู้ทางออนไลน์หลายด้าน โดยเฉพาะควรมีการนำ
DLTV และ DLIT มาใช้อย่างแพร่หลาย โดยเฉพาะ
โทรทัศน์เพื่อการศึกษา เพราะสะดวกต่อการรับชม
5.3 ประกวดวาดภาพ การแข่งขันวิชาการด้าน ICT โดยให้
แข่งขันสดทางอินเทอร์เน็ต โปรแกรม Paint หรือข้อสอบ
ออนไลน์ เป็นต้น ฯลฯ
