การพัฒนาที่ยั่งยืน [US President’s Council on Sustainable Development] หมายได้ถึง หนทางหรือแนวทางที่ทำให้เศรษฐกิจสามารถเจริญเติบโตอยู่ได้ควบคู่ไปกับการพยายามลดมลภาวะเป็นพิษ ฟื้นฟูสภาพแวดล้อมที่ถูกทำลาย ลดการใช้ทรัพยากรที่ไม่สามารถนำกลับมาแปรใช้ใหม่ได้ และลดการผลิตของเสีย ให้ได้มากที่สุด รวมถึงการพยายามสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีทั้งด้านความเป็นอยู่ สิ่งแวดล้อมที่อยู่รอบข้าง และสุขภาพให้กับประชาชนดังจะเห็นได้ว่า การพัฒนาที่ยั่งยืนนอกจากการที่จะพยายามทำให้เศรษฐกิจเจริญเติบโตอยู่ได้แล้วนั้น องค์ประกอบที่สำคัญที่ไม่สามารถละเลยได้นั่นคือ การพยายามลดมลภาวะที่จะก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม การฟื้นฟูสภาพแวดล้อมที่ถูกทำลายไป และการพยายามก่อให้เกิดของเสียให้ได้น้อยที่สุดนั่นเอง อย่างไรก็ตามภายหลังจากการประชุมสิ่งแวดล้อมและการพัฒนาโลก (World Conference on Environment and Development) .กรุงริโอเดอจาริโอในปี ค..1992 ทิศทางของการพัฒนาที่ยั่งยืนได้เริ่มมีการเปลี่ยนแปลงไป โดยที่ประชุมได้มีมติกำหนดแนวทางของการพัฒนาอย่างยืนใหม่อย่างชัดเจนโดยให้ความสำคัญของการพยายามที่จะเพิ่มประสิทธิภาพของการใช้ทรัพยากรธรรมชาติที่มีอยู่ในปัจจุบันให้มากขึ้น

แนวทางและทิศทางการพัฒนาที่ยั่งยืนของภาคอุตสาหกรรมสามารถเพิ่มขึ้นได้โดยอาศัยการสร้างสมดุลย์ให้เกิดขึ้นระหว่างองค์ประกอบหลักที่สำคัญ 3 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ เศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม กล่าวคือ พยายามสร้างสมดุลย์ให้เกิดขึ้นระหว่างความก้าวหน้าทางเศรษฐกิจและการปกป้องรักษานิเวศและสิ่งแวดล้อม เพื่อให้เกิดคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นกับสังคมไปพร้อมๆกัน โดยยึดหลักการสร้างความมั่งคั่งทางเศรษฐกิจด้วยวิธีการเพิ่มประสิทธิภาพของการใช้ทรัพยากรและลดการปล่อยมลพิษซึ่งก่อให้เกิดผลเสียต่อสิ่งแวดล้อม อันจะนำไปสู่คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นของผู้อยู่อาศัยในสังคมใกล้เคียงดังกล่าว หลักการสร้างสมดุลย์ดังกล่าวข้างต้นได้ถูกประยุกต์เป็นหลักการเชิงทฤษฎีเรียกว่า ประสิทธิภาพเชิงนิเวศเศรษฐกิจ (Eco-Efficiency) เป็นหลักการที่ถูกนำมาประยุกต์ใช้เพื่อให้การพัฒนาด้านเศรษฐกิจที่ก้าวรุดหน้าเพิ่มขึ้นอยู่ตลอดนั้นเดินควบคู่ไปได้พร้อมๆกับการพัฒนาที่ยั่งยืน กล่าวอีกนัยหนึ่งคือหลักการดังกล่าวสามารถนำมาใช้เป็นเครื่องมือในการจัดการให้ภาคธุรกิจต่างๆมีศักยภาพในการแข่งขันด้านเศรษฐศาสตร์ระหว่างกันควบคู่ไปกับการมีส่วนร่วมรับผิดชอบต่อผลกระทบที่จะเกิดขึ้นต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมบนโลกใบนี้

ประวัติความเป็นมาและความหมายของประสิทธิภาพเชิงนิเวศเศรษฐกิจ  ผมจะได้เล่าให้ฟังกันในตอนต่อไปครับ

รายละเอียดเพิ่มเติมสามารถเข้าดูได้ที่เวปไซด์ของศูนย์วิจัยและฝึกอบรมนิเวศวิทยาอุตสาหกรรม คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดลครับ http://www.en.mahidol.ac.th/EI

ดร. กิติกร จามรดุสิต