ผมจะค่อยๆ ตกผลึกจากการใคร่ครวญสะท้อนคิด ว่าเหตุวิกฤตจากโควิด ๑๙ ระบาดมันสอนอะไรบ้างในด้านทฤษฎีการศึกษา หรือการเรียนรู้ ท่านผู้อ่านพึงอ่านอย่างมีวิจารณญาณ (critical thinking) หรือพึงปฏิบัติตามกาลามสูตร เพราะผมไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญด้านการศึกษา
พฤติกรรมของคนที่ไม่รับผิดชอบ ไม่ปฏิบัติตามมาตรการ social distancing และมาตรการอื่นๆ ที่ทางการกำหนด ยังไปชุมนุมมั่วสุมดื่มเหล้าหรือเสพยา มีอยู่ในรายงานข่าว แต่ที่รุนแรงคือข่าวจากฟิลิปปินส์ ที่รัฐบาลออกคำสั่งให้ตำรวจยิงประชาชนที่ไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดเพื่อป้องกันการแพร่ระบาดของโควิด ๑๙ ได้ เมื่อได้ยินข่าว ผมเข้าใจว่ายิงด้วยกระสุนยาง แต่ข่าวย้ำว่ายิงด้วยกระสุนจริง
สำหรับผม ข่าวในทั้งสองประเทศ สะท้อนความอ่อนแอของการศึกษา เราจะไม่ได้ยินข่าวแบบนี้จากญี่ปุ่น หรือฟินแลนด์ ที่การศึกษาของเขาคุณภาพสูง และผู้คนมีความเชื่อมั่น หรือความไว้วางใจ (trust) ระหว่างกัน รวมทั้งเชื่อมั่น ต่อทางการของประเทศ
การตัดสินใจของนายกฯ ลุงตู่ ได้รับความแซ่ซร้องสรรเสริญมาก ทั้งการมอบอำนาจตัดสินใจทางสุขภาพให้แก่ทีมวิชาชีพสุขภาพ การตัดสินใจประกาศสถานการณ์ภาวะฉุกเฉิน เพื่อให้อำนาจเจ้าหน้าที่ดำเนินการแก่คนที่ไม่ปฏิบัติตนตามที่ทางการกำหนด เพราะในสังคมมีคนเกเรไร้วินัยอยู่บ้างเป็นธรรมดา ที่น่าชื่นชมที่สุดคืคนไทยทั้งปวง ที่ร่วมใจกันปฏิบัติตามคำแนะนำในหลักการรักษาระยะห่างทางสังคม และสวมหน้ากากนามัยป้องกัน เป็นการตัดสินใจรวมหมู่ในสถานการณ์ฉุกเฉิน ที่บอกเราว่า เมื่อมีเงื่อนไขที่เหมาะสม คนไทยเป็นคนมีวินัย
ความเป็นคนมีวินัยในตน (self-discipline) มาจากความแข็งแรงของ EF(Executive Functions) การเลี้ยงดูเด็ก และการศึกษา ต้องเอาใจใส่ฝึก EF ให้แก่เด็กและเยาวชน แต่คนแก่อย่างผม ก็หมั่นฝึก EFให้แก่ตนเองอย่างสม่ำเสมอ เพราะผมเชื่อว่า การฝึกความแข็งแรงของ ต้องทำตลอดชีวิต ดีที่สุดคือเราฝึกฝนตนเอง เป็นการออกกำลังความเข้มแข็งของจิตใจ คู่กับการออกกำลังกาย
วิจารณ์ พานิช
๓ เม.ย. ๖๓ ปรับปรุง ๔ พ.ค. ๖๓
