สวัสดีค่ะ กลับมาพบกันอีกแล้วนะคะ กับ เมย์มีเรื่องเล่า หลังจากผ่านพ้นเทศกาลสำคัญๆกันไปแล้ว และอีกหนึ่งวันสำคัญที่จะลืมไม่ได้เลยในเดือนมกราคม นั่นก็คือ วันครูนั่นเองค่ะ วันครูนั้นคือวันที่ 16 มกราคม ของทุกปี ครู จริงๆมีความหมายกว้างๆที่หมายถึงผู้ให้ความรู้ ประสิทธิ์ประศาสน์วิชาในแง่ต่างๆ ซึ่งตั้งแต่เราเกิดมา เราก็มีครูที่เป็นพ่อและแม่ของเราอยู่แล้ว แต่ว่าเมื่อเราเข้าสู่ระบบการศึกษา คนที่เป็นพ่อแม่คนที่2 ของเรานั้นก็คือคุณครูนั่นเองค่ะ ซึ่งในยุคปัจจุบันนั้นคำจำกัดความของความป็นครูนั้นอาจจะไม่ใช่ครูที่เป็นแค่คนอย่างเดียวค่ะ เพราะว่าในปัจจุบันนั้นตัวตนของความเป็นครูก็อาจจะหมายถึงคอมพิวเตอร์ หรืออุปกรณ์สื่อสารอื่นๆที่เราสามารถเปิดหาความรู้ และให้ความรู้แก่ตัวของเรานั่นเอง เรามาดูกันดีกว่าค่ะว่าก่อนที่ครูจะเป็นครูอย่างทุกวันนี้ในสมัยก่อนรูปแบบการสอน หรือจุดเริ่มต้นทางการศึกษาต่างๆนั้นเป็นอย่างไรบ้าง
๑ ยุคสุโขทัย
สำหรับการศึกษาในยุคนี้มักจะเป็นการศึกษาในรูปแบบของการเรียนภาษาไทยและภาษาบาลีค่ะ โดยมีการใช้วัดหรือ สำนักเรียนของบรรดาลูกหลานขุนนาง และราษฎรทั่วไป โดยมักจะมีพระเป็นตัวแทนในการสอน เพราะว่าพระในสมัยก่อนนั้นมักจะเป็นผู้เชี่ยวชาญในเรื่องของภาษาบาลี และภาษาไทยอยู่แล้ว ซึ่งถ้ามีคนมีรู้ภาษาบาลี และภาษาอย่างแตกฉาน มักจะถูกยกให้เป็นผู้รู้ หรือนักปราชญ์ในสังคมนอกจากนี้รูปแบบการศึกษาของสุโขทัยก็ยังมีรูปแบบของการมีสำนักราชบัณฑิต ที่มีการให้การศึกษาแก่พวกบรรดาข้าราชการ หรือพวกขุนนาง ชนชั้นสูงโดยเฉพาะ ดังปรากฏในพระราชพงศาวดารสมัยพญาลิไท ที่บอกว่าเมื่อสมัยพระองค์ทรงพระเยาว์ พระองค์ได้รับการศึกษาจากสำนักราชบัณฑิตเหล่านี้จนมีความรู้ในเรื่องการศึกษาอย่างแตกฉานจนได้รับการยกย่องว่าเป็นนักปราชญ์นั่นเองค่ะ
และอีกสิ่งหนึ่งที่ถือว่าเป็นนวัตกรรมทางด้านการศึกษาสมัยสุโขทัยนั่นก็คือ เรื่องของศิลาจารึกหลักที่ 1สมัยของพ่อขุนรามคำแหง ที่มีการประดิษฐ์อักษร และถือเป็นตำราภาษาไทยฉบับแรก จนกลายมาเป็นรากฐานของภาษาไทยในปัจจุบันนั่นเองค่ะ
๒ ยุคอยุธยา
สำหรับรูปแบบการศึกษาในสมัยอยุธยานั้นก็ได้มีการเปลี่ยนแปลงรูปแบบไปจากสมัยสุโขทัย ที่เด่นๆนั้นเห็นจะเป็นวัดเริ่มมีบทบาทในการเป็นศูนย์กลางทางการศึกษามากยิ่งขึ้น พ่อแม่ผู้ปกครองมักจะส่งบุตรชายไปฝากกับพระเพื่อที่จะเรียนวิชา หรือ เตรียมความพร้อมเพื่อบวช
เพราะว่าในสมัยนี้การบวชนั้นมักจะเป็นหนทางหนึ่งที่ทำให้สถานะทางสังคมของคนสูงขึ้น โดยเฉพาะพวกข้าราชการ ดังเช่นในสมัยพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ที่มักจะให้บุตรหลานของข้าราชการที่ต้องการทำงานให้หลวงนั้นจะต้องมีการบวชเรียน และศึกษาพระธรรมคำสอนทางศาสนาอย่างถ่องแท้เสียงก่อน ถึงจะได้รับการแต่งตั้งเป็นข้าราชการได้ เพราะงั้นในสมัยนี้วัดจึงพัฒนากลายเป็นจุดศูนย์กลางทางการศึกษา และพระก็ได้ถือว่าเป็นครูที่คอยให้ความรู้แก่ราษฏรนั่นเองค่ะ ดั่งเช่นบันทึก ของลาร์ลูแบร์หนึ่งในคณะราชฑูตของพระเจ้าหลุยส์ ที่ ๑๔ ที่มาเจริญสัมพันธไมตรีในสมัยพระนารายณ์ ที่ได้บันทึกเอาไว้ในหนังสือ “ราชอาณาจักรสยาม” ว่า
“พระสอนหนังสือให้แก่เยาวชน ดั่งที่ข้าพเจ้าได้เล่าแล้วและท่านได้อธิบายคำสอนแก่ราษฎ ตามที่เขียนไว้ในหนังสือบาลี”
และเช่นเดียวกับบันทึกที่ปรากฏอยู่ในหนังสือราชอาณาจักรไทยหรือสยามประเทศ ของ ฌ็อง บาติสต์ ปาลกัว ว่าภายหลัง หรือก่อนพิธีโกนจุก บิดามารดา ส่งบุตรของตนไปอยู่วัดเพื่อเรียนเขียนอ่าน ที่นั่นเด็กเหล่านั้นรับใช้พระ พายเรือให้พระ และรับประทานอาหารที่บิณฑบาตรมาได้ร่วมกับพระ ด้วยพระสอนอ่านหนังสือแค่เพียงเล็กน้อย วันละครั้งหรือสองครั้ง ทั้งนี้เพื่อเป็นการตอบแทนทางการศึกษาของเด็ก ส่วนเด็กผผู้หญิงก็จะมีการเรียนการสอนให้ทำครัว ตำน้ำพริก มวนบุหรี่ จีบพูล ทำขนม เป็นแม่บ้านแม่เรือน” เป็นต้น
และอีกสิ่งหนึ่งที่ถือว่าเป็นนรัตกรรมทางการศึกษาของสมัยนี้ นั่นก็คือการถือกำเนิด ตำราเรียนที่เป็นรูปแบบการศึกษาพื้นฐาน ที่ยังส่งผลต่อมาถึงปัจจุบัน ซึ่งนั่นก็คือ แบบเรียน จินดามณี ที่แต่งโดย พระโหราธิบดี ซึ่งได้ถวายแก่สมเด็จพระนารายณ์
จนกลายมาเป็นมรดกทางการศึกษาที่ตกทอดมาจนถึงปัจจุบันนั่นเองค่ะ และนอกจากรูปแบบการศึกษาไทย และที่มีการศึกษาผ่านวัดแบบศาสนาพุทธแล้ว ในสมัยสมเด็จพระนารย์เองก็มีการเรียนการสอนผ่านมิชชั่นนารีทางศาสนา คริสต์ ด้วยเช่นกันค่ะ
๓ ยุคกรุงรัฒนโกสินทร์
สำหรับการศึกษาในยุคนี้ ในช่วงแรกยังคงรับรูปแบบการศึกษาผ่านวัดจากสมัยอยุธยาอยู่ โดยวัด และพระยังถือว่าเป็นบุคลากรทางการศึกษา ของประชาชนในสังคม นอกเหนือจากหน้าที่การเป็นที่พึ่งพิงทางใจ
จนกระทั่งเมื่อชาวตะวันตกนั้นได้เริ่มกลับเข้ามามีอิทธิพลในย่านอุษาคเนย์อีกครั้ง รูปแบบของการศึกษาในช่วงเวลานี้ก็จะเริ่มเปลี่ยนแปลงไป กล่าวคือมักจะได้รูปแบบจากตะวันตกโดยการมีมิชชันนารีเข้ามาทำการเรียนการสอน ให้กับทั้งบุคคลทั่วไป และลูกหลานของชนชั้นสูง จนกระทั่งสมัยรัชกาลที่ห้า รูปแบบทางการศึกษาแบบตะวันตกก็เข้ามาอยู่ในการศึกษากระแสหลักอย่างสมบรูณ์ พระเริ่มลดบทบาในเรื่องของการศึกษาลง แล้วเปลี่ยนมาเป็นบุคลากรที่มีความรู้เฉพาะด้าน อย่างครูในวิชาต่างๆ เข้ามาทำหน้าที่นี้โดยตรง
รวมไปถึงการเกิดโรงเรียน ในรูปแบบต่างๆ อย่างโรงเรียนของภาครัฐ โรงเรียนทางคริสตจักร หรือโรงเรียนที่รับเฉพาะนักเรียนชายนักเรียนหญิงเป็นต้น นอกจากนี้ก็ได้กำเนิดโรงเรียนสอนข้าราชการ อย่างโรงเรียนสอนฝึกหัดมหาดเล็ก หรือว่าสอนฝึกหัดครู เป็นต้น ซึ่งจากการต่อยอดทางการศึกษานี้เองทำให้อาชีพครูกลายเป็นอีกหนึ่งอาชีพที่เข้ามามีอิทธิพลแก่คนในสังคม และช่วยประสิทธิ์ประศาสน์ตวิชาต่างๆเพื่อพัฒนาบุคลากรภายในชาติให้เติบโตและมีวิชาในการเลี้ยงชีพตัวเองต่อไปนั่นเองค่ะ
และนี่ก็คือ เกร็ดความรู้เล็กๆน้อยๆที่เกี่ยวข้องกับวันครูนะคะ ยังไงก็ฝากติดตามที่อยู่ทางด้านล่างกันด้วยเรากันด้วยนะคะ สำหรับวันนี้สวัสดีค่ะ
สามารถติดตามข้อมูลข่าวสารของช่องของเราได้ที่ Youtube: เมย์มีเรื่องเล่า https://is.gd/9OpQaO
Facebook: เมย์มีเรื่องเล่า https://is.gd/h1c9IE
IG: maymeerunglaohttps://is.gd/hF4n51
Twitter: เมย์มีเรื่อง!(เล่า) @maymeerunglao https://is.gd/C74vVJ
Gotoknow.org : Maymeerunglao https://is.gd/rK0mvU
