กศน.หรือการศึกษานอกโรงเรียนของเราที่เราท่านเห็นกันที่คนส่วนใหญ่รู้จักในนามการศึกษาเพื่อผู้ขาดโอกาสทางการศึกษา หรือพลาดโอกาสทางการศึกษานั้น แท้จริงแล้วในเนื้องานมีมากเหมือนยาครอบจักรวาล  กศน.เรามีหน่วยงาน สถานศึกษาที่หลายหลายประเภทอันเป็นเสน่ห์อย่างหนึ่งบนโลกของความแตกต่าง อาทิ  ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนจังหวัด ศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอ ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษาจังหวัด  ศูนย์ฝึกและพัฒนาอาชีพ ราษฏรไทยบริเวณชายแดน  ศูนย์ฝึกและพัฒนาอาชีพเกษตรกรรมวัดญาณสังวรารามวรมหาวิหารอันเนื่องมาจากพระราชดำริ  สถาบันการศึกษาและพัฒนาต่อเนื่องสิรินธร  อุทยานวิทยาศาสตร์พระจอมเกล้า ณ หว้ากอ เป็นต้น บางทีแม้คนกศน.เองก็มึนงงกับผลิตภัณฑ์ที่ตนมีไปเหมือนกัน


            มิเพียงเฉพาะการจัดการศึกษานอกโรงเรียนในประเทศไทย  กศน.ไทยได้ก้าวไกลไปจัดการศึกษานอกโรงเรียนสำหรับคนไทยในต่างแดนในหลาย ๆ แห่ง ที่มีคนไทยหนาแน่น ผมได้มีโอกาสไปเยี่ยมชมการจัดการศึกษานอกโรงเรียนสำหรับคนไทยในต่างแดน ที่           วัดธรรมาราม     นครชิคาโก  สหรัฐอเมริกา ในช่วงเวลาเกือบหนึ่งเดือนในนครชิคาโก ได้ไปวัดธรรมาราม ๒ ครั้ง ได้เห็นว่าการใช้วัดเป็นฐานที่ตั้งในการจัดการศึกษานอกโรงเรียนนั้นได้ผลดี เพราะเป็นชุมชนที่รวมคนไทยได้ เหตุผลสำคัญคือคนไทยที่มีศาสนาพุทธติดตัวไปด้วยไม่รู้จะไปทำบุญที่ไหนวัดนั้นไม่ได้มีให้เห็นเกลื่อนกลาดดาษดื่นเหมือนเมืองไทย เทศกาลสำคัญตามประเพณีนิยมก็ไปพบกันที่วัด คนไทยบางคนในต่างแดนก็ได้โอกาสไปปลดปล่อยความเหงาโดยจะได้ไปเม้ากับคนไทยด้วยกันสร้างสรรค์บรรยากาศแห่งความสุขได้อีกแบบหนึ่ง  และในทุกวันอาทิตย์จะมีการจัดกิจกรรมกศน.ในวัดเพื่อสร้างความเป็นไทยให้ลูกหลานไทยในต่างแดนได้เรียนรู้ภาษาไทย วัฒนธรรมไทย และอื่น ๆ

             เห็นไหมล่ะครับ ว่ากศน.ไทย กว้างไกลสุดขอบฟ้าจริง ๆ กลุ่มเป้าหมายก็เยอะ  งานก็แยะ และรัฐลงทุนให้ถูกมาก ๆ เมื่อเทียบกับการศึกษาในระบบโรงเรียน และยังคงความมีเสน่ห์ของหน่วยปฏิบัติการแบบเคลื่อนที่เร็ว เฉพาะกิจ ที่จิ๋วแต่แจ๋ว หรือ Small is Beautiful.ต่อไปตราบที่โลกนี้ยังมีโอกาสให้สำหรับผู้คนที่สนใจใฝ่เรียนรู้