สถานศึกษาไทย เริ่มห่างไกลจาก "ปูทะเลย์มหาวิชชาลัย" ตั้งแต่เมื่อใด ใครเป็นคนทำ?

อ.ต๋อย
ติดตาม ผู้ติดตาม 
ติดต่อ

ผมสืบค้นพบบันทึกเรื่อง "หรือการศึกษาไทยจะถึงทางตัน" ของ ดร.แสวง รวยสูงเนิน ท่านเขียนไว้ตั้งแต่ ๑๑ ปีที่แล้ว (ที่นี่) อาจารย์ "คนถางทาง" เสนอทางออกของการศึกษาไทยแบบที่ไม่ต้องไป "ตามก้นฝรั่ง" ตั้งแต่ ๗ ปีที่แล้ว ท่านกระตุกด้วยการกระแทกแบบแรง ๆ เป็นข้อ ๆ ถึง ๑๖ ข้อไว้ได้อย่างน่าสนใจ (ที่นี่) ... วันนี้ผมได้ตกผลึกทางความคิดจากประสบการณ์ของตนเอง จึงต้องการจะเขียนเกี่ยวกับทางออกการพัฒนาการศึกษาไทย (หรือใครจะเรียกปฏิรูปการศึกษาก็ว่าไป) ไว้ให้ตนเองอ้างอิง ดังนี้ 

ตั้งสติใหม่

  • ต้องไม่สอนให้คนอยากรวย ... แต่สอนให้ค้นหาเป้าหมายหรืออาชีพที่ตนเองชอบ ถนัด มีประโยชน์ต่อผู้อื่น (ไม่ส่งผลเสียต่อสังคม)  (คือสอนให้หา "อิคิไก" ของตนเอง (อ่านที่นี่)
  • ต้องไม่สอนให้คนทิ้งถิ่น... ทิ้งถิ่นฐานบ้านวัฒน์ ทิ้งรากเหง้าอาชีพ และภูมิปัญญาของบรรพบุรุษ

กำหนดเป้าหมายใหม่

ทำสถานศึกษาขั้นพื้นฐานของไทยให้เป็น "ปูทะเลย์มหาวิชชาลัย" (ปูทะเลย์มหาวิชชาลัยคืออะไร โปรดอ่านที่นี่)

ปูทะเลย์มหาวิชชาลัย มีลักษณะสำคัญดังนี้ 

สอนให้เป็นคน "พอเพียง"  คือ ใช้ความรู้คู่คุณธรรม (ดูคำอธิบายสมการความพอเพียงที่นี่) ... สร้างภูมิคุ้มกันต่อการหลงไปในโมหภูมิ (โลภะ โทสะ โมหะ) สอนให้ดำเนินชีวิตด้วยระบบเศรษฐกิจพอเพียง "พอกิน พอใช้ พออยู่ ตอบแทนบุญคุณ แบ่งปัน รักษา แบ่งปัน ให้นึกถึงการขายไว้ท้าย ๆ ของความต้องการ คือต้องไม่สอนให้คน "อยากรวย" แต่เน้นสอนให้ "อยากช่วยคนอื่น" อยากช่วยส่วนรวม เสียสละ เอื้อเฟื้อ แบ่งปัน เป็นสำคัญ 

  • (อนุบาล ๑ ถึง ม.๓) เริ่มโดยเน้นคุณธรรมและระเบียบวินัยในเบื้องต้นด้วยการอบรมบ่มเพาะ และมุ่งการสอนชีวิตและความเป็นคนที่พึ่งตนเองด้วยหลัก "พอกิน พอใช้ พออยู่ พอร่มเย็น" ...  เด็กจะรู้จักและภูมิใจในชุมชน ท้องถิ่น และประเทศของตนเอง มีจิตสำนึกที่จะพัฒนาตนเอง (เรียนรู้) เพื่อจะเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนา(เป็นคนที่มีคุณค่าต่อ)ชุมชน สังคม ประเทศชาติ
  • (ม.๔-ป.ตรี) เรียนเน้นเพื่อพัฒนาความรู้และทักษะตามความถนัดและความสนใจของตน (ที่ได้บ่มเพาะมาดี) อย่างเต็มที่ ... เป้าหมายคือทักษะอาชีพ 
  • (วัยทำงานหรือศึกษาต่อบัณฑิตศึกษา) เน้นให้เป็นไปเพื่อพัฒนาความเชี่ยวชาญและสร้างสรรค์สิ่งใหม่ ๆ ให้ดีต่อส่วนรวม 
  • (วัยชรา) สอน ถ่ายทอดประสบการณ์ บริหารจัดการ เป็นผู้นำชุมชนสังคมประเทศ และศึกษาค้นพัฒนาตนเองสู่การหลุดพ้นแห่งทุกข์

การศึกษาไทย เดินห่างจาก "ปูทะเลย์มหาวิชชาลัย" มาตั้งแต่เมื่อไหร่ ออกมาไกลแค่ไหน? 

หลังจากทำ Mind Mapping หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. ๒๕๕๑ ในกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี (ดูภาพด้านล่าง) ผมพบข้อสังเกตที่น่าสนใจดังเขียนไว้ใต้ภาพ 

  • อาชีพของคนส่วนใหญ่ในประเทศไทยคือ เกษตรกร อาชีพอื่น ๆ เช่น รับจ้าง ค้าขาย หรืออาชีพอิสระ ล้วนแต่เกี่ยวข้องกับการเกษตร และที่อยู่อาศัย ปัจจัย 4 
  • แต่เราสอนเรื่องการเกษตรน้อยมากในหลักสูตรแกนกลางฯ  สาระด้านการเกษตรเป็นเพียงส่วนน้อย ๆ  ย่อย ๆ ในกลุ่มสาระการเรียนรู้งานอาชีพและเทคโนโลยี
    • ในกลุ่มสาระฯ นี้ มีทั้งหมด สาระ ได้แก่ เรื่องการเกษตร อยู่ในสาระที่ ๑ จาก ๔ สาระ เท่านั้น 
    • ประเมินแล้วเรื่องเกษตรน่าจะไม่เกินร้อยละ ๒๕ ของสาระการดำรงชีวิตและครอบครัว (มาตรฐานการเรียนรู้ที่ ง.๑.๑)
    • แสดงว่า เรื่องเกษตรคิดเป็นร้อยละ ๘ ของมาตรฐานนี้เท่านั้น 
    • สรุปคือ แทบจะไม่ให้ความสำคัญในหลักสูตรแกนกลางเลย ...
  • เมื่อลองไล่เรียงดูว่าแต่ละระดับชั้น กำหนดความรู้หรือทักษะที่เกี่ยวข้องกับการเกษตรไว้อย่างไร พบข้อมูลแสดงด้วยตัวอักษรสีแดงในภาพด้านบน
    • ป.๑ รดน้ำต้นไม้ 
    • ป.๒ เพาะเมล็ด 
    • ป.๓ ปลูกผักสวนครัว
    • ป.๔ ปลูกผักสวนครัวด้วยตนเองสำเร็จ 
    • ป.๕ ปลูกพืช
    • ป.๖ ปลูกผัก ปลูกไม้ดอกไม้ประดับ เลี้ยงปลาสวยงาม
    • ม.๑ แปรรูปผลิตผลทางการเกษตร
    • ม.๒ จัดการผลผลิต เลี้ยงสัตว์ 
    • ม.๓ ขยายพันธุ์พืช การประกอบการผลิต
    • ม.๔-ม.๖ ปลูกพืช ขยายพันธุ์ เลี้ยงสัตว์ การใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า 
  • สรุปว่ามีกำหนดไว้ครับ แต่ด้วยการใช้เวลาเพียงร้อยละไม่ถึง ๑๐....  ความรู้และทักษะด้านการเกษตรฯ จึงหายไปในที่สุด 
  • อย่างไรก็ดี หลักสูตรสถานศึกษา มีองค์ประกอบสองส่วน คือ หลักสูตรแกนกลางฯ และหลักสูตรท้องถิ่น ผู้ใหญ่หลายท่านจึงคาดหวังว่า การเรียนรู้เรื่องการเกษตรฯ หรืออะไร ๆ ที่เกี่ยวข้องกับท้องถิ่น กรรมการสถานศึกษา ต้องนำมาทำเป็นหลักสูตรเอง 
  • ดังนั้น โรงเรียนใดที่มี ผอ. และคุณครู ที่รู้และเห็นความสำคัญของสิ่งที่ผมกำลังพูดอยู่นี้ จึงมีกรจัดการเรียนการสอนอยู่อย่างเข้มข้น 
  • นอกจากเรื่องการเกษตรฯ  ผมยังทำ Mind Mapping เกี่ยวกับสารุะการอาชีพ หรือ มาตรฐานการเรียนรู้ที่ ง. ๓.๑ ดังภาพ  พบว่า 
    • ป.๑ - ป.๓ ไม่พูดเรื่องอาชีพ 
    • สอนอยู่เพียงไม่กี่อาชีพเท่านั้น 
    • เป็นการสอนพื่อให้ไปสมัครงาน ไปเป็นลูกจ้างคนอืื่น ไม่มีการสอนการสร้างอาชีพเลย เน้นไปทางการหางาน การสมัครงาน การสัมภาษณ์งาน 
       

สรุป 

  • สถานศึกษาไทย เริ่มห่างไกลจาก "ปูทะเลย์มหาวิชชาลัย" ตั้งแต่เมื่อใด?
    • ตอบว่า ตั้งแต่มีหลักสูตรแกนกลาง พ.ศ. ๒๕๕๑  
    • ตอบไปไกลกว่านั้น น่าจะเริ่มจากแผนพัฒนาเศรษฐกิจ ที่ต้องการเปลี่ยนประเทศจากเกษตรเป็นอุตสาหกรรม 
  • ใครเป็นคนทำ?
    • ไม่ควรพูดถึงดอกครับ ทุกคน ผมด้วย ควรมีส่วนช่วยรับผิดชอบ 

ท่านคิดว่าไงครับ 

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน วิถีแห่งความพอเพียง



ความเห็น (0)

หมายเลขบันทึก

659598

เขียน

31 Jan 2019 @ 09:54
()

แก้ไข

01 Feb 2019 @ 10:05
()

สัญญาอนุญาต

ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-ไม่ดัดแปลง
อ่าน: คลิก