หลายคน..อาจจะมองว่าเรื่องนี้ เป็นสิทธิส่วนบุคคล ไม่ควรนำมาวิพากษ์หรือแลกเปลี่ยนเรียนรู้..เพราะทุกคนก็มีความคิดเป็นของตัวเอง..
ถูกต้องครับ..ถ้าบุคคลนั้น..เป็นคนทั่วไป ไม่ใช่บุคลากร “ครู” ซึ่งมีจรรยาบรรณวิชาชีพ ที่ต้องเป็นแบบอย่างแก่สังคม และเป็นบุคคลที่ควรค่าแก่การเคารพนพไหว้..
เมื่อก่อน..ซึ่งก็นานมาแล้ว..หากเดินมาเป็นกลุ่ม จะดูได้ไม่ยากเลยว่าคนไหนเป็นครู..ที่จะดูเรียบร้อย ไปจนถึงเรียบง่ายกว่าคนอื่น มีลักษณะเด่นทั้งเสื้อผ้าหน้าผม บ่งบอกบุคลิกภาพได้ว่า..นี่คือ..”ครู”
แต่ในปัจจุบัน..ไม่ได้เป็นเช่นนั้นแล้ว..ครูจะดูยากมากขึ้น มีความสดใสทันสมัย ทั้งเสื้อผ้าที่สวมใส่และบุคลิกภาพ..ที่ดูจะล้ำไปเยอะ..
บุคลิกภาพในที่นี้..หมายรวมถึงการแต่งกายและท่วงทีวาจา กิริยามารยาท ในการอยู่ร่วมกันในสังคม ที่มีกฎระเบียบ มีวัฒนธรรมองค์กรและมีจารีตประเพณี...
แต่ก่อน..เมื่อรายงานตัวเข้ารับราชการครู สำนักงานการประถม..จะจัดอบรมบ่มนิสัยครู ตั้งแต่การวางตัว แบบธรรมเนียมประเพณี ไปจนถึงกฎระเบียบที่ครูควรรู้ จากนั้นก็ส่งเข้าโรงเรียน..เพื่อปฏิบัติหน้าที่
ครูก็ได้นำความลึกซึ้งกินใจ..ในคำสอนของวิทยากร ที่มุ่งเน้นการเป็นครูใน “อุดมคติ” แต่เดี๋ยวนี้..ต้นสังกัดแทบจะไม่เห็นความสำคัญ ด้วยไม่มีงบและ.. ไม่มีเวลา..
ครูรุ่นใหม่..เข้าไปรายงานตัว..ก็จะได้ความรู้เกี่ยวกับสวัสดิการฯ..การสมัครสหกรณ์ และการเปิดสมุดบัญชีธนาคาร การชี้แจงตัวชี้วัดการประเมินผ่าน/ไม่ผ่าน
ทุกวันนี้..เขตพื้นที่และสพฐ.จะให้ความสำคัญกับ “บุคลิกภาพ”ของครูไม่มากเท่าที่ควร คงเห็นว่า..ครูทุกคนรู้บทบาทหน้าที่ มีการศึกษา..
แต่อย่าลืมว่า..บางเรื่องก็ไม่มีสอนในมหาวิทยาลัย จึงอย่าประมาทในเรื่องนี้ ที่มัวแต่ไปให้ความสำคัญกับนวัตกรรมโครงการที่แปลกใหม่ ไปให้ความสำคัญกับงาน “ต้นแบบ” ที่เด่นดัง..จนลืมหันหลังมามองครู
ปัญหาการศึกษาของชาติ..มาจากครูที่มีการศึกษาทั้งสิ้น บุคลิกภาพของครู..แม้จะเป็นเรื่องขั้นพื้นฐาน แต่ก็เป็นเรื่องที่ต้องหมั่นทบทวนและพูดถึง เพื่อรณรงค์ส่งเสริม..ความถูกต้อง ดีงามและเหมาะสม
การแต่งกายที่ถูกกาละเทศะ ที่ผู้บริหารต้องแนะนำ ครูชายรุ่นใหม่..ไว้ผมยาวๆ เหมาะสมหรือไม่อย่างไร? ไว้หนวดไว้เครา จนดูรุงรัง น่าจะเป็นเรื่องไม่งาม
ครูผู้หญิง..บางครั้งแต่งเครื่องแบบสีกากี แต่ผมยาวสยาย ไม่มีการรวบผม ก็ยังมีให้เห็น คงไม่มีใครกล้าแนะนำ เพราะเธอมั่นใจ
ครูรุ่นใหม่ ในที่ประชุมอันทรงเกียรติ ก็ยังคงเล่นเฟสเล่นไลน์ ไปพร้อมๆกับการฟังการบรรยายของวิทยากร..ครูไทยก้าวไกลมาถึงขั้นนี้แล้วจริงๆ
ช่วงนี้มีอบรมคูปองครู..ทุกคนทุกฝ่ายก็เอาความสะดวกเข้าว่า..เพราะเป็นวันหยุด..ครูบางท่านจึงนุ่งกางเกงยีนไปอบรมสัมมนา ให้เกียรติสถานที่และวิทยากรกันสุดๆ
จริงๆแล้ว..การอบรมโดยใช้งบประมาณของรัฐอย่างมหาศาลเช่นนี้ ครูชายต้องแต่งกายสุภาพ ครูผู้หญิงต้องนุ่งกระโปรง..จึงจะดูเรียบร้อยที่สุด...
จริงอยู่..วิทยากรรับเชิญ..จะไม่กล้าตำหนิ เพราะเขาไม่มีอำนาจหน้าที่ และไม่ได้มาอบรม “วัฒนธรรม” แต่ผู้จัดและต้นสังกัด..ก็ไม่เคยอินังขังขอบ..หมายความว่า..ไม่เห็นความสำคัญ..จัดพอๆให้แล้ว..มีตังค์เหลือก็พอ..อย่างนั้นหรือเปล่า?
บางงาน..ครูไปถ่ายรูปหน้าเวที นุ่งกางเกงแถมมัดเสื้อวอร์มกันหนาวไว้ที่เอวอีกด้วย..เราปล่อยกันขนาดนี้..หรือครูเองก็ “คิดไม่เป็น” เหมือนกัน
ความเป็นครู..เป็นกัน ๒๔ ชั่วโมงด้วยซ้ำ แต่ก็เอาเถอะ..อยู่ในสังคม ก็ควรสำนึกถึงการยืน การนั่ง การเดิน และการแต่งกายที่มี “สติ” เพราะการเป็นครูที่แท้จริงนั้น มันจะต้องไม่มักง่าย..ต้องให้ความสำคัญ มิฉะนั้น..ครูอาจนุ่งสั้นไปสอนและไปงานศพก็เป็นได้
อย่าได้ห่วงว่า..วิทยาการจะก้าวไกลแค่ไหน..เอาแค่บุคลิกภาพของครูขั้นพื้นฐานเสียก่อน..ก็จะรู้ว่า..การศึกษา..จะมั่นคง มั่งคั่ง และยั่งยืนเพียงใด
แม่ปูสอนลูกปู..ฉันใดก็ฉันนั้น..
ชยันต์ เพชรศรีจันทร์
๒๓ กรกฎาคม ๒๕๖๑
<p>
</p> <p>
</p>
</strong> <p> </p><p> </p>
ผมเป็นคนหนึ่งที่สอนเรื่องพวกนี้ครับ ท่าน ผอ.
เพียงแต่ผมเป็นคนเดียวในคณะที่สอนเรื่องนี้เท่านั้นเอง ;(
ผมหัวเราะทั้งน้ำตา..หัวเราะ…เพราะลืมไปว่า..ยังมีครูที่สอนเรื่องนี้น้ำตา..ผมสงสาร..ครูคงเหนื่อยและจริงจังกับเรื่องนี้มาก..กระทรวงศึกษา..เอาแต่เรื่องวัตถุ แต่หลงลืมเรื่องจิตใจ..เนอะผมจะช่วยครูสอนอีกแรงหนึ่งครับ
..ตรงประเด็นเลยครับ ท่าน ผอ.ยิ่งเห็นรอยสักของครู หญิง บางคนผมรู้สึกในมุมลบ ทันที
ครูเป็นปัญญาชนของรัฐ มีหน้าที่ทำตามคำสั่งของรัฐ หน้าที่แฝงคือหน้าที่ทางวัฒนธรรม ในการสร้างคนรุ่นต่อไปให้เป็นไปตามโครงสร้างเศรษฐกิจสังคมของรัฐ รัฐชาติสมัยใหม่ของไทยเริ่มปฏิรูปให้เป็นตะวันตกนิยมตั้งแต่รัชกาลที่ห้า หัวใจของการปฏิรูปก็คือสร้างสำนึกแห่งความเป็นตะวันตกคือระบบทุนนิยม บริโภคนิยม ทำอย่างไรระบบเศรษฐกิจสังคมของไทยจะเปลี่ยนแปลงไปสู่ตะวันตกได้ ก็คือ นำปัญญาชนของรัฐเข้าสู่หมู่บ้าน ปัญญาชนของรัฐที่กว้างขวางที่สุดสามารถแทรกซึมเข้าไปทุกตารางนิ้วก็คือ ครู ดังนั้นการจะสร้างสำนึกแบบตะวันตกในระบบทุนนิยมและบริโภคนิยม จึงต้องนำครูไปฝึกอบรมในพระนคร ต่อมาได้กระจายตัวไปยังภูมิภาคที่เจริญกว่า เพราะที่นั่น มีค่านิยม อุดมการณ์ ความทันสมัย ตามระบบทุนนิยมและบริโภคนิยม ซึ่งแตกต่างจากชนบทที่คิดว่า ล้าหลัง ไม่ทันสมัย การอบรมเข้มข้นแบบคุณธรรม จริยธรรมในสถาบันฝึกหัดครูนั้นไม่ได้เน้นอะไรไปมากกว่าการจงรักภักดีต่อรัฐเป็นหลัก และสร้างระบบความสัมพันธ์ในการอยู่เหนือประชาชน และเป็นแบบอย่างให้ประชาชนได้รู้จักทุนนิยมบริโภคนิยม ผ่านค่านิยม และสิ่งที่มองเห็นได้ของครู เช่นเสื้อผ้าทันสมัยแบบตะวันตก การมีฐานะทางเศรษฐกิจสังคม ในยุคก่อนที่จอมพล ป. ได้สร้างวัฒนธรรมไทยที่ถูกผลิตสร้างขึ้นมาใหม่ และทำลายความไม่ทันสมัยในยุคจารีตแบบเกษตรกรรม และในที่สุด ธงแห่งความทันสมัยก็มีชัยชนะเหนือระบบสังคมเกษตรกรรมแบบเดิม โดยใช้การเปลี่ยนแปลงไปตามหมู่บ้านชนบทโดยปัญญาชนที่เป็นครู ได้กลายเป็นสังคมแบบอุตสาหกรรมที่เน้นทุนนิยมและบริโภคนิยม ดูเผิน ๆ เสื้อผ้าที่ดูหรูหรา มีคุณค่า มีระเบียบ แบบสมัยใหม่ ยังไม่จบจากการเป็นเหยื่อระบบทุนนิยม บริโภคนิยม อย่างถอนตัวไม่ขึ้น เพราะทุนนิยมต้องการเงินที่หมุนและเดินทางระยะยาว การปล่อยสินเชื่ออย่างง่่ายดาย เพื่อนำเอาไปประกอบความหรูหรา ระเบียบ แบบแผนยุคสมัยใหม่ที่ติดอยู่ในสมองด้านอุดมการณ์ที่รัฐใส่โปรแกรมไว้ให้ ยังกระทบผ่านการขูดรีดดอกเบี้ยอย่างสุดโหดเพื่อให้ระบบทุนดำเนินต่อไป ประวัติศาสตร์ของปัญญาชนผู้เป็นตัวแทนระบบทุนนิยมบริโภคนิยมผู้จงรักภักดีต่อรัฐ ตั้งแต่ต้น นอกจากนำครูไปสู่แนวหน้าของระบบแล้ว ยังกัดกินครูจนไม่เหลือเนื้อหนัง แต่เสื้อผ้าหรูหรายังคงอยู่อย่างเชิดหน้าชูตา วัฒนธรรมและบุคลิกภาพของครูนั้นจะต้องมองผ่านประวัติศาสตร์ ระบบความคิดและการปฏิบัติการ การค้นคว้าที่มองให้เห็นกระบวนการถึง คนตกเบ็ด เหยื่อล่อ และ ปลาผู้ตกเป็นเหยือ ซึ่งความรู้และวิทยาการอย่างปลาที่ตกเป็นหยื่อไม่อาจมองเห็น คนตกเบ็ดได้ จึงเห็นแต่เหยื่อล่อ