ในการประชุมสภามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์เมื่อวันเสาร์ที่ ๒๐ มกราคม ๒๕๖๑ มีวาระ ภารกิจการพัฒนาประเทศด้วยการบริหารงานวิชาการแบบคลัสเตอร์    และวาระ ร่างแผนพัฒนามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ระยะ ๔ ปี (พ.ศ. ๒๕๖๑ ๒๕๖๕)    และมีเอกสารแจกร่างหนังสือ ทำไมต้องปฏิรูปอุดมศึกษาไทย โดย ศ. นพ. จรัส สุวรรณเวลา    รวมทั้งท่านนายกสภามหาวิทยาลัย (ศ. นพ. จรัส สุวรรณเวลา)ได้ปรารภเรื่องคณะกรรมการอิสระเพื่อปฏิรูปการศึกษากำลังจับเรื่องการปฏิรูปอุดมศึกษา

 เหตุการณ์ทั้งสาม ประกอบกับการได้อ่านหนังสือ Designing the NewAmerican Universityเขียนโดย Michael M. Crow (อธิการบดีของ ArizonaState University) และ William B. Dabars  กระตุ้นให้ผมเขียนบันทึกนี้

โครงสร้างหลักของมหาวิทยาลัยในศตวรรษที่๒๑ ต้องเปลี่ยนไปจากเดิมโดยสิ้นเชิง   คือเปลี่ยนจากโครงสร้างตามสาขาวิชาการ (disciplinary)   เปลี่ยนไปเป็นโครงสร้างตามงานของสังคมหรือบ้านเมือง    หรือโครงสร้างเพื่อการทำงานกับภาคีหุ้นส่วน (engagement)    ซึ่งจะต้องเป็นโครงสร้างแบบสหวิทยาการ(interdisciplinary)   

วิธีเปลี่ยนโครงสร้างต้องเริ่มจากการไปทำงานหุ้นส่วนสังคม แล้วกลับมาทำ reflection ร่วมกันว่าจะให้ทำงานหุ้นส่วนสังคมได้อย่างได้ผลดีต้องมีการเปลี่ยนแปลงอย่างไรบ้างในด้าน (๑)การจัดองค์กร (organization)  (๒) กติกาต่างๆ (regulation)  และ (๓) ระบบให้คุณให้โทษ (rewardsystem)  

ท่านนายกสภาฯ สรุปว่าต้องมีโครงสร้างและการบริหารแบบ matrix    เปลี่ยนจากแบบ linear / silo    โดยหัวใจของการเปลี่ยนแปลงคือ mindset หรือ อัตตา     ที่มองคุณค่าของภารกิจหลักที่บ้านเมืองไม่หยุดอยู่แค่ที่วิชาการ   

วิจารณ์ พานิช

๒๐ ม.ค. ๖๑