ฟังธรรมะจากยูทูป เรื่อง "จิตนี้วิจิตร ของพระอาจารย์กฤช นิมมฺโล บ้านจิตสบาย 600925" ประทับใจที่ได้เรียนรู้หลักการตรัสของพระพุทธเจ้า มีเรื่อง สรุปดังนี้
มีบุรุษชื่อ "อภัยราชกุมาร" เป็นลูกของพระเจ้าพิมพิสารกับหญิงงามเมือง เป็นลูกศิษย์ของนิครนถ์นาฏบุตร (มหาวีระ ศาสดาของศาสนาเชน) (ชีเปลือย) วันหนึ่ง นิครนถ์นาฏบุตร (บุตรของผู้แสดงฟ้อนรำ) เรียกอภัยราชกุมาร มาพบ มอบหมายให้ไปถามคำถามที่พวกตนคิดมาอย่างดีแล้วถึง ๔ เดือน เพื่อแก้แค้นที่สาวกนิครนถ์หันไปนับถือพระพุทธเจ้าจำนวนมาก คำถามมีว่า "ท่านเคยพูดในสิ่งที่คนไม่พอใจบ้างไหม" ถ้าพระพุทธเจ้าตอบว่า "เคย" ก็ให้บอกเลยว่า พระพุทธเจ้าก็แค่เหมือนคนทั่วไป หากตอบว่า "ไม่เคย" ก็ให้บอกทันทีว่า โกหก เพราะก่อนหน้านั้น พระพุทธเจ้าเพิ่งจะทำนายพระเทวทัตว่าจะถูกธรณีสูบ หากอภัยราชกุมารทำสำเร็จ พระพุทธเจ้าก็จะเสื่อมความนับถือ ลาภสักการะจะได้หวนกลับมายังศาสนาของตน
อภัยราชกุมาร ผู้ปราดเปรื่องและศรัทธาในนิครนนาฏบุตรรับคำ จึงให้จัดการนิมนต์พระพุทธเจ้ามาฉันเช้า ก็ว่าจะได้มีเวลาพอที่จะโต้เถียงกันได้เต็มที่ และเอาเด็กมานั่งใกล้ๆ เผื่อไว้ว่าหากเพรี่ยงพร้ำ จะหยิกมือให้เด็กร้องไห้ เป็นข้ออ้างให้ได้จากไป
เหตุการณ์กลับตาลปัตร ทันทีที่อภัยราชกุมาร ได้ยินคำตอบของพระพุทธเจ้าว่า "คำถามนี้ต้องได้หลายเงื่อน" (ตอบได้หลายแง่มุม) ได้อุทานขึ้นว่า "นิครนถ์ฉิบหายแล้ว!!!!" ...
พระพุทธเจ้าทรงถามอภัยราชกุมารว่า หากเด็กที่นั่งอยู่นั้น ไปกินอะไรแล้วติดคอ จะทำอย่างไร อภัยราชกุมารตอบว่า ต้องทำทุกวิถีทางเพื่อเอาสิ่งที่ติดคอนั้นออก แม้เด็กจะเจ็บก็ตาม ... พระพุทธเจ้าทรงบอก กรณีนี้ก็เช่นเดียวกัน การตรัสต้องคำนึงถึงประโยชน์ของผู้ฟังเป็นสำคัญ ซึ่งสามารถตอบได้ถึง ๖ เงื่อน (หลักการพูดของพระพุทธเจ้า) ได้แก่
- หากไม่จริง ไม่มีประโยชน์ ฟังแล้วไม่พอใจ.... ไม่พูด
- ถ้าจริง ไม่มีประโยชน์ ฟังแล้วไม่พอใจ ... ไม่พูด
- ถ้าจริง มีประโยชน์ ฟังแล้วไม่พอใจ ... ต้องเลือกเวลาพูด
- หากไม่จริง ไม่มีประโยชน์ ฟังแล้วพอใจ ... ไม่พูด
- หากไม่จริง มีประโยชน์ ฟังแล้วพอใจ ... ไม่พูด
- หากจริง มีประโยชน์ ฟังแล้วพอใจ ... ต้องเลือกเวลาพูด
นี่คือหลักการพูด ๖ ประการของพระพุทธเจ้า ที่ควรนำไปพิจารณาใช้ด้วยปัญญาของตน ๆ เถิด....
