ทำความเข้าใจความหมายของ “พื้นที่ 2/3” ได้ที่ https://www.gotoknow.org/posts/635072
วันนี้จะ reflect ชีวิตของตนเองย้อนหลังไป ๖๐ - ๗๐ ปี ในชนบทแท้ๆ เดิน “ตีนเปล่า” กินข้าวกับจานสังกะสี ช้อนสังกะสี หรือบางทีก็กินด้วยมือ ดื่มน้ำจากขันน้ำ ขันใบเดียวกินวนกันทั้งวงกินข้าว ที่นั่งล้อมรอบถาดสังกะสีที่ในถาดมีจานหรือชามกับข้าวสองสามอย่าง วันไหนมีไข่เค็ม ผมต้องทำหน้าที่พี่คนโต ผ่าไข่เค็มแบ่งกินคนละครึ่งกับน้อง ให้น้องเลือกก่อนว่าจะกินซีกไหน
พื้นที่เรียนรู้ 2/3 ในวัยเด็กของผมจัดโดยแม่ เป็น พื้นที่ที่ผมไม่มีอิสระ และผมเบื่อที่สุด แต่ไม่มีทางเลี่ยงด้วยอานุภาพแห่งไม้เรียว
ไวเหมือนชีวิตจริง (ไม่ใช่เหมือนโกหก) จากเด็กเมื่อวานซืน ผมกลายเป็นคนแก่เสียแล้ว และแม่ก็จากไปแล้วหลายปี แต่ผมยังรำลึกถึงพระคุณแม่แทบทุกวัน ว่าแม่ได้จัด “พื้นที่ 2/3” ที่ยอดเยี่ยมต่ออนาคต ให้แก่ผมและน้องๆ
พื้นที่นี้ เป็นพื้นที่ทำงาน ช่วยงานบ้าน และเมื่อโตขึ้นก็ฝึกให้ทำมาหากิน แม่ต้องการฝึกลูกให้ค้าขายเป็น ตามความคิดแบบคนจีน ว่าคนเราต้องตั้งตัวสร้างฐานะด้วยการค้าขาย
แต่แม่ก็ต้องผิดหวังกับลูกชายคนโต ที่ไม่เอาถ่านด้านการค้าขาย เพราะเป็นคนเก็บตัว ขี้อาย พูดคุยเจรจาไม่เก่ง เอาแต่อ่านหนังสือ แม่พร่ำบ่นว่า ทำตัวอย่างนี้โตขึ้นจะทำมาหากินอะไร บ่นพร้อมกับฝึกให้ทำงานสารพัด แม่ต้องการให้ลูกมีชีวิตที่มั่นคง ชีวิตที่มั่นคงในสายตาของแม่คือการค้าขาย
แต่แล้วครูพิเชษฐ์ ก็มาบอกพ่อว่าเด็กคนนี้ต้องส่งไปเรียนที่กรุงเทพ เพื่อปูทางไปเรียนหมอ ผลการเรียนของผมดีจนพ่อแม่ภูมิใจ และแม่ก็เลิกบ่นว่าผมในเรื่องกังวลว่าจะเอาชีวิตไม่รอด
แต่เมื่อเป็นหมอและเป็นถึงอาจารย์หมอ แม่ก็ผิดหวังอีก ที่ลูกไม่ตั้งหน้าตั้งตาสร้างฐานะด้านการเงิน เอาแต่ทำงานวิชาการและงานหลวง “อุดมคติกินไม่ได้นะลูก” แม่บ่นอยู่ราวๆ สิบปีจนเลิกบ่นไปเอง
เมื่อแม่อายุเกือบเก้าสิบ และผมอายุเกือบเจ็ดสิบ ผมถามแม่ว่า หากย้อนหลังกลับไปตอนผมเป็นหมอใหม่ๆ และตัดสินใจใช้ชีวิตแบบนี้ และแม่รู้ว่าเส้นทางดังกล่าวจะนำชีวิตผมมาเป็นเช่นปัจจุบัน แม่จะบ่นไหม แม่ยิ้มและตอบด้วยสายตาแสดงความสุขว่า “ไม่บ่น ชีวิตอย่างนี้ดีแล้ว”
บัดนี้ ผมก็อยากบอกแม่ว่า สมัยผมเป็นเด็ก ผมคับแค้นใจกับการถูกแม่บังคับให้ทำงาน แต่บัดนี้ผมเข้าใจผลดีของการได้รับการฝึกฝนให้เป็นคนสู้งาน สู้ความยากลำบาก ที่แม่ให้แก่ผมยามเป็นเด็ก และผมได้นำมาปรับใช้ในชีวิตสมัยเป็นผู้ใหญ่ หากกลับไปเป็นเด็กอีก ผมก็อยากให้แม่บังคับฝึกงานอย่างที่เคยได้ แม้จะแถมไม้เรียวแทบทุกวันก็ยอม
เพราะนี่คือ พื้นที่ 2/3 ที่ปั้นให้ชีวิตผมดีถึงขนาดนี้
วิจารณ์ พานิช
๑๘ ม.ค. ๖๑
ชื่นชมคนสมัยก่อนที่เลี้ยงลูกโดยให้ฝึกประสบการณ์นะคะ คุณแม่ก้อเลี้ยงดูแบบเข็มงวดให้ฝึกช่วยทำงาน อ่านหนังสือ ฝึกวินัย ขอขอบพระคุณคุณแม่ค่ะ