ลำดับของการปฎิบัติ ในขั้นที่เป็นการบรรลุถึงฌาน นี้ควรจะได้ย้อนไปทำความเข้าใจ ตั้งแต่ขั้นที่ปฏิภาคนิมิตปรากฎขึ้นมาตามลำดับอีกคร้งหนึ่ง เพื่อความเข้าใจง่ายในขั้นนี้
เมื่อปฎภาคนิมิตจะปรากฎ มีสิ่งให้สังเกตล่วงหน้าได้ คืุคคหนิมิตในขณะนั้นแจ่มใสย่ิงขึ้น จิตู้สึกสงยิ่งขึ้น รู้สึกสบายใจหรือพอใจในการกระทำนั้นมากยิ่งขึ้น ความเพียรเป็นไปโดยสะดวก แทบจะไม่ต้องใช้ความพยายามอะไรเลยลักษระเหล่านีแสดงว่าปฏิภาคนิมิตจะปรากฎ
ครั้นปฏิภาคนิมิตปรากฎแล้ว ต้องระมันระวังในการักษาปฎิภาคนิมิตดดยนัยดังที่กล่าวมาแล้วข้างต้น เป็นระยะยาวตามสมควร แม้ว่าในขณะนี้นิวรณ์จะระบังไปไม่ปรากฎก็จริง แต่อัปปนาสมาธิยังล้มๆ ลุก ๆ อยู่ เพราะองค์ฌานยังไม่ปรากฎแน่นแฟ้นโดยสมบูรณ์ ผุ้ปฏิบัติจะต้องดำรงตนอยู่อย่างสม่ำสสเมอ ในลักษระแห่งอัปปนาโกสล ๑๐ ประการ ดังที่กล่าวแล้วเพื่อเป็นการเร่งรัดอัปนาสมาธิให้ปรากฎต่อไป
ผู้ปฏิบัติหน่วงจิตให้ลุถึงอัปปนาสมาธิได้ ด้วยการหน่วงความรู้สึกที่เป้นอค์ฌานทั้ง ๔ ประการ ให้ปรากฎขึ้นในความรู้สึกแจ่มชัด สมบูรณ์ และตั้งอยุ่อยางแน่นแฟ้น เมื่องค์เานตั้งมั่นทั้ง ๕ องค์แล้ว ชื่อว่าลุถึงอัปปนาสมาธิหรือกล่าวอีกนัยหนึ่งก็คือการได้ฌานในอันอับแรก ซึ่งเรียกว่ ปฐมฌาน..
- อานาปานสติภาวนา พุทธทาสภิกขุ
