PERMA

ผมดูเรื่อง the Last Jedi จบไปสามรอบแถมย้อนกลับไปดู the Force Awakened อีกครั้ง …   ไม่เขียนไม่ได้แล้วครับหลายคนพูดว่า Star Wars ตอนนี้เปลี่ยนไปมีคนชอบบ้างไม่ชอบบ้าง ... สำหรับผมให้เกียรติศิลปินครับปล่อยให้เขาสร้างสรรค์ได้เต็มที่ ...ส่วนตัวผมเองไม่ว่าจะดูเรื่องอะไรให้ข้อคิดเสมอเอามาผูกโยงกับเรื่องที่สนใจได้เสมอโดยเฉพาะเรื่องจิตวิทยาบวก (Positive Psychology)  

ตอนนี้ก็เช่นกันเป็นตอนที่ไคโรเรนเติบโตเข้มแข็งขึ้นเรื่อยๆหลังฆ่าพ่อแท้ๆของตนเองคือฮานโซโลในตอนก่อน  ไคโรเรนร่วมมือกับซิธลอร์ดกวาดล้างฝ่ายกบฏซึ่งนำโดยเจ้าหญิงเลอาแม่แท้ๆของไคโรเรนไปทั่วจักรวาล  แน่นอนกบฎเพลี่ยงพล้ำจนเหลือความหวังสุดท้ายนั่นคืออัศวินเจไดที่ซ่อนตัวอยู่อย่างลึกลับนั่นคือลุคสกายวอ์กเกอร์  ... ความหวังเหลือที่ The Last Jedi นี่เอง ... กองกำลังกบฎเลยต้องส่งเรย์สาวน้อยไปที่เพิ่งค้นพบพลังตัวเองไปตามหาเพื่อฝึกการใช้พลังกับปรมาจารย์และนำตัวท่านกลับมากู้จักรวาลด้วย   จะเป็นอย่างไรรายละเอียดควรไปดูครับ ... ส่วนผมจะวิเคราะห์ว่าเรื่องราวทั้งหมดทำให้ผมมองเห็นอะไร ... เราเรียนรู้อะไรได้บ้างจากมุมมองจิตวิทยาบวก

ผมเห็นอะไรครับผมเห็นคนไม่มีความสุขถึงขั้นเกรี้ยวกราดประสาทกินของไคโรเรนเห็นลุคก็ขึ้นๆลงๆดูดาร์คๆ  เรย์ก็มีวูบวาบ

รวมๆแล้วเรื่องนี้พูดถึงความสุข 

ผมนึกถึง Model ที่อธิบายเรื่องนี้ได้เอาตั้งแต่ Star Wars ตอนแรกๆเลยที่นำมาสู่ตอนนี้ ... นั่นคือ PERMA Model 

PERMA Model ประกอบด้วย

P=Positive Emotion อารมณ์บวก

E=Engagement สภาวะที่เราทุ่มเท

R=Relationship ความสัมพันธ์ที่ดี

M=Meaning การที่เรารู้สึกว่าตัวเองมีคุณค่า

A=Achievement ความสำเร็จ 

องค์ประกอบของความสุข

มีสมการดังนี้

P+E+R+M+A 

อารมณ์บวก+ทุ่มเท+ความสัมพันธ์ที่ดี+รู้สึกว่าตัวเองมีคุณค่า+ความสำเร็จ

เอาเป็นว่าขาดตัวใดตัวหนึ่งนี่สำเร็จอยู่ดีๆก็อาจล้มครืนไปเลยหรือสำเร็จตอนนี้แต่พังในโอกาสต่อไปคือไม่ยั่งยืนนั่นเอง 

คุณจะเห็น PERMA ในเรื่องนี้ชัดมาก

คุณจะเห็นเรนพูดเรื่องเกลียดพ่อแม่และลุงของตัวเองทั้งเรื่องเกลียดเกลียดธีมหลักเลย คุณจะเห็นเรื่องนี้ชัดตอนที่เรย์ติดต่อทางกระแสจิตกับไคโรเรนได้แล้วบอกสาเหตุที่ทำให้เขาต้องเป็นอย่างนี้นั่นเพราะ  ไคโรเรน  เกลียดพ่อแม่ตัวเองมากๆรู้สึกตัวเองเหมือนขยะ  แล้วตอนหลังมาค้นพบว่าลุคพยายามฆ่าอีกก็ยิ่งลบไปอีกถึงขั้นหนีไปจากลุค  เรื่องนี้วิเคราะห์ได้สามชั้น

ชั้นแรกสติแตกจากของพ่อแม่  มาจากอะไรสันนิษฐานว่าพ่อแม่เลอากับฮานไม่น่าจะมีความสัมพันธ์ที่ดีต่อกันเพราะในตอนก่อนก็ไม่ได้อยู่ด้วยกันมานานแยกกันไปอยู่คนละจักรวาล  น่าจะความที่ต้องใช้ชีวิตระเหเร่ร่อนรบกับฝ่ายจักรวรรดิไม่หยุดสมัยไคโรเรนเด็กๆน่าจะเจอว่าพ่อแม่ไม่ค่อยกลับบ้านหรือไม่ก็ทะเลาะกันบ่อยๆจนเอาครอบครัวไม่อยู่ดูๆแล้วน่าจะมาจากการที่สองฝ่านเอาจริงเอาจังกับงานกันเกินไปครับ (สถานการณ์คงบังคับด้วย)

มองจาก PERMA  คุณจะเห็นว่า Engaging ในเรื่องงานนี่สูงมากทั้งเลอาและฮานชีวิตทั้งสองดูมีคุณค่ามากๆ (Meaning) ทั้งสองสร้างผลงานที่โดดเด่น Achievement  ในตอนที่ 6 แล้วก็แต่งงานกัน...มาอยู่ด้วยกัน ..

แต่ผมเชื่อว่าตอนหลังมาอยู่ด้วยกันนี่แหละที่ฮานกับเลอานี่จะมีเรื่องกันมากขึ้นเรื่อยๆ ...เพราะฮานดูเก่งแบบกองโจรชอบอะไรคาวบอยๆแต่ต้องมาอยู่กับเลอาที่เป็นเจ้าหญิงและเติบโตมากับครอบครัวผู้นำกองทัพ ..ที่น่าจะมีระบบระเบียบใการทำงานมากกว่า... และนี่แหละครับถึงจะมี Positive Emotion กับกองกำลังกบฎมีความสัมพันธ์ที่ดีกับคนรอบข้าง (Relationship) รู้สึกชีวิตมีความหมาย (Meaning) และมีความสำเร็จเรื่องงาน (Acheivement) แต่วิธีการทำงานที่จริงจังหรือ Engaging น่าจะต่างและคงนำมาสู่การไม่ลงรอยในที่ทำงานและลามมาถึงที่บ้านอาจหงุดหงิดเกิดอารมร์ลบบ่อยๆที่สุดความสัมพันธ์ (Relationship) ก็เลวร้ายลงเรื่อยๆไม่มีความสุขที่สุดไม่ Engaging หรือใส่ใจดูแลกันอีกต่อไปครอบครัวเลยไปไม่รอดและเนื่องจากเห็นไคโรเรนดูมีพลังด้วยเลยเอามาให้ลุงคือลุคสกายวอร์กเกอร์เลี้ยง 

เอาเป็นว่า PERMA ในเรื่องงานของพ่อแม่มีเต็มล้นปรี่ในระยะแรก 

ต่อมาน่าจะเลวร้ายลงเรื่อย PERMA เป็นลบแล้วส่งผลมาถึงที่บ้าน

จน PERMA ที่บ้านเลวร้ายเห็นชัดมากเพราะไปไม่รอดอยู่ด้วยกันไม่ได้ 

..ถ้ามองจาก PERMA  เรามาดูหัวใจไคโรเรนตอนเด็ก

อารมณ์บวกคงไม่มีแล้วพ่อแม่คงทะเลาะกันมากแกคงพยายามไกล่เกลี่ย (Enagage) แต่ก็ไม่ทำให้ความสัมพันธ์ดีขึ้น ... พ่อแม่ก็ยังเลิกกันอีกแถมถูกส่งไปอยู่กับลุงคือนี่ถูกทิ้งเลย...เลยรู้สึกชีวิตไม่มีความหมาย (Meaning) คือตัวเองไม่มีค่า... ไม่เอาแล้วครับไม่อยากไปส่วนหนึ่งของครอบครัวเกลียดไปเลย ...  (ครอบครัวไม่ประสบความสำเร็จ) 

PERMA ของไคโรเรนกับพ่อแม่ไม่มีอีกแล้ว

ชั้นที่สอง PERMA กับลุง... พอไปอยู่กับลุงลุงก็พร่ำสอน ... แต่ลืมไปว่าเด็กคนนี้เครียดและเกลียดชังมากๆเนื่องจากเก่งเลยมองเห็นแววของไคโรเรนในด้านมืด  และมีวันหนึ่งก็เกิดกลัว ...เกิดอารมณ์ลบ  ..  ที่สุดเป็นไงครับ  ก็พยายามฆ่าไคโรเรนแต่ไคโรเรนรู้ตัวก่อน ...ไม่เหลืออะไรแล้วครับ

PERMA กับลุคพ่อแม่.. ไม่มีความสุขก็ล้มเหลวไปหมด

เมื่อเกลียด... Positive Emotion ไม่มี  เกลียดลักษณะนี้คือหมดความนับถือ  ไม่อยากยุ่งอีก ..(Engaging) ... ตัดความสัมพันธ์ไปเลย (Relationship)  ...Acheivement  หมดไปเลยลุคสอนหลานไม่สำเร็จพังหมด .. แถมได้สร้างศัตรูที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในจักรวาล...  

เกิดจากอารมณ์ลบแท้ๆ ...  (ไม่มี Positive Emotion)  

ทั้งลุคและพ่อแม่ที่เก่งที่สุดและดีที่สุดในจักรวาลได้เปลี่ยนวัยรุ่นหน้าตาดีคนหนึ่งให้เป็นอสูรที่โหดร้ายและทรงพลังที่สุดในจักรวาล...  

ชั้นที่สาม... PERMA กับฝ่ายกบฎ...พ่อแม่ลุงล้วนแต่เป็นบุคลลเชิงสัญญลักษณ์ของฝ่ายกบฎและศาสนาเจได้...  เมื่อไม่มีความสุขกับพ่อแม่ลุงก็ยังมาทรยศอีก...  จบกันครับ Enaging กับพอแม่ลุงไม่มีก็หมายถึงความสัมพันธ์กับกองกำลังกบฎกับเจไดก็ไปด้วยไม่รู้สึกถึงการมีตัวตนไม่มีคุณค่า (Meaning) อีกต่อไป...ไคโรเรนเลยไม่อยู่สร้าง Achievement ให้กองกำลังกบฎอีกต่อไป..คราวนี้ไปอยู่ตรงข้ามเลย..เพราะไม่มีที่ยืนแล้ว...  อืมถ้าพ่อแม่เป็นคนธรรมดาอาจไม่ขนาดนี้พอดีเป็นระดับจักรวาลเลยกลายเป็นพ่อแม่รังแกฉันระดับจักรวาลเลย  ผลกระทบจึงรุนแรงมากๆ   ถ้าพอแม่ไคโร เรนเป็นข้าราชการบทดาวเล็กๆ ...ลูกอาจหนีไปทำธุรกิจอีกเมืองเท่านั้น ...นี่ระดับจักรวาลเลย..ไม่รู้จะไปยืนที่ไหน นอกจากฝ่ายตรงข้าม..

ส่วนเรย์อัศวินเจไดสาว...หลังที่ค้นพบตัวเอง ...ว่ามีพลังและได้เริ่มช่วยฝ่ายกบฏจนประสบความสำเร็จในตอนก่อน ...  

PERMA ในการทำงานและการใช้ชีวิตมีแน่นอนครับ

และอะไรที่ทำให้เรย์สาวน้อยโนเนมกล้าลุกขึ้นต่อกรกับบุรุษผู้ทรงอำนาจที่สุดในจักรวาลคนหนึ่งครับ ..

นั่นคือ.. Engaging นั่นเอง..ความที่มุ่งมั่นจดจ่อกับงาน..ทำให้ติดต่อกับไคโรเรนทางจิตได้ ...เรามองเห็นช่องว่งความขัดแย้งในตัวไคโรเรน ...และนั่นเองบวกกับการที่มี PERMA กับกองกำลังกบฎเรจึงมองเห็นโอกาสที่จะเปลี่ยนใจไคโรเรน   นำมาสู่ปฏิบัติการที่บ้าบิ่นและชัยชนะในเวลาต่อมา ... จะเป็นอย่างไรไม่อยาก Spoil ไปดูต่อเองนะครับ  

สรุปบทเรียนวันนี้ครับ


1. รักษาอารมณ์ครับดูเหมือนอารมณ์จะเป็นที่มาของความหายนะและความสำเร็จของตัวละคร  และผมว่าในชีวิตจริงด้วย ...เพราะฉะนั้นดูแลอารมณ์ดีๆ .. คุณอาจมีทัศนคติที่ดี (Positive Emotion) กับงานรักงานมากๆคุณอาจยุ่งมีสมาธิกับงานมาก (Engaging)  ความสัมพันธ์กับเพื่อนลูกค้ายอดเยี่ยม (Relationhip) ยอดเยี่ยมงานก็ไปไกล...(Acheivement) แต่กลับบ้านมาห่อเหี่ยวไหม ..เหนื่อยจนหลงลืมที่จะมีสมาธิกับคนรัก (Engaging) ไหม... อารมณ์ไม่ดีอยู่ไหม...ถ้าไม่.กลับมาครับกลับมา ..ผลเสียมันใหญ่หลวงนัก...พักผ่อนดูแลใจกันดีๆรักษาสมดุลย์ชีวิตแนวคิดเรื่อง Happy 8 ของสสส.ไม่เลวเลยครับใช้ได้  ต้องบอกเลยเสียดายที่ฮานและเลอาไม่ได้ดูเรื่องนี้ลุคก็ด้วยพังกันหมด

           ดูเรื่อง Happy 8:  https://www.gotoknow.org/posts...  

2. พ่อแม่ต้องรักษาความสัมพันธ์กันดีๆ Worklife Balance บ้านเป็นบ้านงานเป็นงาน ... ถ้าย้อนเวลาไปได้ผมอยากให้ฮานและเลอาศึกษk PERMA คือความสุขความสำเร็จงานได้ผลคนต้องเป็นสุขเอา Model นี้มาประเมินสถานการณ์แล้วปรับตัวกันแต่เนิ่นๆได้  และถ้าย้อนเวลาไปได้ ...ฮานและเลอาควรเรียนรู้เรื่องการเป็นพ่อแม่คนเดวนี้มีโรงเรียนพ่อแม่ด้วยครับ ..สอนเรื่องการดูแลลูกเรื่องนี้ต้องเรียนนะครับ  ดูข้อมูลที่นี่..   

        โรงเรียนพ่อแม่: http://www.sdsweb.org/sdsweb/i...

3. พ่อแม่ถ้าทำงานด้วยกันต้องค้นหาวิธีการทำงานร่วมกันให้ได้  ผมแนะนำให้ไปทำแบบประเมิน VIA Character Strenghts จะเห็นเลยว่าฮานมีจุดแข็งอะไรเลอามีจุดแข็งอะไรก็จะได้ส่งเสริมกันถูก ..  จิตวิทยาช่วยได้ครับ  เช่นฮานอาจชอบผจญภัยปล่อยแกไปครับให้แกไปทำอะไรแนว CIA หน่วยสืบราชการลับหรือผู้บัญชาการทหารกองโจร นี่อาจเป็นเพราะไม่ได้ใช้จุดแข็งของฮานอย่างถูกที่ถูกทาง เยกลายเป็นปัญหาตามมา

       ดู VIA Character Strengths ที่นี่.. https://www.gotoknow.org/posts...

4. เหล่าอัศวินเจไดควรศึกษาวิชาด้านจิตวิทยาครับในสภาเจไดอาจมีอาจารย์หรือเจไดด้านจิตวิทยาหรือ Familiy Counselor มาช่วยดูๆแแล้วนี่เป็นองค์ความรู้ที่ขาดหายไปของศาสนาเจไดเลย ...จริงแล้วจักรวาล Star Wars นี่ยุ่งเหยิงเพราะปัญหาครอบครัว ...นี่เป็นมาตั้งแต่ตอนแรกเลยตั้งแต่อนาคินถูกพรากจากแม่แถมเมียตายอีก... PERMA หายหมดไม่มีใครเข้าใจอนาคินหรือตอนหลังก็รุ่นหลานไคโรเรน ..ตาหลานนี่น่าจะเป็นโรคซึมเศร้าทั้งคู่ ...   หรือไม่อาจแนะนำให้บรรดาอัศวินและครอบครัวรู้จักเว็บนี้ครับ ... ดาวน์โหลด App เว็ย OOCA นี่เอาไว้ที่ดาบเลเซอร์ก็ได้เครียดเมื่อไหร่ก็เข้า App นี้นัดคุยกับจิตแพทย์ได้เลย  ...    https://www.ooca.co/th 

5.นึกอะไรไม่ออกลองทำอย่างเรย์นะครับ...นิ่งๆทำใจสงบจดจ่อไปที่ปัญหานั้นแล้วจะเกิดปัญญาหาทางออกได้เอง .. (Engaging)  จริงๆเจไดเอาชนะด้วยวิธีการนี้มาตลอด   แนะนำเรื่องการเจิรญสติครับ ...แนะนำให้เหล่าอัศวินเจได ฝีกพลังสติจาก ที่นี่...ลองดู Clip พระอาจารย์อำนาจดีมากๆจะช่วยได้ครับ  หรือไม่ก็ไปเข้าหลักสูตรครูสมาธิของหลวงพ่อวิริยังค์ ก่อนมาสอนพาดาวัน ก็น่าจะประเสริฐไม่น้อย

      สถาบันจิตตานุภาพ: http://www.samathi.com/2016/in...


6. เจไดควรทำ Appreciative Inquiry (AI) หรือการตั้งคำถามเชิงบวกให้เป็นครับ ...ลุคเองมองแต่ปัญหาแล้วแก้เลยพังครับ ...ถ้าทำ AI เป็น
.. ลุคจะมาค้นหาก่อนว่าตอนที่แก้ปัญหาคล้ายๆกันนี้ลุคทำสำเร็จได้อย่างไร เขาเรียกว่าการทำ Discovery ก่อน.ก็จะค้นพบว่าความสงบการมองนิ่งๆ Engaging ที่เคยทำให้ลุคเอาชนะดาร์ธเวเดอร์มาแล้วแล้วก็จะใช้วิธีนี้แก้ปัญหาไคโรเรนได้ .. ..แต่ตอนนี้กลับทำเสียทำตัวคิดมากหมกมุ่นไม่สงบ...ทำตัวเป็นปีศาจเอง.. จนทำไคโรเรนกระเจิงสร้างปีศาจไปเลย   ถ้าทำ AI เป็นไม่เกิดเหตุการณ์นี้ขึ้นแน่. .. เลยอยากแนะนำลุคมาเรียน AI กับผมที่ MBA มหาวิทยาลัยขอนแก่นได้นะครับหรือดูที่ www.aithailand.org จะมี case study ให้ดูเยอะยินดีแบ่งปันให้ฮีโร่ทุกท่าน..  นอกจากนี้สภาเจไดในอนาคตที่จะตั้งขึ้นใหม่ ควรเรียนเรื่อง Appreciative Inquiry  ผมยินดีเป็นที่ปรึกษาในการฝึกพาดาวันรุ่นใหม่ๆให้ครับเจไดจะได้ไม่วงแตกง่ายๆ 

และสุดท้ายขอให้มีความสุข

May the Force be with you คงไม่พอแล้วครับ

ควรเป็น 

May the PERMA be with you มากกว่า

สวัสดีปีใหม่อีกครั้งขอให้ทุกท่านมี PERMA ตลอดไปนะครับ

ด้วยรักและปรารถนาดี

ดร.ภิญโญรัตนาพันธุ์  

www.aithailand.org