ผมไปโรงเรียนแต่เช้า..เพราะเป็นห่วงปลานิลในบ่อ ที่เลี้ยงควบคู่กับกบ..เมื่อวานสังเกตปลามีอาการแปลกๆ หลายตัวลอยคอเหนือผิวน้ำ อ้าปากเหมือนฮุบเหยื่อหรือสูดอากาศ ผมโยนอาหารเม็ดลงไป..เงียบเฉย..ไม่มีสัญญาณตอบรับ...
ถึงโรงเรียน..เห็นว่ายังเช้าอยู่ ขุดดินทำแปลงปลูกผักสัก ๒ แปลง ก่อนที่แดดจะร้อนจัด ตามด้วยรดน้ำพืชผักสวนครัวและถั่วพู..จบลงที่สวนหย่อมหน้าห้องสมุด...
จริงๆก็ยังไม่ถึงเวลาเลี้ยงอาหารปลา..แต่วันนี้..สังหรณ์ใจอย่างไรชอบกล แทนที่จะไขกุญแจเปิดประตูเข้าบ่อปลา..ผมรีบเดินไปเกาะตาข่าย สายตาสอดส่ายดูปลานิลในน้ำ.
ภาพที่เห็นตรงหน้า ขาแทบทรุด รู้สึกหมดเรี่ยวหมดแรง...เหมือนชีวิตนี้..ล้มเหลว
ปลานิลที่เลี้ยงมาเกือบ ๔ เดือน..ลอยเป็นแพ..มองเห็นขาวไปทั่วบ่อ นับได้ราวๆ ๒๐ ตัว..ก่อนหน้านี้ไม่กี่วัน ก็ตายมาแล้ว ๓ – ๕ ตัว...
วันนี้..หนักที่สุด ปลาเริ่มใหญ่แล้วด้วย ผมหาสาเหตุไม่เจอ ปลาไม่มีรอยถูกกัด ก็เห็นว่ายน้ำเคียงคู่กับกบ น้ำก็ไม่ได้เน่าเสีย ผมเติมน้ำใหม่ลงไปทุกวัน สภาพน้ำก็เหมือนกับน้ำในสระทั่วไป...
ปลา..มีรอยแดงช้ำตามตัวและบริเวณครีบ เพิ่งตายมาไม่กี่ชั่วโมง..หรือว่าภายในบ่อ..จะมีอะไรคอยไล่ล่าให้ปลาตกใจกลัว...
ผมตักปลาออกจากบ่อ..ผ่าท้องดู พบว่าในกระเพาะปลา มีฟองเหลวๆ เหมือนปลาท้องเสีย..ผมนำปลาส่วนหนึ่งใส่ถุงไปแช่แข็งในตู้เย็น เตรียมไว้ให้ปศุสัตว์ดู ปลาอีกส่วนหนึ่งทำเป็นชิ้นๆ นำไปเป็นอาหารเป็ด...
วันนี้ผมไม่กล้าให้อาหารปลา ผมนำอาหารปลาที่เหลือประมาณ ๑ กิโลกรัมออกมาเทกองไว้ พบเชื้อราเต็มไปหมด..เกิดจากถุงอาหารที่ผมวางไว้ในเรือนเกษตร โดนฝนฟ้ากระหน่ำเมื่อวันก่อน ทำให้อาหารเม็ดชื้นและขึ้นรา...อันเป็นที่มาทำให้ปลาตายหรือเปล่า..แต่ผมก็ให้ปลาดุกกินด้วย แต่ปลาดุกไม่เป็นไร....
ผมสับสนและรู้สึกท้อนิดๆ..ที่ภารกิจสร้างสรรค์เพื่อการเรียนรู้ เริ่มจะไม่ราบรื่น ไม่ว่าจะเป็น”บ่อปลาพาเพลินและพอเพียง” ไปจนถึง..”โรงเรียน..กบ”
หรือว่า..ผมคิดผิด ที่เคยคิดว่าปลานิลเลี้ยงไม่ยาก แต่แท้จริงนั้นอาจมีปัจจัยที่ไม่เอื้ออยู่มากมาย ที่ผมไม่รู้และคิดไม่ถึง..
จะว่าปลาแย่งอากาศหายใจ แน่นเกินไปสำหรับการเลี้ยง ๒๐๐ ตัว มีตายเมื่อตอนตัวเล็กๆกับตอนนี้รวมกันแล้วก็เหลือราว ๑๕๐ ตัว..
ผมควรจะรอดูสถานการณ์ต่อไปหรือไม่..ตั้งใจไว้แต่แรกจะให้โตอีกนิด จะนำไปปล่อยลงสระใหญ่ทั้งหมด ให้เหลือไว้แต่กบ แต่วันนี้..ภาพปลาตายลอยติดตา กดดันให้ต้องคิดเร็วทำเร็ว....
บทเรียนวันนี้..บทเรียนชีวิต..ทั้งปลาและผม จะคิดช้าไม่ได้แล้ว ไม่ต้องรอให้หมอวินิจฉัย ผมต้องทำอะไรสักอย่าง...ก่อนที่มันจะสายเกินไป...
ชยันต์ เพชรศรีจันทร์
๒ เมษายน ๒๕๖๐
ว้าย?? น่าเสียดายนะคะ..เลี้ยงมาโตขนาดนี้แลัว ...ต้องนำไปให้ปศุสัตว์วินิจฉัยดูค่ะ อย่างเร็วเลยนะคะ ... เราทำอะไรก็อยากให้ได้ดังเป้าหมายที่วางไว้นะคะ ...เข้าใจความรู้สึกเลยค่ะ ...
จะคอยฟังข่าว...ว่าสาเหตุจากอะไร นะคะ
พรุ่งนี้ครับพี่หมอ...
Take some water in the fish pond and have it check (for pH - too acidic?, Oxygen content,...) too. While waiting for test results, a tea spoon of 'agricultural lime' may do some good.
I do think we need to teach kids about being 'pro-active' and check for change in living conditions, This is a lesson in not doing so. Imagine if this was our lives (not fish) and we did nothing until we bellied up. ;-)