สังคหวัตถุ 4.0 เพื่อความปรองดองที่มีคุณภาพของคนในชาติ
กรณีศึกษา สหกรณ์เคหสถานบ้านมั่นคง (สหกรณ์ประเภทบริการ)
เหตุใดจึงเป็น สังคหวัตถุ 4.0
ไม่ว่าจะยุค 1.0 2.0 3.0 หรือ 4.0
คำสอนที่แท้จริงของพระพุทธเจ้าจะต้องเป็นสันทิฎฐิโก อกาลิโก
สันทิฎฐิโก หมายถึง เห็นเอง คือต้องพบเห็นหรือรู้สึกด้วยจิตเอง
อกาลิโก หมายถึง ไม่มีเรื่องเวลามาเกี่ยวข้อง คือเป็นเรื่องในปัจจุบันทั้งสิ้น คือปฏิบัติเมื่อใด ก็ได้ผลเมื่อนั้น
สังคหวัตถุ 4 (ธรรมเครื่องยึดเหนี่ยว คือยึดเหนี่ยวใจบุคคล และประสานหมู่ชนไว้ในสามัคคี, หลักการสงเคราะห์ - bases of sympathy; acts of doing favors; principles of service; virtues making for group integration and leadership)
ที่มา : พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม
1. ทาน (การให้ คือ เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ เสียสละ แบ่งปัน ช่วยเหลือกันด้วยสิ่งของตลอดถึงให้ความรู้และแนะนำสั่งสอน - giving; generosity; charity)
2. ปิยวาจา หรือ เปยยวัชชะ (วาจาเป็นที่รัก วาจาดูดดื่มน้ำใจ หรือวาจาซาบซึ้งใจ คือกล่าวคำสุภาพไพเราะอ่อนหวานสมานสามัคคี ให้เกิดไมตรีและความรักใคร่นับถือ ตลอดถึงคำแสดงประโยชน์ประกอบด้วยเหตุผลเป็นหลักฐานจูงใจให้นิยมยอมตาม - kindly speech; convincing speech)
3. อัตถจริยา (การประพฤติประโยชน์ คือ ขวนขวายช่วยเหลือกิจการ บำเพ็ญสาธารณประโยชน์ ตลอดถึงช่วยแก้ไขปรับปรุงส่งเสริมในทางจริยธรรม - useful conduct; rendering services; life of service; doing good)
4. สมานัตตตา* (ความมีตนเสมอ** คือ ทำตนเสมอด้วยปลาย ปฏิบัติสม่ำเสมอกันในชนทั้งหลาย และเสมอในสุขทุกข์โดยร่วมรับรู้ร่วมแก้ไข ตลอดถึงวางตนเหมาะแก่ฐานะ ภาวะ บุคคล เหตุการณ์และสิ่งแวดล้อม ถูกต้องตามธรรมในแต่ละกรณี - even and equal treatment; equality consisting in impartiality, participation and behaving oneself properly in all circumstances)
เหตุที่เขียน : เพราะผู้เขียนได้เข้าร่วมประชุมคณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์เคหสถานบ้านมั่นคง แห่งหนึ่ง พบปัญหา มีผู้บิดเบือนแอบอ้าง ว่า สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) กระทรวงพัฒนสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ขอคนของสหกรณ์เคหสถานบ้านมั่นคงแห่งหนึ่ง ไปร่วมประท้วงต่อต้าน การจัดระเบียบพื้นที่บริเวณป้อมมหากาฬ ซึ่งดำเนินการโดย กรุงเทพมหานคร (กทม.)และ กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 1 รักษาพระองค์ (ป. พัน. 1 รอ.) และจะมาเบิกเงินค่าใช้จ่ายจากสหกรณ์
การจะเบิกค่าใช้จ่ายในการเดินทางไปร่วมต่อต้าน จากสหกรณ์เคหสถานแห่งนั้น ผู้เขียนในฐานะผู้ให้บริการแนะนำส่งเสริมสหกรณ์ ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้ให้คำแนะนำว่า สหกรณ์เคหสถานแห่งนั้น ไม่สามารถให้เบิกค่าใช้จ่ายในการส่งคนไปร่วมประท้วงได้
สหกรณ์เคหสถานไม่สนับสนุน หรือคัดค้าน การจัดระเบียบ บริเวณป้อมมหากาฬ อ้างอิงหลักวิชาการสหกรณ์ว่า สหกรณ์นั้น ดำเนินการตามปรัชญาของการสหกรณ์ สมาชิกจะต้องช่วยตนเอง และช่วยเหลือซึ่งกันและกัน (self help mutual help) สหกรณ์เป็นกลางทางการเมือง ไม่ขัดขวางการทำงานของรัฐบาล
การจะไปช่วยผู้อื่นในขณะที่สมาชิกสหกรณ์เคหะสถานของตนเอง ยังไม่มีความพร้อม นั้นไม่ควรอย่างยิ่ง สมาชิกสหกรณ์ต้องประกอบสัมมาชีพ หารายได้ เพื่อผ่อนบ้าน และเป็นค่าใช้จ่ายในการดำรงชีพของตนเองและครอบครัวด้วยการทำงานหนัก
จึงไม่ควร ไปเกี่ยวข้องกับการต่อต้านการจัดระเบียบ บ้านบริเวณป้อมมหากาฬ ด้วยการใช้เงินของสหกรณ์ไปในการต่อต้านการทำงานของรัฐบาล
การเข้าไปเกี่ยวข้องทำให้สมาชิกสหกรณ์ไม่ปรองดอง แตกความสามัคคี จึงยกหัวข้อธรรม สังคหวัตถุ 4.0 มาเป็นเครื่องยึดเหนี่ยว ใจบุคคล และประสานหมู่ชนไว้ในสามัคคี เพื่อประโยชน์แห่งการสามัคคีปรองดองของสมาชิกสหกรณ์แห่งนั้น
พีระพงศ์ วาระเสน นักวิชาการสหกรณ์ดิจิตัล (ภาคสนาม)
22 มีนาคม 2560
