กินข้าวดอย บนเริ่นชาติพันธุ์ ที่ดอยหัวเสือ(๔)

ท่ามกลางหุบเขา บนพื้นที่บนดอยสูง ซุกแทรกไปด้วยพื้นที่เกษตรกรรมภูเขา โดยเฉพาะนาข้าวขั้นบันไดที่ลดหลั่นลงมาจากเชิงเขาสูง ถ้าเรามองจากท๊อปวิว หรือมองจากที่สูงลงมา มันคืองานศิลปชิ้นเอก ที่เสกสรรความงามผ่านวิถีเกษตรกรรมของชนเผ่า ชาติพันธุ์อย่างปกาเกอญอ


ทำเลทองของเกษตรกรรมทำนาบนที่สูง จะต้องจัดทำเลใกล้ธารน้ำที่ไหลจากผาภูสูงเชิงเขาผ่านพื้นที่เชิงราบ เพื่ออาศัยแหล่งน้ำเหล่านี้ใช้ในการทำนาปลุกข้าวดอย ควบคู่กับการทำข้าวไร่ ที่ทำในที่ลาดเชิงเขา


แหล่งน้ำเหล่านี้นอกจากมีความสำคัญต่อเกษตรกรรมทำนาแล้ว ยังหมายรวมถึงการใช้ในการอุปโภคบริโภคในครัวเรือนของชาติพันธุ์ทุกครัวเรือนอีกด้วย ผู้คนที่นี่จึงให้ความสำคัญกับผืนป่าแหล่งน่้ำเป็นอย่างมาก การใช้น้ำใช้ป่าอย่างเคารพรู้ขึ้นจึงเกิดขึ้นในสามัญสำเหนียกสำนึกของพวกเขาอยู่ตลอดเวลา แม้นหลายคนที่ได้เดินทางขึ้นไปพบเจอผืนป่าผืนที่เกษตรกรรมเหล่านี้เป้นลานกว้าง และไม่เข้าใจว่าทำไมจึงมีการแผ้วถางป่าจำนวนมาก แต่ในเชิงบริบทของการเลี้ยงชีพมันมีความจำเป็นที่จะต้องปรับสภาพพื้นที่ให้เป็นพื้นที่เกษตรกรรมเพื่อหล่อเลี้ยงครอบครัว และไม่ได้มีการบุกรุกเพิ่มเติมแต่อย่างใด เพราะที่นี่มีกฎหรือธรรมนูญของหมู่บ้านที่เป็นกฎเหล็กควบคุมอยู่ทุกๆหมู่บ้าน ซึ่งคนในหมู่บ้านได้กำหนดและสร้างข้อตกลงร่วมกันพร้อมกับหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องเป็นสักขีพยาน


ที่นาเหล่านี้ถูกปรับสภาพพื้นที่เป็นนาขั้นบันได และใช้ประปาภูเขาทดน้ำจากแหล่งน้ำธรรมชาติ มาสู่ผืนนา ที่นี่ชาวบ้านเขาทำนากันปีละ 1 ครั้ง และเก็บน้ำที่เหลือไว้ใช้อุปโภคบริโภค และการปศุสัตว์ การทำนาแบบขั้นบันไดก็เป็นอีกกลวิธีที่ทำให้การใช้น้ำนั้นประหยัดขึ้น นอกเหนือจากการปรับตามสภาพพื้นที่

น้ำจะถูกผ่องถ่ายลงไปเรื่อยๆจากนาด้านบนสุดแบบกาลักน้ำ ไปสู่ผืนนาด้านล่างสุด และสุดท้ายน้ำที่เหลือจะไหลลงกลับคืนลำธารน้ำดังเดิม


ที่นี่จะทำเกษตรกรรมกรรมแบบชนิดไร้สารเคมี 100 เปอร์เซ็นต์ น้ำที่ไหลคืนสู่ลำธารจึงไม่มีสารปนเปื้อนใดๆ น้ำจึงสามารถนำกลับคืนมาใช้ในการอุปโภคบริโภคได้เช่นเดิมเมื่อผ่านการกรองแบบวิถีธรรมชาติแล้ว










และหลังฤดูการทำนาแล้วสถานที่แห่งนี้ก็จะกลายเป็นทุ่งเลี้ยงสัตว์ขนาดใหญ่ และส่วนหนึ่งก็จะเป็นพื้นที่ในการปลูกผักของชาวบ้าน ข้าวที่นี่มีเมล็ดที่สั้นเหนียวนุ่ม เวลาหุงมีรสชาดที่อร่อยมากๆแม้กินปล่าวๆก็ตามที เป็นเสน่ห์อย่างยิ่งเมื่อท่านใดได้มีโอกาสได้ลิ้มลองข้าวดอย จากคนบนที่สูง ที่มีจิตใจสูงเหมือนพื้นที่อาศัย อ่อลืมบอกไปว่าที่นี่ไม่มีไฟฟ้านะครับ...

สุรา ๑ ป้าน


บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน เรื่องอยากเล่า

คำสำคัญ (Tags)#อินทนนท์#ดอยหัวเสือ#บ้านสันดินแดง#ข้าวดอย

หมายเลขบันทึก: 625673, เขียน: 10 Mar 2017 @ 10:35 (), สัญญาอนุญาต: ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-ไม่ดัดแปลง, ดอกไม้: 3, ความเห็น: 7, อ่าน: คลิก


ความเห็น (7)

สวรรค์แท้ๆ นะคะ

ใช่ครับ

-สวัสดีครับ

-ผมอ่านบันทึกนี้ด้วยใจที่อบอุ่นเป็นพิเศษครับ

-สำหรับตัวผมแล้วชื่นชอบบรรยากาศแบบนี้มากๆ ครับ

-ขอบคุณที่นำภาพและเรื่องเล่าดี ดี มาให้ได้อ่านนะครับ

-ขอบคุณครับ


สุรา ๑ ป้ าน
IP: xxx.158.166.105
เขียนเมื่อ 

ขอบคุณเช่นกัน แบ่งปันความอบอุ่นต่อกันครับท่าน

ขอขอบคุณเรื่องเล่าและภาพธรรมชาติที่สวยงาม งดงามจริงๆค่ะ ขอชื่นชมค่ะ

ธิ
เขียนเมื่อ 

บันทึกละเอียด เก็บความรู้ เทคนิคทำนาขั้นบันไดไว้ไม่สูญหาย และผ่องถ่ายจากลงมือทำจริงให้น้องสาวคนนั้นผู้เฝ้ามองและลองทำต่อไปนะคะ

สวรรค์เมืองไทย

ขอบคุณกับการเยี่ยมยามครับ คุณธิ