จากบันทึกที่แล้ว..เกิดติดใจสงสัยว่าปัจจัย๔ในแง่มุมของพระกับความคิดเห็นของฆารวาสเหมือนหรือต่างกันอย่างไร...ก็เลยไปเปิดหาคำแปลหรือคำอธิบาย คำว่า"ปัจจัยสี่"ที่มีอยู่ในพจนานุกรมพุทธศาสตร์ อยู่ในหน้า(160) มีคำอธิบายไว้ดังนี้....

                                     ปัจจัย๔ 

 

สิ่งค้ำจุนชีวิต ,สิ่งจำเป็นเบื้องต้นของชีวิต,สิ่งที่ต้องอาศัยเลี้ยงอัตภาพ -Paccaya : the four necessities of life;requites. ประกอบด้วย

           1.จีวร (ผ้านุ่งห่ม)

          2.บิณฑบาต (อาหาร)

          3.เสนาสนะ(ที่อยู่อาศัย,ที่นั่งที่นอน)

          4.คิลานปัจจัยเภสัชบริขาร หรือ เภสัช                                

              (ยาและอุปกรณ์รักษาโรค)

                       

สี่อย่างนี้ สำหรับภิกษุจำกัดเข้าอีกเรียกว่า นิสสัย๔ แปลว่า เครื่องอาศัยของบรรพชิต(Nissaya : resources;means of support on which the monastic life depends)    อันได้แก่....

๑.ปิณฑิยาโลปโภชนะ (โภชนะคือคำข้าวที่ได้มาด้วยกำลังปลีแข้ง)

๒.บังสุกุลจีวร(ผ้าที่เขาทิ้งตามกองขยะหรือตามป่าช้า)

๓.รุกขมูลเสนาสนะ(อาศัยอยู่โคนไม้)

๔.ปูติมุตตเภสัช(ยาน้ำมูตรเน่า)

ส่วนที่อนุญาตนอกเหนือจากนี้เป็น อดิเรกลาภ (extra acquisitions:extra allowance)  

                

 (  วินย.4/87/106 )