นักเรียนนักวิจัยกับการออกแบบระบบนิเวศน์ในมหาวิทยาลัยมหิดลศาลายา


เช้าวันหนึ่งที่โรงอาหารคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ในเดือนกันยายน ๒๕๕๙ ผมพบ รศ. ดร. สมโภชน์ ศรีโกสามาตร แห่งภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล และได้คุยกันเรื่อง 21st Century Learning ดร. สมโภชน์เล่าเรื่องนำนักศึกษาชั้นปีที่ ๑ ที่ศาลายา ออกเรียนชีววิทยา ๑๐๑ นอกห้องเรียน ผมฟังอย่างหูผึ่ง


ผมเรียนท่านว่า ระบบนิเวศภายในวิทยาเขต รวมทั้งส่วนสวนสิรีรุกขชาติ น่าจะมีระบบนิเวศที่สมบูรณ์ ช่วยให้นักศึกษาได้เรียนรู้มาก ได้คำตอบว่ามองแบบ “ตานก” ก็เป็นอย่างที่ผมว่า แต่หากมองแบบ “ตาหนอน” จะเห็นว่าระบบนิเวศน์ถูกทำลายโดยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ โดยยกตัวอย่างเรื่องแมลงปอลดน้อยลงมาก


ผมจึงเรียนท่านว่าผมจะหาโอกาสเรียนเสนอให้ท่านอธิการบดีทราบ

วันที่ ๒๖ กันยายน ผมก็อีเมล์ถึง ดร. สมโภชน์ โดย cc ท่านอธิการบดี ศ. คลินิก นพ. อุดม คชินทร ดังนี้



เรียน รศ. ดร. สมโภชน์ ศรีโกสามาตร ที่นับถือ

วันนี้ผมได้มีโอกาสเรียนท่านอธิการบดี ศ. นพ. อุดม คชินทร เรื่องข้อสังเกตของอาจารย์เรื่องความเอาใจใส่ดูแล micro - ecology ของวิทยาเขตอย่างเป็นระบบ ท่านอธิการบดีจะให้ผู้รับผิดชอบติดต่อปรึกษาอาจารย์จัดทำวิจัยครับ

วิจารณ์



ในวันเดียวกัน ผมได้รับอีเมล์ตอบจาก ดร. สมโภชน์ ดังต่อไปนี้



เรียนอาจารย์วิจารณ์

ผมขอใช้คำว่าอาจารย์ตามบทบาทไม่ใช่ตำแหน่งทางวิชาการนะครับ


ตอนที่คุยกับอาจารย์ที่โรงอาหาร ก็คิดว่าเป็นการแลกเปลี่ยนความคิดและข้อมูล ไม่ได้คิดไปมากกว่านั้นครับ ตอนคุยก็ได้เริ่มเอาคำ ตานก กับ ตาหนอน มาใช้ ทั้ง ๆ ที่พื้น ๆ แต่ก็เข้ากับบริบทของศาลายาได้ดี ศาลายาในระดับ Bird eye view หรือ ตานก ดีมากครับ เป็นการมองในระดับ landscape พวก landscape architect ถนัด แต่ยังไม่ถือ eco landscape แต่ก็ดีกว่ามีแค่ตึกครับ ในขณะเดียวกันการ Design ไมได้มองเรื่องของ microhabitat สำหรับสิ่งมีชีวิตในพื้นที่ชุ่มน้ำ ทำให้สิ่งมีชีวิต เช่น แมลงปอหายไปเยอะ แต่ตามที่เคยคุยมาก่อนก็คือ ถ้าเห็นประเด็น และจัดการ microhabitat ได้ สิ่งมีชีวิตขนาดเล็กก็จะกลับมาครับ


การเห็นประเด็นดังกล่าวเป็นการเก็บรวบรวมข้อมูลกึ่งสอนกึ่งวิจัยครับ แต่เท่าที่มีอยู่ในศาลายาผมเคยให้นักศึกษาประมาณ 300 คนเรียน SC ปี 1 เรียนชีววิทยา 101 ออก outdoor 1 คาบหรือ 2 ชม และมีการวางแผนอย่างดีหน่อย ก็ถือว่าใช้ได้ระดับหนึ่งครับ และได้รับการ feedback ทีดีครับ และถ้าปรับปรุงเป็นแบบ Nature-based solution ก็คงได้ด๊กว่านี้ครับ ดูแล้ว 1 ใน 5-6 คาบที่เคยกำหนดสอนในห้องเรียนแต่เป็น outdoor สำหรับเด็กปี 1 หรือ ประมาณ 10 % Solutionของสาระวิชา สำหรับผมได้ผลน่าพอใจครับ


ต้องขอบพระคุณอาจารย์ที่อาจจะช่วยทำให้มุมมองของอาจารย์คนหนึ่งของมหาวิทยาลัยมหิดลที่อาจจะต่อยอดเป็นประโยชน์ต่อสิ่งแวดล้อมของมหาวิทยาลัยต่อไปในอนาคตครับ

ด้วยความเคารพอย่างสูง

สมโภชน์ ศรีโกสามาตร



ทำให้ผมได้ความรู้ว่า การออกแบบภูมิสถาปัตย์ ที่ใช้กันอยู่ยังอยู่แค่ physical landscaping ยังไปไม่ถึง eco-landscaping ผมฝันว่าจะได้เกิดการสร้างสรรค์ทั้งวิธีการเรียนรู้โดยการปฏิบัติ ของนักศึกษาชั้นปีที่ ๑ และการออกแบบ eco-landscaping ของมหาวิทยาลัยมหิดลศาลายา โดยฝีมือของนักศึกษา ที่ดำเนินการรุ่นต่อรุ่น โดยผมได้เสนอต่อ ดร. สมโภชน์ เมื่อพบกันอีกเช้าวันที่ ๒๗ กันยายน ว่าควรวิจัยที่พุทธมณฑล และพื้นที่เปิดอีกผืนหนึ่ง รวมเป็นสามพื้นที่เล็กๆ ขนาดพันไร่ จะเกิดการเรียนรู้มากมาย



วิจารณ์ พานิช

๒๘ ก.ย. ๕๙

โรงอาหาร คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน สภามหาวิทยาลัย



ความเห็น (0)