หกคะเมนตีลังกา

sr
ติดตาม ผู้ติดตาม 
ติดต่อ

หกคะเมนตีลังกา
:สนุกกับ พจนานุกรมไทย(ราชบัณฑิตยสถาน)
:Fun with the Royal Institute Dictionary (RID)


The Royal Institute Dictionary 2554 edition is now available for mobile devices - free of charge - from online 'stores'.

See พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 https://www.gotoknow.org/posts/603991 for links.


Yes dictionaries are useful for finding what words really mean or spell. But dictionaries are also useful for research and edutainment. I share with you a note on a common Thai phrase - หกคะเมนตีลังกา.
I am looking for the in-depth meaning and etymology (where/how the phrase come into use).


From Royal Institute Dictionary (2542 Th-Th)
หกคะเมน ก. ล้มหัวทิ่ม เช่น หกคะเมนลงไปข้างท้องร่อง, เอาหัวหรือมือทั้ง ๒ ข้างปักลงที่พื้น ยกเท้าชี้ขึ้นข้างบน แล้วม้วนตัวไปข้างหลัง, บางทีใช้เข้าคู่กับคำ ตีลังกา เป็น หกคะเมนตีลังกา.

ตีลังกา ก. หกคะเมนหงายหลังม้วนเอาหัวกลับขึ้น.

หก
๑ ก. อาการที่ส่วนเบื้องสูงของร่างกาย ของภาชนะ หรือของสิ่งใดสิ่งหนึ่งเอียงลง เทลง ในทันใดจากที่เดิม เช่น หกต่ำหกสูง น้ำหก ข้าวหก, โดยปริยายเรียกอาการเช่นนั้น เช่น กระดานหก.
๒ น. ชื่อนกปากขอขนาดเล็กหลายชนิดในวงศ์ Psittacidae หัวโต ปากหนาใหญ่ ตัวสีเขียว หางสั้น อยู่รวมกันเป็นฝูง ทำรังในโพรงไม้ มักเกาะห้อยหัวลง กินผลไม้และเมล็ดพืช ในประเทศไทยมี ๓ ชนิด คือ หกใหญ่ (Psittinus cyanurus) หกเล็กปากแดง (Loriculus vernalis) และหกเล็กปากดำ (L. galgulus).
๓ น. จำนวนห้าบวกหนึ่ง; ชื่อเดือนจันทรคติ เรียกว่า เดือน ๖ ตกในราวเดือนพฤษภาคม.


คะเมน [no entry in RID; only คะเน, คะเยอ
คะเยอ ว. อาการที่คันทำให้ต้องเการ่ำไป เรียกว่า เกาคะเยอ คันคะเยอ.
คะเน ก. กะ, คำนวณเอาอย่างหยาบ ๆ, เช่น คะเนให้พอดี.]

ตี
๑ ก. เอามือหรือไม้เป็นต้นฟาดหรือเข่นลงไป เช่น ตีเด็ก ตีดาบ, ตบเบา ๆ เช่น นอนตีพุง; บุให้เข้ารูป เช่น ตีขัน ตีบาตร; แผ่ให้แบน เช่น ตีทอง; ทำให้เกิดเสียง เช่น ตีระฆัง; กด, ประทับ, เช่น ตีพิมพ์ ตีตรา; ทำให้เข้ากัน เช่น ตีเกลียวเชือก ตีไข่; กำหนด เช่น ตีราคา; ทิ้งให้เห็น เช่น ตีไพ่; ชักว่าวให้ไปในทิศทางที่ตนต้องการ เช่น ตีว่าวไปทางซ้าย ตีว่าวหนี ตีว่าวแยกกัน. ๒ น. วิธีนับเวลาตามประเพณีในเวลากลางคืน หลังเที่ยงคืน ตั้งแต่ ๑ นาฬิกา ถึง ๖ นาฬิกา เรียกว่า ตี ๑ ถึง ตี ๖, แต่ตี ๖ นิยมเรียกว่า ย่ำรุ่ง.


ลังกา น. ชื่อเกาะแห่งหนึ่งอยู่ทางใต้ของประเทศอินเดีย. [as shown in RID]
ลังกา น. ชื่อ[ประเทศ]เกาะแห่งหนึ่งอยู่ทางใต้ของประเทศอินเดีย. [should be amended to signify 'island country' not just 'island']

[https://th.wikipedia.org/wiki/ประเทศศรีลังกา
...ศรีลังกา (สิงหล: ශ්රී ලංකා; ทมิฬ: இலங்கை) หรือชื่อทางการว่า สาธารณรัฐสังคมนิยมประชาธิปไตยศรีลังกา (สิงหล: ශ්රී ලංකා ප්රජාතාන්ත්රික සමාජවාදී ජනරජය; ทมิฬ: இலங்கை சனநாயக சோசலிசக் குடியரசு) เป็นประเทศเกาะในมหาสมุทรอินเดียตอนเหนือ นอกชายฝั่งตะวันออกเฉียงใต้ของอนุทวีปอินเดีย ชื่อในอดีตได้แก่ ลงกา ลังกาทวีป สิงหลทวีป...]


Now we can see that the phrase หกคะเมนตีลังกา give no hint as to what it means nor where it comes from. A little imagination (errrh 'guess' or more formally 'insight' or 'intuition') is needed to investigate this further (try it kids, you might love this simple technique -- good even for a university research programs ;-). We think of possibilities...



From Royal Institute Dictionary (2542 Th-Th)
เขมร
๑ [ขะเหฺมน] น. ชื่อประเทศและชนชาติที่อยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีพรมแดนติดต่อกับไทย ลาว และเวียดนาม มีภาษาพูดอยู่ในตระกูลมอญ-เขมร และมีอักษรของตนเองใช้ เรียกว่า อักษรขอม. (*** Please note that Khmer people don't think they are ขอม [Khom] *** perhaps this description should be amended. ***)
๒ [ขะเหฺมน] น. ชื่อเพลงไทยจำพวกหนึ่ง มีชื่อขึ้นต้นด้วยคำว่า เขมร เช่น เขมรไทรโยค เขมรโพธิสัตว์ เขมรลออองค์.


ถกเขมร ก. นุ่งผ้าโจงกระเบนดึงชายให้สูงร่นขึ้นไปเหนือเข่า, ขัดเขมร ก็ว่า.

โจงกระเบน ก. ม้วนชายผ้านุ่งแล้วสอดไปใต้หว่างขา ดึงขึ้นไปเหน็บขอบผ้านุ่งด้านหลังระดับบั้นเอว, เรียกวิธีนุ่งผ้าเช่นนั้นว่า นุ่งผ้าโจงกระเบน.
Sampot chang kben (Khmer: សំពត់ចងក្បិន, Thai: โจงกระเบน, chong kraben, Lao: ຜ້າຫາງ, pha hang) is a lower-body, wrap around cloth worn in the countries of Cambodia, Laos, and Thailand. It is the preferred choice of clothing for women of upper and middle classes for daily wear. This practice of daily wear died out in the beginning of the 20th century. Unlike the typical Sampot, it is more of a pant than a skirt. It is a rectangular piece of cloth measuring 3 meters long and one meters wide. It is worn by wrapping it around the waist, stretching it away from the body, twisting the ends together then pulling the twisted fabric between the legs and tucking it in the back of the waist.

[Picture is from Wikipedia - Thank you.]

*** Now imagine tripping over that contraption when the garment comes loose to cover knees and feet. It would look like a tail dangling ***. We may even think about "หก(ล้ม)การ์เมนท์" ;-)


Now we have a possible erosion of ถกเขมร to หกคะเมน. What about ตีลังกา? A search on Wikipedia gives this:

https://th.wikipedia.org/wiki/รามายณะ
สุนทรกัณฑ์: ...หนุมานก็ได้ก่อความวุ่นวายขึ้นในกรุงลังกาด้วยการทำลายต้นไม้และอาคารต่างๆ พร้อมทั้งสังหารทหารของราวณะจำนวนมาก เมื่อราวณะส่งอินทรชิตมาจับตัวหนุมาน หนุมานก็แกล้งยอมให้ถูกจับโดยง่ายและถูกคุมตัวให้ไปพบกับพญายักษ์ราวณะ หนุมานได้เอ่ยปากให้ราวณะปล่อยตัวนางสีดาเสีย ราวณะจึงสั่งให้ทหารจุดไฟเผาหางของหนุมานเป็นการลงโทษ ทันทีที่ไฟติดหาง หนุมานก็ได้สะบัดตัวหลุดออกจากพันธนาการแล้วเผากรุงลังกาจนพินาศย่อยยับ จากนั้นจึงได้กลับไปยังฝั่งแผ่นดินใหญ่สมทบกับกองทัพวานร เพื่อกลับไปแจ้งข่าวดีที่นครกิษกินธาต่อไป...

which we can imagine Hanumaan in commotion -- hopping, tumbling and dashing about with his tail on fire.

We may now argue that ถกเขมร-ตีลังกา is a better phrase to describe what we mean by หกคะเมน-ตีลังกา.

But hey we are 'researchers' and Buddhists, we don't just 'believe' we want 'solid' proof. This note tells a little story of a little research but does not prove it. To prove it we need more --much more-- than this. Again I mean 'more imagination' and finding evidence/tools to support/realize the imagination. I am not going to deprive you of the honour for being the first or the one who prove this. Just remember to quote this blog in your reference ;-)

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน Learners Web



ความเห็น (7)

ถกเขมร ภาษาใต้ เพ๊ดจ้อนครับ

เขียนเมื่อ 

Thank you วอญ่า-ผู้เฒ่า-natachoei--: How are you? Long time no see ;-)

I didn't know that. I was told that เพ๊ดจ้อน = tucking up one side of 'sarong' into the waist.

I had heard something like ปั้นเตียว. Would it mean the same as เพ๊ดจ้อน too?

เขียนเมื่อ 

สนุกดีค่ะ

ถกเขมรเป็นการนุ่งห่มแบบหนึ่ง

หกคะเมน เป็นอาการล้มลงแบบหัวทิ่ม

หกคะเมนตีลังกา เป็นอาการที่ล้มลงแบบหกคะเมน (หัวทิ่ม) แล้วหงายหลังม้วนเอาหัวกลับขึ้น จะนุ่งผ้าอย่างไรก็ได้.

หกคะเมน-ตีลังกาดี หรือ ถกเขมรตีลังกาดี มันคงใช้ได้ทั้งสองอย่างขึ้นอยู่กับผู้ใช้ว่าต้องการสื่อความหมายอะไร เพราะทั้งสองคำให้ความหมายต่างกันค่ะ

เขียนเมื่อ 

Thanks for your comment GD : You are right about 'usual' meanings of these words.

I let my inagination take me over the way we can put on a ถกเขมร, the twisted tail (end of clothe) has to go under between the legs and up over to tuck into the back (at the waist). For an unskilled ถกเขมร wearer, I would bend down, forward and continue on to somersault ;-) -- so that was my 'imaginary' connection told as a read on a weekend ;-)

เขียนเมื่อ 

great fun to read!

เขียนเมื่อ 

หกคะเมนตืลังกา..ภาษาใต้..เขาว่าหัวตุงพื้น..อ้ะะ..ใช่รึเปล่าคะ..วอญ่าผู้เฒ่า..หัวตุงพื้นคงไม่มีในพจนานุกรมนะเจ้าคะคุณsr..

เขียนเมื่อ 

Thanks โอ๋-อโณ : I'm glad you like it. I too like earning languages.

Danke sehr ยายธี : I could wait for วอญ่าผู้เฒ่า to confirm, so T looked up the Net and found this:

http://plugmet.orgfree.com/sk_dialect_4-5b.htm
ตุง (ก.) ( สำเนียงสงขลา ออกเสียงเป็น ตุ๋ง )

1. ยื่นออกมา, นูนออกมา (ความหมายตรงกันกับความหมายในภาษาไทยภาคกลาง )
2. ล้มหัวคะมำ, ล้มหัวทิ่ม
" ตุงหัว " - หกล้มหัวคะมำ
" ตุงหัว ตีนเซ่อ " - หกล้มหัวคะมำ เท้าชี้ฟ้า( ตีนเซ่อ = เท้าตรง )

Thai language is rich in words and expressions!

หมายเลขบันทึก

604156

เขียน

28 Mar 2016 @ 18:42
()

สัญญาอนุญาต

ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-ไม่ดัดแปลง
ดอกไม้: 6, ความเห็น: 7, อ่าน: คลิก