ดิฉันเคยเขียนถึงบรรยากาศจริงในอนุทินเรื่อง 'เหยื่อของระบบราชการ!' เมื่อ 15 พ.ค.56 และอีกครั้งเมื่อ 29 ก.ย.56 ชื่อเรื่อง 'ใครใหญ่ใครอยู่' ครั้งนี้ดิฉันจะเขียนเรื่องทำนองนี้อีก ด้วยความสลดใจ ภาวนาว่า.. ขอให้เป็นครั้งสุดท้ายนะคะ
7 ส.ค.58 บ่ายโมง ขณะดิฉันเดินตัดถนนหลังตึกอำนวยการเพื่อกลับเข้าไปทำงานตามปกติ
ได้ยินเสียงชายหนุ่มสองคนคุยกัน ..
ได้ยินสองประโยคท้ายก่อนสองหนุ่มนั้นจะแยกออกจากกันอย่างชัดเจนว่า
"ก็เขาเป็นหัวหน้า"
"หัวหน้าต้องถูกเสมอ"
ดิฉันฟังสองหนุ่มในตำแหน่งท้ายสุดของ 'ห่วงโซ่แห่งอำนาจ' (สำนวนดิฉันเองค่ะ) แล้วรู้สึกสะท้อนใจ หดหู่อย่างไรชอบกล ไม่ได้การแล้ว ต้อง 'ซาวเสียง' หมายถึง 'ฟังความคิดเห็น' คนอื่นๆ เสียหน่อย
ดิฉันนำเรื่องนี้ไปเล่าให้คนสองกลุ่มฟัง กลุ่มหนึ่งเป็น 'ผู้บริหารทางการพยาบาล' อีกกลุ่มคือ 'คณะกรรมการศูนย์ราชการใสสะอาด' ได้ความรู้สึกหลากหลายค่ะ เป็นต้นว่า
"ก็ถูกแล้วนี่ พวกเราก็โดน น น น" ผู้ตอบสีหน้าซีเรียส แต่หัวเราะขำๆ เมื่อตอบเสร็จ อีกคนกำชับว่า
"ทำไงได้ เราเป็นลูกน้อง"
ฟังดูจะเข้าอกเข้าใจดี เพราะผู้ตอบล้วน 'เข้าถึง' อารมณ์หดหู่นี้จากประสบการณ์จริง
ทั้งสองกลุ่มให้ทางออกสำหรับเรื่องนี้แตกต่างกัน แต่มันคือ 'วาทกรรม' ของบุคคลที่ประเมินว่าตนไม่มีอำนาจ ทั้งที่ทุกคนต่างก็ใช้อำนาจนั้นในแนวทางเดียวกันมาแล้วทั้งนั้น โดยไม่รู้ตัว .. เพราะทำกันอย่างเป็นระบบ
ดิฉันเคยได้ยินบ่อยๆ ประมาณว่าการศึกษาของไทยไม่ฝึกให้เด็กคิด พูด ทำ เอาแต่ท่องจำเพื่อสอบให้ผ่าน อนาคตของชาติจึงด้อยคุณภาพลงเรื่อยๆ .. รวมรุ่นดิฉันด้วยกระมัง เพราะเราใช้ระบบนี้ตั้งแต่ดิฉันยังไม่เข้าสู่ระบบการศึกษาในโรงเรียน (ฮา) มาถึงวันนี้ ชัดเจนแล้วว่าพวกเรายังถูกตอกย้ำในระบบราชการอีก
ส่วนดิฉัน มองเห็นเป็นภาพหลอนของชายคนหนึ่ง ถูกมัดมือ มัดปากด้วยผ้า เขารับรู้สถานการณ์ทุกอย่าง ..ตรงข้าม เขาพูดไม่ได้ แสดงความเห็นก็ไม่ได้ ไม่ได้แม้แต่จะคิด จึงได้แต่ส่งสายตาอ้อนวอน
แล้วคุณล่ะ เคยถูกกระทำ หรือ เป็นผู้ถูกกระทำ บ้างหรือยัง!!
บางครั้ง..เจ้าค่ะ..(เคยโดนเมื่อยี่สิบปีที่แล้ว..คนที่เคยเป็น อาจารย์..บอกเตือนใน ลิฟท์ว่า ระบบเปลี่ยนไม่ได้..555..โดยเฉพาะ..ระบบข้าราชการเมืองไทย..)...ออกมานอกกะลาใบนี้..ก็ยังมีกะลาใบใหม่อีกเยอะ..เจ้าค่ะ...
กะลาที่ครอบหัวตัวเอง ต้องเอาออกเอง..เพราะบางที ลืม เลยหยิบกะลาใบใหม่ มา..ใส่ต่อ อิอิ...
มีดอกไม้มาฝาก มีรักมามอบให้..เป็นขวัญใจ..กับข้อความกระตุ้นหัวใจ ที่ดีๆ เจ้าค่ะ...(ยายธี)
แบบว่า.....น่ะแหละ....ระบบ....แก้อย่างไรก็...ยังเป็นระบบ...เดิม ๆ อยู่ดี...!
เป็นสิ่งที่มีอยู่จริงนะคะ
แต่เราจะทำอย่างไรให้ค่อยๆ หมดไปละคะ ทำไงดี เริ่มจากที่ตรงไหน
ดิฉันโชคดีมากที่เคยอยู่ในหน่วยงานที่เปิด มีผู้บังคับบัญชาที่ฟัง ทำให้งานสนุก
ในหน่วยงานระดับจังหวัด เป็นอย่างคุณว่าจริงๆ ค่ะ และปัญหาหน้างานในระดับคนทำงานก็มีเยอะ เช่น ทำงานเฉพาะที่นายสั่ง รับผิดชอบเฉพาะงานตรงหน้า กลัวการเปลี่ยนแปลง ฯลฯ มันวนอยู่ในอ่าง
ส่วนผู้บริหารระดับต้นก็อีกแบบ คุณดารณีคงซาบซึ้งดีอยู่แล้ว
เข้าใจค่ะ