ความแตกต่างระหว่างรากศัพท์ (root) และ ฐานศัพท์ (base)
รากศัพท์ (root) คือ องค์ประกอบของคำ ที่ไม่สามารถแยกย่อยลงไปได้อีก และ ฐานศัพท์ (base) หมายถึง รูปคำในในขั้นตอนการสร้างคำ ในฐานะที่เป็นฐาน รองรับรวมกับองค์ประกอบอื่น เพื่อสร้างคำใหม่ขึ้นมา
จะขอยกตัวอย่างคำว่า decentralization ที่แปลว่า การกระจายอำนาจออกจากศูนย์กลาง มาวิเคราะห์ เป็นตัวอย่าง ดังนี้
decentralization เกิดขึ้นมาจาก decentralize + ation คำว่า decentralize จึงเป็นฐานศัพท์ (base) ของคำว่า decentralization
decentralize เกิดมาจาก de- + centralize คำว่า centralize จึงเป็นฐานศัพท์ของคำว่า decentralize
centralize เกิดจาก central +-ize คำว่า central จึงเป็นฐานศัพท์ของ centralize
central เกิดจาก center + - al คำว่า center จึงเป็นฐานศัพท์ของคำว่า central เนื่องจาก center เป็นองค์ประกอบของคำ ที่ไม่สามารถแบ่งแยกได้อีกต่อไป คำว่า center จึงเป็นคำที่ไม่เปลี่ยนความหมาย ดังนั้นจึงเป็นรากศัพท์
กล่าวโดยสรุป รากศัพท์ (root) คือ องค์ประกอบของคำ ที่มีลักษณะสมบูรณ์ (absolute) เพราะไม่ว่าจะไปปรากฏของคำใด จะอยู่โดยอิสระ หรือโดยไปรวมกับคำอื่น ก็มีฐานเป็นรากศัพท์อยู่เสมอ
ฐานศัพท์ (base) หมายถึง กระบวนการสร้างคำ ฐานศัพท์มีลักษณะสัมพัทธ์ (relative) เพราะจะมีฐานะฐานศัพท์ก็ต่อเมื่อมีองค์ประกอบอื่นมาเติมข้างหน้าหรือข้างท้าย หรือมีศักยภาพที่จะให้องค์ประกอบอื่นมาเติมข้างหน้าหรือข้างท้ายได้ อนึ่งฐานศัพท์จะเป็นรากศัพท์หรือไม่เป็นก็ได้ ถ้าจะเป็นรากศัพท์ จะต้องมีมีความหมายที่ไม่เปลี่ยน ไม่ว่าจะอยู่ในตำแหน่งใดก็ตาม
หนังสืออ้างอิง
สมศีล ฌานวังศะ. ภาษาน่ารู้: เรียนศัพท์จากราก ตอนที่ 2 ตีพิมพ์ในมติชนสุดสัปดาห์ หน้า 73 ขอโทษที่มิอาจจะบอกฉบับได้ครับ
Yes. And in another way a root of a word means where that word comes from (ie. origin). In this case 'centre' (English spelling from French word 'centre') or 'center' (US spelling) is from Latin 'centrum' or greek 'kentron'...
I think perhaps we need clearer Thai word(s) to call what we are talking about ('derivatives' from 'base word') here.
Root (รากศัพท์) และ ฐานศัพท์ (base) ชอบความรู้ แบบนี้มากๆๆ ค่ะ ... เป็นเรื่องที่่สำคัญ ที่ควรรู้ นะคะ