การกินหินดินทรายในงานบรมศพ พระศพในสมัย ร.4

โดย วาทิน ศานติ์ สันติ 16/5/2558

คนไม่ดี คอรัปชั่น เวลาจะโกงบ้านโกงเมืองโกงประชาชน ก็มักจะเลือกจังหวะดี ๆ เช่นเกิดอุทกภัย ภาวะฉุกเฉินโครงการต่าง ๆ ไม่เว้นแต่งานพระราชพิธีก็ยังหาช่องทางโกงกันได้ เป็นมาทุกยุคทุกสมัย ควบคู่กับการเริ่มตั้งรัฐไทยมาเลยทีเดียว

แต่เดิมการพระราชพิธีพระบรมศพ พระศพ จะจัดขบวนชักลากราชรถเชิญพระบรมศพ พระศพอย่างใหญ่โตสมพระเกียรติไปตามถนนจากพระบรมหาราชวังสู่ทัองสนามหลวง ดังนี้จึงจำเป็นต้องเกณฑ์ไพล่พลมากมาย รวมถึงดินทรายจำนวณมากในการถมซ่อมแซมถนน

แต่ในสมัยรัชกาลที่ 4 ถนนหนทางถูกสร้างขึ้นใหม่อย่างดี ไม่มีหลุม ไม่ยุบ ไม่มีบ่อ ครั้นถึงการชักลากกระบวนพระบรมศพ พระศพ จึงไม่จำเป็นจะต้องเกณฑ์ไพล่พลจำนวนมากมาซ่อมถนน และไม่ต้องเกณฑ์เอาทรายจากประชาชนมาซ่อมอีกต่อไป จะทำเท่าที่จำเป็นเท่านั้น

การเกณฑ์ดินทรายมาซ่อมถนนในงานพระราชพิธีสำคัญเป็นหนึ่งในการเรียกหาเงินของข้าราชการได้อย่างดี โดยการไปจัดซื้อมาก่อนและใช้วิธีเรี่ยไรคืนจากไพร่ในสังกัดของตนถายหลัง ซึ่งคงไม่เรียกเท่าราคาที่ซื้อหรอกกระมัง นับเป็นคอรับชั่นรัฐและการเอาเปรียบประชาชน ไม่ต่างกับนักการเมืองกิน อิฐหินดินทรายในปัจจุบัน ด้วยเหตุนี้ เพื่อเป็นการลดภาระประชาชน รัชกาลที่ 4 จึงมีพระบรมราชโองการ "ประกาศเรื่องเกณฑ์ทรายโรนถนนในการพระศพ" ในวันพุธที่ 16 เมษายน 2405 เป็นการยกเลิกการเรียกเก็บค่าดินทรายถมถนนเสียเลย

แต่หากผู้ใดมีจิตศรัทธานำทรายมาช่วยซ่อมแซมถนน รัฐจะจ่ายเงินเป็นค่าตอบแทน และสั่งห้ามข้าราชการเรียกเงินค่าทรายจากไพร่ของตนเองเด็ดขาด นับจากวันออกประกาศหากไพร่นำเงินมาให้ข้าราชการมูลนาย ก็ให้มูลนายเอาคืน หากมูลนายยังดื้อดึงเรียกเก็บเงิน หรือไม่คืนเงินแก่ไพร่ ไพร่สามารถร้องเรียนยื่นฎีกาต่อพระมหากษัตริย์ได้ จะมีพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ จัดตุลาการชำระความให้

ไม่ว่ายุคใด สมัยใด ประเทศไทยก็ไม่เคยขาดข้าราชการหรือนักการเมืองคอรัปชั่น กินหินกินดินกินทราย กินเลือดเนื้อประชาชน พวกเขา (บางคน) สร้างอำนาจรวยล้นฟ้า เหยียบหัวเหยียบหลังประชาชนเสมอ

หนังสือประกอบการเขียน จอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ.(2548). รวมพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เรื่องประชุมประกาศรัชกาลที่ 4. กรุงเทพฯ : องค์การค้าของคุรุสภา

รูปการเคลือนชบวนพระศพ สมเด็จกรมหลวงนราธิวาสราชนครินทรจาก http://download.clib.psu.ac.th/datawebclib/exhonline/crematory/page14remove.html