สัมผัสใจเด็กด้วยรัก

ขอบพระคุณคุณพิภพและทีมงานรายการสะพานสายรุ้งของมูลนิธิเด็กที่ช่วยเผยแพร่ความรู้แก่สาธารณะในเรื่องกิจกรรมบำบัดกับการพัฒนาเด็ก และทำให้ผมเรียนรู้ว่า "การทำงานร่วมกันระหว่างทีมครูพี่เลี้ยงกับนักบำบัดจิตอาสามีความจำเป็นต่อสุขภาวะของเด็กเหล่านี้"

ขณะถ่ายทำรายการกับเด็กๆ ก็พบว่า มี 2 จาก 23 รายที่มีภาวะสมาธิสั้น (อยู่นิ่ง ไม่จดจ่อ สีหน้าหงุดหงิดบ้าง เล่นแรงบ้าง) เช่น สนใจผู้อื่นมากกว่าการฟังครูเล่านิทานและทานเค้กกับผลไม้อย่างเร็ว เหม่อลอยขณะทานผลไม้และเลือกทานขนมเค้กสุดท้าย และเด็กทั้งสองคนชอบสัมผัสมือแรงๆ ในเด็กที่เหม่อลอย อีกคนชอบให้สัมผัสกอดแน่น เป็นต้น เมื่อสอบถามก็ทราบว่า มีการคัดกรองพบพัฒนาการช้าในเด็กทั้งสองคน

เมื่อลงอยู่กับเด็กๆ ก็พบว่า มี 8 จาก 23 รายที่ต้องการให้อุ้ม ให้สัมผัสกอด และบางรายร้องไห้เมื่อโดนเด็กโตกว่ารังแก และทราบภายหลังว่า ครูจะมีกฎไม่อุ้มเด็กเพราะ ถ้าอุ้มหนึ่งคน ก็จะมีอีกหลายคนที่ต้องขออุ้ม และเด็กหลายรายที่พ่อแม่จริงๆทอดทิ้งแต่วัยเยาว์ ถ้าต้องอุ้มมิให้ร้องไห้ ก็จะอุ้มแบบหนีบข้างตัว และมีจำนวนครูเข้าเวรวันหยุดไม่เพียงพอต่อเด็กทั้งหมด รวมทั้งสนามเด็กเล่นจำเป็นต้องได้รับการปรับปรุงให้ถูกสุขอนามัยเพราะทรายปนเปื้อนกับเศษใบไม้ มีน้ำขังในเครื่องเล่น และมีขยะปนเปื้อนในทราย ส่งผลให้เด็กมีผิวหนังอักเสบติดเชื้อได้ง่ายโดยเฉพาะการเล่นสัมผัสด้วยเท้าเปล่า น่าสังเกตว่า ยิ่งกลุ่มเด็กขาดสัมผัสอย่างเหมาะสมข้างต้นก็จะเล่นกับเพื่อนๆไม่เป็น ไม่รู้จักเข้าคิว ตีเพื่อนทันทีเมื่อจะมาแย่งของ ฯลฯ ซึ่งเหล่านี้เรียก ภาวะขาดสัมผัส หรือ Tactile Defensiveness หากไม่จัดกิจกรรมการสัมผัสที่เหมาะสมก็จะส่งผลให้เด็กเคลื่อนไหวร่างกายแบบไม่แข็งแรง ช้า งุ่มงาม มีจิตใจที่อ่อนไหว อารมณ์หงุดหงิด ใจร้อน ร้องไห้ง่าย และสุดท้ายก็มีภาวะสมาธิสั้นในการทำกิจกรรมการเล่นกับเพื่อน (ทักษะทางสังคม) กับกิจกรรมการเรียนรู้กับครู/พ่อแม่ (ทักษะการศึกษา)

ด้วยประสบการณ์นักกิจกรรมบำบัดสุขภาพจิตสังคม จึงเสนอโปรแกรมกิจกรรมบำบัดเพื่อเสริมสร้างการรับสัมผัสด้วยอารมณ์บวก เช่น

  • ให้คัดกรองหรือส่งต่อผู้เชี่ยวชาญนักกิจกรรมบำบัดประเมินระดับภาวะขาดสัมผัสให้เป็น ระดับมาก ระดับปานกลาง ระดับน้อย
  • ในระดับน้อย ให้จัดกิจกรรมบูรณาการสัมผัสแบบลดความไวลงอย่างค่อยเป็นค่อยไปในกิจวัตรวัตรประจำวัน ได้แก่ การสัมผัสแปรงฟัน-อาบน้ำ-เช็ดตัว-ทาแป้ง-สวมใส่เสื้อผ้า-หวีผม การสัมผัสอาหารต่างๆ การสัมผัสจับมือเล่นหลากหลาย การสัมผัสจับมือเพื่อนๆ ให้มีน้ำใจ รู้จักให้อภัย และชวนเล่นเป็นกลุ่ม
  • ในระดับปานกลาง เพิ่มจากระดับน้อยบวกกับการจัดกิจกรรมเคลื่อนไหวสัมผัสบูรณาการการทรงตัวและการรับรู้ข้อต่อผ่านการเล่นอิสระเป็นฐาน ทุกวันๆละ 45 นาทีเป็นเวลาอย่างน้อย 6 สัปดาห์
  • ในระดับมาก เพิ่มจากระดับปานกลางบวกกับการจัดกิจกรรมกระตุ้นการรับความรู้สึกที่หลากหลายและที่เด็กขาดมากๆ ในห้องที่ควบคุมสิ่งเร้าต่างๆ ได้ เช่น ห้อง Multisensory การรับรู้ทางการมองเห็น-การได้ยิน-การสัมผัสทำงานพับกระดาษ เล่นดนตรี ศิลปะ และมีการปรับพฤติกรรมกับการเพิ่มทักษะทางจิตสังคมจากผู้เชี่ยวชาญ

ขอบพระคุณคุณตาลที่บันทึกภาพได้อย่างสวยงามและน่าประทับใจมากครับผม

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน กิจกรรมบำบัดชีวิต



ความเห็น (6)

ขอบพระคุณมากครับสำหรับกำลังใจจากพี่โอ๋ คุณยายธี คุณพ.แจ่มจำรัส พี่ดารนี และคุณวิราวรรณ

เขียนเมื่อ 

ชื่นชมนะครับ เด็กๆ ชอบการกอดและสัมผัสมากๆ ครับ

ขอบพระคุณมากครับคุณทิมดาบ

เขียนเมื่อ 

ชอบใจกิจกรรมที่ทำกับเด็กๆครับ

ขอบพระคุณมากครับพี่ขจิต

เขียนเมื่อ 

....เป็นเด็กวงแวดล้อม........รอบตน

ผู้ใหญ่แบบอย่างดล...........เช่นนั้น

เมตตาจักส่งผล...............ปฏิบัติ

ปันแบ่งทุกชนชั้น..............มิช้าพ้นนที