สะท้อนผลการจัดการศึกษาโรงเรียนขนาดเล็ก : โรงเรียนหนองบัวราษฏร์นิยม

โรงเรียนหนองบัวราษฏร์นิยม
18 ธันวาคม 2558
คณะผู้นิเทศ ประกอบด้วย ศึกษานิเทศก์ ราตรี กชพร และ นุชรัตน์ ได้ไปติดตามการจัดการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก มีกิจกรรม คือ การเยี่ยมชั้นเรียน และสังเกตการณ์สอน หลังจากนั้น คณะผู้นิเทศ และ ผอ.โรงเรียน ครู ชุมชน ได้เข้ามาร่วมกันสะท้อนผลการจัดการศึกษา โดยให้คุณครู ชุมชน และ ผอ.ได้เล่า สะท้อนเกี่ยวกับการดำเนินการจัดการศึกษาในปีการศึกษาที่ผ่าน มา

ข้อค้นพบ
ในปี 2557 ทางเขตได้มีนโยบายเรียนรวม และได้มีความพยายามจะเรียนรวมกันหลายครั้ง แต่สุดท้าย ชุมชน และครู ยังอยากจะอยู่ในที่ตั้งหมู่บ้านตัวเอง คือ บ้านหนองบัว จากการสะท้อนผล พบว่า ครูสอนทั้งรูปแบบคละชั้น และทางไกล โดยครูมีความสามารถในการจัดการสอนแบบคละชั้น (เป็นโรงเรียนในโครงการ) จึงทำให้มีความถนัด และ สามารถบูรณาการจัดกิจกรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ ครูทุกคน สามารถอธิบาย เรื่องราว รายละเอียดการจัดการศึกษา ด้วยความมั่นใจ ครูมีการคละชั้น ในช่วงเวลา และบางวิชา ตามที่เขา ได้ทดลองปรับ รูปแบบ นอกจากนั้นได้สนองนโยบายของเขตพื้นที่ ในการนำกิจกรรม BBL เข้าสู่ชั้นเรียน ผู้นิเทศ ได้ใชคำถามว่า " ถ้า หน่วยเหนือ บังคับให้ท่าน ใช้ทีวีทางไกลผ่านดาวเทียม ทุกวิชา ทุกชั่วโมง ท่านจะทำหรือไม่" เราได้ รับคำตอบประสานเสียงพร้อมกันว่า "ไม่" เพราะเขาค้นพบวิธีการ จัดการเรียนการสอนที่เหมาะสมกับแต่ละชั้นของตัวเองแล้ว ซึ่งรายละเอียดการพูดคุยสะท้อนผลกันมีดังนี้

ผอ.สุชาติ คำชนะ
ตามที่เคยได้เข้าร่วมในโครงการสอนแบบคละชั้น ของ สพฐ. และ สพป.กาฬสินธุ์ เขต 1 ก็ให้โรงเรียนขนาดเล็กครูไม่ครบชั้น เข้าร่วมโครงการ OTOC One Teacher One Classroom ทางโรงเรียนได้พยายามรวมโรงเรียน แต่ ชุมชนไม่เห็นด้วย พอดีกับ คสช. ได้ให้โรงเรียน ใช้รูปแบบ จัดกศ.ทางไกลผ่านดาวเทียมในขนาดเล็ก โรงเรียนจึงได้มาจัดการศึกษาในรูปแบบนี้แทน โดยบูรณาการกับการสอนคละชั้น และตาม นโยบาย BBL ก็ได้เริ่มปรับปรุง ทาสี ปรับสภาพแวดล้อม เพื่อให้สนองนโยบายของ สพฐ.และ สพป. และ บูรณาการ การสอน ทั้งคละชั้น และสอนรายชั้น เข้าด้วยกัน ทางโรงเรียนค้นพบว่า ไม่สามารถใช้รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งได้ ต้องมีการเรียนรู้และปรับเปลี่ยนให้เหมาะสมกับบริบท การใช้ทีวีทางไกล ในโรงเรียนจะให้ความสำคัญกับการสอนเสริม และมีชั้นเรียนพิเศษ เด็กบกพร่องทางการเรียนรู้
ครูแอน กฤษณา สอนชั้น อนุบาล 1-2

จากที่ได้ไปอบรมจากนครนายกที่ สพฐ.ได้นำแนวคิดของการสอน มอนเทสซอริ ซึ่ง สพฐ.ได้จัดทำแผนการสอนให้ และได้นำมาใช้ใน ภาคเรียนที่ 1 แต่ใน ภาคเรียนที่ 2 ขาด สื่ออุปกรณ์การสอน และ หนังสือ ที่ต้องใช้ร่วมกับแผน สื่อมอนเทสฯ มีราคาแพง ทำให้จัดการเรียนการสอนไม่ได้เต็มที่ แต่ ข้อดี คือ เด็กมีระเบียบวินัย ขึ้น เก็บของเข้าที่ ไม่แย่งของเล่นกัน จัดชั้นเรียนมีมุมประสบการณ์ หลายมุม การเรียนการสอนในแต่ละวัน มีกิจกรรมเคลื่อนไหว สร้างสรรค์ ระบายสี ฉีก ติดปะ กิจกรรมเสรี ให้เด็กเล่นตามมุม ครูจะแนะนำสื่อมอนเทส และสอดแทรกเข้าไปกิจกรรมเสรี เป็นรายบุคคล กิจกรรมในวงกลมจะใช้เอกสารของ สพฐ. ที่แจกมาให้ นร.อ่าน บางคน พัฒนาการดีมาก จะอ่านได้ กิจกรรมกลางแจ้ง จะมีการเล่นพื้นเมือง และหลังรับประทานอาหาร จะนอนพักผ่อน มีเกมการศึกษา ภาคเรียนที่ 2 จะจัดทำแผนขึ้นมาใช้เอง

ครูอัมพร สอนชั้น ป.1-2
เมื่อมีนโยบาย เข้ามาหลายอย่าง ได้แก่ dltv คละชั้น BBL Tablet ตัวครูได้พยายาม และดำเนินการทุกอย่างเพื่อสนองนโยบาย แต่เดิมจะสอนแบบคละชั้น แต่เมื่อมีนโยบายทีวีเข้ามา ระยะแรก จะแยกชั้นเรียน ป.1-2 ทำให้บริหารจัดการยาก จึงได้ปรับรูปแบบมาเรียนคละชั้นเหมือนเดิม แต่เมื่อต้องใช้ ทีวี จะให้ดูรายการ ป.1 เป็นหลัก เพราะเป็นพื้นฐาน ถ้ามีเนื้อหายาก ครูจะปิดโทรทัศน์ และสอนเอง โดยครูสอนซ่อมเสริมเอง หนังสือแบบเรียนที่ใช้จะไม่ตรงกับทาง รร.ต้นทาง ครูจึงได้นำมาบูรณาการ โดย เอาหนังสือที่ โรงเรียนจัดซื้อ มาสอนร่วมด้วย นำกิจกรรม BBL มาเสริม บางกิจกรรม ตอลดปีการศึกษา สพฐ.จัดทำมาหใหมด ทั้ง แผน tablet และคู่มือ ทีวีทางไกล ผ่านดาวเทียม . ครูอยากให้มีแผนแบบรวมนโยบายทุกอย่างด้วยกัน แผนการสอนแท็บเล็ตจะมีกิจกรรม BBL เยอะ จะดีมากๆ และเด็กอยาก เรียนกับแท็บเล็ต ๆ ปัจจุบันก็ให้เขาใช้บ้าง โดยอนุญาตให้เล่นเกม
วิชาที่ใช้กับทีวี ได้แก่ ศิลปะ นาฏศิลป์ สังคมศึกษา วิชา คณิตศาสตร์ จะสอนเอง เช้าจะสอน ไทย กับ คณิตศาสตร์ สุขศึกษา พลศึกษา โดยสรุปครูจะใช้แผนการสอนของคละชั้น เป็นหลัก เพราะเห็นว่า มีใบงานครบ สอนง่าย และสามารถนำมาประยุกต์ เหมาะสม กับชั้นเรียนตนเอง

ครูสุมณฑมาศ สอนชั้น ป.3-4 ครูหน่อย
ได้ดำเนินการตามนโยบาย ภาคเรียน แรก ได้สอนแบบคละชั้น ให้พี่ดูแลน้อง นักเรียนมีความรับผิดชอบ และดีขึ้น ต่อมามีนโยบาย ให้เด็ก ดูทางไกล วิชาภาษาไทย ครูในทีวีสอน น้อยมาก ทำให้ต้องสอนเสริมเพิ่มเติม ถ้านักเรียนมีปัญหา ก็จะส่งให้ครูพี่เลี้ยง แก้ไข วิชา อังกฤษ วิทยาศาสตร์ สังคมศึกษา คอมพิวเตอร์ จะสอนบูรณาการ และจะเสริมให้ ในวิชาต่างๆ เพิ่มเติมให้ความสำคัญกับภาษาไทย และคณิตศาสตร์ พลศึกษา หนักใจวิชาภาษาอังกฤษ
ครูมีการศึกษา บทเรียนล่วงหน้า และจัดทำเตรียมสื่ออุปกรณ์ล่วงหน้า ในบางรายวิชา ครูจะเน้นการสอนเพิ่มเติม

ครูแจ๋ว สอน ป.5-6
ปกติสอนคละชั้น ในปี 2555 พี่ช่วยน้อง และมีตารางการสอนชัดเจน จัดกิจกรรมชัดเจน และใช้แผนฯ คละชั้น ในปัจจุบัน ต้องสอนตามทีวี และชั้น ป.5 เด็กเรียนได้ช้า จึงต้องกลับมาสอนเอง สอนตามทีวีเป็นหลัก คือ ศิลปะ วิทยาศาสตร์ หน้าที่พลเมือง ประวัติศาสตร์ ซึ่งเด็กจะสนใจ ครูมีสื่อหลากหลาย ใช้หลัก BBL โดยทำกิจกรรมช่วยบ่าย และเด็กชอบมาก มาสรุป บทเรียนร่วมกับเด็กโดยทำกิจกรรมบทเรียน BBL ครูจะ สอนแยกชั้นเรียน ควบคุม สองชั้น ศึกษาคู่มือล่วงหน้า และใบงาน ต่างๆ ล่วงหน้า เตรียมไว้ให้กับนักเรียน ภาษาไทย คณิตศาสตร์จะ สอนเอง วิทยาศาสตร์ อังกฤษ สังคมศึกษา พลศึกษา จะให้นักเรียน ดูด้วยกัน ซึ่งนักเรียนจะช่วยเหลือกัน
วิชาคณิตศาสตร์ ครู ป.5 ต้นทาง สอนเพี้ยน ครูประจำชั้น จึงต้องตั้งใจเอาใจใส่ กำกับ ดูแลต่างหาก
สรุป ครู ป.5-6 จะสอนคละชั้น ร่วมกับทีวี และ BBL ครูต้องฝึกให้นักเรียนรู้จักเรียนรู้กับทาง ทีวี และ ฝึกให้นักเรียนรู้จักการบันทึก ซึ่ง ป.6 เริ่มเรียนรู้ด้วยตัวเองได้ แต่ นร.ป.5 ยังต้องการ รับการฝึกฝน และกำกับอย่างใกล้ชิด
ครูมีการสรุปหลักการ และ บันทึกท้ายบทเรียน และ มีการทบทวน บทเรียนในช่วง บ่ายสองครึ่ง

ศน.กชพร
ครูเข้าใจหลักการ ตามนโยบายของ สพฐ.และนำมาบูรณาการในทุกๆ เรื่อง เช่น หาทีวี สองจอ มาฉายให้ นร.ทั่วถึง นร.มีระเบียบวินัย ในการเรียน การสอนคละชั้นกับทีวี มีความเหมาะสม ให้หารูปแบบ ที่สอดคล้องกับบริบท ซึ่งชื่นชม
อยากให้เพิ่มเติมในเรื่องของการสอน Dltv BBL multigrade ให้ สมบูรณ์ อยากให้หาสื่อ มาเพิ่มเติม ในห้องเรียน และให้นักเรียนใช้สื่อ ทำสื่อผลิตสื่อด้วยตัวเอง และหารูปแบบการจัดกิจกรรม open และติดไว้ให้ นร.ได้ศึกษาเพิ่มเติม การสอนตาม ทีวี ครูต้องสรุปบทเรียน ทุกครั้ง ดังนั้น ครูต้องหารูปแบบกระบวนการ จับ concept ให้กับนักเรียนทุกครั้ง อย่าให้หลุด และ ต้องมีการประเมินชั้นเรียนให้เป็นปัจจุบัน

ศน.นุชรัตน์
ปฐมวัย จากการมาติดตาม พบว่า ครูและนักเรียนมีพัฒนาการดีขึ้น แต่ก่อน นักเรียนจะวุ่นวายมาก เสียงดัง การขาดสื่ออุปกรณ์ ศน.จะช่วยสอบถาม และหาให้ สำหรับ การสอนในระดับประถมศึกษา ชื่นชม และ อยากให้ครูค้นหา ค้นพบวิธีการสออนที่เหมาะสมกับ ตัวเอง และชั้นเรียนของตนเอง ซึ่งจากการที่ได้รับฟัง ศน. ก็มีความชื่นชม ที่ครูสามารถอธิบายกระบวนการทำงาน กระบวนการพัฒนาคุณภาพนักเรียน นโยบายในหลายๆเรื่องมีแต่เรื่องดีๆ การนำมาปฏิบัติจะประสบผลผลสำเร็จเพียงใด สำคัญที่สุด คือ ครูผู้สอน ทางเขตพื้นที่จะได้มาติดตาม และขอให้ทางโรงเรียนได้มีการ PLC หารูปแบบ ของตนให้เร็วที่สุด และ พูดคุยกัน เพื่อพัฒนาความเป็นวิชาชีพ

ศน.ราตรี
ชื่นชม พอใจ ในคุณครู และมีการ ใช้ความพยายาม ในการจัดการศึกษา และการจัดกิจกรรม สะท้อนว่าครูมีการเรียนรู้และทำจริง ปฏิบัติจริง เด็กปฐมวัย มีสมาธิในการเรียน และตั้งใจขึ้น และมีสื่อมอนเทส ครูมีแผนการสอนของมอนเทส ในภาคเรียนที่ 1 แต่ขาดหนังสือประกอบ ไม่มี และ นำแผนปกติ มาใช้ ครูต้องจัดสภาพแวดล้อม 3-5 มุม การนั่งในชั้นเรียนควรมีการปรับเปลี่ยน และต้องให้มีการเปลี่ยนอริยาบท ในช่วง พัก ครูต้องนำหลัก BBL มาใช้ในกิจกรรม เช่น นิทาน เกม ร้องเพลง และจัดชั้นเรียนให้มีมุมอ่าน

สรุป โดย ผอ.โรงเรียน
ผอ.จะนำนโยบายทุกเรื่อง บูรณาการ สู่ชั้นเรียนต่อไป ในปีการศึกษาหน้า จนถึงจุดที่ เป็นหนองบัวโมเดล ในขณะนี้ เป็นการเรียนรู้ และลองผิดลองถูกจะพยายามปรับปรับปรุง เรียนรู้การทำงาน ขอบคุณ ศน. ที่มานิเทศ และให้กำลังใจ เชื่อมั่นในทีม ศน. ว่าจะเป็นผู้นำ ในการศึกษา อยู่หนองบัว มีความสุขมาก หัวเราะทุกวัน และชุมชนโดยเฉพาะกรรมการ จะให้ความร่วมมือดี (สุดท้าย ผอ.อ่าน ข้อความที่เด็กพิเศษ เขียน ให้ผอ.ฟัง ซึ่งท่านบอกว่าภูมิใจมาก)