บทเรียนจากครูรุ่นใหญ่แปลงกายเป็นนักเรียนมัธยม

หลายคนคงเคยได้ยินคำว่า job shadow นะครับ คำนี้หมายถึงการติดตามสะกดรอยคนในสายอาชีพที่เราสนใจ อย่างเช่นผมเป็นพี่ต้นแบบให้กับโครงการ a-chieve ก็จะมีน้องๆ มาคอยติดตามดูว่าแต่ละวันอาชีพอาจารย์เขาทำอะไรกันบ้าง

Shadow puppetry

เมื่อพูดถึง job shadow เรามักจะนึกถึงคนที่ไม่เคยมีประสบการณ์มาติดตามคนที่มีประสบการณ์โชกโชนในสายงานนะครับ แต่ประสบการณ์หากมีมากไปก็อาจกลายเป็นดาบสองคม โดยเฉพาะอาชีพที่ต้องถ่ายทอดความรู้ให้ผู้อื่นอย่างครูอาจารย์ ยิ่งมากประสบการณ์ความชำนาญสูงก็ทำให้ห่างไกลจากความเป็น “มือใหม่” ไม่สามารถสอนคนอื่นได้ ฝรั่งเขามีวลีที่ว่า “ Curse of knowledge” หรือคำสาปของความรู้ หมายถึงยิ่งรู้มากก็ยิ่งไม่สามารถมองด้วยมุมมองของคนรู้น้อยได้ สอนไม่ได้อธิบายไม่เป็นเพราะทุกอย่างมันอยู่ในหัวเต็มไปหมด ฟังแล้วเป็นปัญหาหลักสำหรับครูอาจารย์เลยนะครับ

ถ้าอยากจะแก้ไขปัญหานี้ก็ต้องบังคับให้ครูอาจารย์กลับมามองในมุมของผู้เรียนให้ได้ และมีโรงเรียนหนึ่งตัดสินใจทำอย่างนั้นจริงๆ ด้วยการมอบหมายให้ครูมากประสบการณ์คนหนึ่ง (ที่เพิ่งได้รับตำแหน่ง High school learning coach หรือผู้ฝึกการเรียนรู้ระดับมัธยม) ไป job shadow นักเรียนมัธยม และมีผู้มาแชร์เรื่องราวไว้ใน บันทึกนี้ นั่นหมายความว่าเขาจะตามนักเรียนไปทุกที่ เรียนทุกวิชา ทำข้อสอบกับนักเรียนทุกครั้ง ในช่วงเวลาสองวัน

ผมคาดเดาจากบทความนี้ว่าผู้เขียนน่าจะมีอายุเลยเลข 4 หรือมากกว่านั้น และการให้คนอายุขนาดนั้นมาทำตัวเป็นเด็กมัธยมมันก็คงไม่ใช่เรื่องง่ายนัก เรื่องแรกคือประสบการณ์ในฐานะผู้สอนทำให้มีมุมมองที่ต่างจากผู้เรียนไปมาก และเรื่องของอายุที่แตกต่างจากผู้เรียน ซึ่งหมายถึงสภาพทางร่างกายและจิตใจต่างจากเด็ก การนั่งนานอาจเป็นปัญหา ความสามารถในการฟังหรือสมาธิก็ต่างจากเด็ก แต่อย่างไรก็ดี ครูท่านนี้ได้นำเอาประสบการณ์ที่มีค่ามาแลกเปลี่ยนให้เราฟังดังนี้ครับ

  1. เด็กนักเรียนใช้เวลากับการนั่งเยอะมาก และการนั่งเป็นเรื่องที่เหนื่อยหน่าย ต่างกับครูผู้สอนที่ได้ขยับตัวไปมา เดินเข้าหาผู้เรียน ทำให้ไม่น่าเบื่อ
    ทางแก้ไข
    • จัดให้มีการลุกขึ้นยืดเส้นยืดสาย
    • ออกแบบกิจกรรมการเรียนที่ให้ผู้เรียนได้ขยับตัวไปมา เดินหาเพื่อนบ้าง
  2. ในขณะที่นั่งอยู่ทั้งวันนั้นเด็กนักเรียนฟังและฟังและฟังถึง 90% ของเวลาทั้งหมด
    ทางแก้ไข
    • จัดกิจกรรมที่สลับไปมาระหว่างการสอนและการประเมินหรือการพูดคุยระหว่างผู้เรียน
    • ตั้งเวลาให้ตัวเองเพื่อจะได้ไม่พูดนานไป เพราะครูส่วนใหญ่บ้าน้ำลาย
    • เริ่มต้นชั่วโมงด้วยการตั้งคำถามเกี่ยวกับบทเรียนที่ได้เตรียมมา และให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการเลือก (แบบเดี่ยวหรือแบบกลุ่มก็ตาม) ที่จะเรียนรู้เนื้อหานั้น เขาบอกว่านี่คือสิ่งที่เขาเสียใจที่สุดที่ไม่ได้ทำ เพราะเป็นการพลาดโอกาสของการเรียนรู้ร่วมกัน การกระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดความสงสัยใคร่รู้
  3. เขารู้สึกเหมือนเป็นตัวปัญหาตลอดเวลา เพราะผู้สอนต้องพูดสั่งงานหรือซ้ำซาก ปากเปียกปากแฉะบอกให้ตั้งใจเรียน ซึ่งในมุมมองของครู นี่คงเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้เพราะอยากให้เด็กได้รับความรู้ทั้งหมดที่เตรียมมา แต่ในมุมมองนักเรียน ความเหนื่อยหน่ายที่มีมาทั้งวันทำให้ไม่สามารถทนฟังอะไรได้นานๆ คำสั่งของครูบางครั้งก็ยาวเหยียดและซ้ำซ้อนกับกิจกรรมที่กำลังทำอยู่ ทำให้นักเรียนไม่สามารถแบ่งความสนใจไปได้ทุกอย่าง ตอนเป็นครูเขาเองก็พูดถากถางและเหน็บแนมนักเรียนอยู่โดยไม่รู้ตัวเมื่อเหนื่อยหน่ายกับการพูดซ้ำซาก
    ทางแก้ไข
    • สวมบทบาท “พ่อแม่” ให้มากขึ้น เพิ่มความอดทนให้ตัวเอง
    • บอกกับนักเรียนในชั้นว่าจะไม่พูดจะถากถางประชดประชัน และสัญญาว่าจะทำโทษตัวเองถ้าพูดจาไม่ดีกับผู้เรียน
    • ออกแบบการเรียนให้เป็นเหมือน IB โดยให้เวลาผู้เรียน 5 นาทีเพื่ออ่านงานและถามคำถามให้จบก่อน โดยในช่วงเวลานี้ห้ามลงมือทำกิจกรรม เมื่อผู้เรียนทุกคนเข้าใจแล้ว ถึงเริ่มลงมือทำได้

ใครอยากลองทำบาง ในบันทึกเขามีขั้นตอนการเตรียมตัว การพูดคุยกับนักเรียนที่เราจะไปทำ job shadow ให้อ่านอย่างละเอียดเลยครับ ส่วนตัวผมคิดว่าถ้าหน่วยงานสถานศึกษาแหน่งไหนอยากจะลองคงต้องเลือกตัวแทนดีๆ ให้ดูเนียนๆ ตัวเป็นนิสิตนักศึกษา แต่จะว่าไปเวลาผมใส่เสื้อขาวกางเกงดำมาทำงาน เพื่อนร่วมงานก็ทักว่าเหมือนนักเรียน แถมบางที รปภ. ก็เคยขอตรวจกระเป๋า (ปกติเขาไม่ตรวจของอาจารย์) ด้วยครับ ฮา!

photo credit: Shadow puppetry by Marina del Castell, on Flickr

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน แว้บคิด



ความเห็น (5)

เขียนเมื่อ 

น่าสนใจมาก

บ้านเราไม่ค่อยมีแบบนี้นะครับ

ผมส่งเมล็ดข้าวโพดไปที่ทำงาน

ได้รับไหมครับ

เขียนเมื่อ 

ส่งที่อยู่ไปให้ทาง inbox นะครับอาจารย์ ขอบคุณมากครับ ^^

เขียนเมื่อ 

ผมส่งเมล็ดข้าวโพดไปนานแล้วครับ

ส่งแบบ EMS ครับอาจารย์

แงๆๆ

เขียนเมื่อ 

ส่งไปแบบ EMS นานแล้ว

ส่งไปที่ทำงานอาจารย์

ไม่แน่ใจว่าจะได้รับไหมครับ

ยังไม่ได้เมล์จาก ระบบครับ

เขียนเมื่อ 

ไม่ได้รับเลยครับ สงสัยไปรษณีย์เอาไปปลูกแล้ว

ไม่ทราบว่าทางเมลเข้าไปหรือยังครับอาจารย์