​ชีวิตที่พอเพียง : ๒๒๗๒. เมื่ออิสลามส่องสว่างโลก


          บทความเรื่อง When Islam lit up the world ลงพิมพ์ใน The Sunday Nation วันที่ ๑๔ กันยายน ๒๕๕๗ เป็นการวิจารณ์หนังสือ Lost Enlightenment : Central Asia’s Golden Age from the Arab Conquest to Tamerlane เขียนโดย S Frederick Starr โดยผู้วิจารณ์คือ Noah Smith

          เขากล่าวถึงยุควิทยาการเฟื่องฟูในเอเซียกลาง ที่เวลานี้เป็นประเทศอิหร่าน และตุรกี อิรัก และประเทศที่ชื่อลงท้ายด้วย “สถาน” (stan) ทั้งหลาย ในช่วง ค.ศ. ๘๐๐ - ๑๒๐๐ โดยพาดหัวว่า “แรงขับเคลื่อนคือความอดทนอดกลั้นต่อกัน ยึดหลักเหตุผล และกระหายใคร่รู้ การเฟื่องฟูวิทยาการที่เริ่มในสังคมมุสลิมก็เกิดขึ้น เกิดความก้าวหน้าของวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ การแพทย์ และวรรณกรรม แล้วความมืดก็คืบคลานเข้าปกคลุม” ความมืดทางปัญญาที่เกิดจาก เจตคติต่อต้านวิทยาศาสตร์ ที่เริ่มจากผู้ปกครองนครในเวลานั้น

          นักประวัติศาสตร์บางกระแส โทษกองทัพมองโกล ที่เข้าไปทำลายบ้านเมืองย่อยยับ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ทำลายนครใหญ่ ที่มีระบบชลประทานอย่างดี แต่หนังสือเล่มนี้โต้แย้งว่า มีหลักฐานบอกว่า จุดเริ่มต้นของความเสื่อมเกิดขึ้นก่อนหน้านั้น โดยยกชื่อ Nizam al-Mulk เจ้าแห่งอาณาจักร Turkish Seljug Empire ในช่วง ค.ศ. 1000s ที่ตั้งสถาบันศาสนา เพื่อต่อต้านความคิดเชิงเหตุผล (rationalism)

          ผมตีความว่า เขาหมายถึงขบวนการยกความเชื่ออยู่เหนือเหตุผล ค่อยๆ กัดกร่อนความเข้มแข็งด้านวิทยาการ ที่ก่อตัวขึ้นในช่วง ๑,๒๐๐ - ๘๐๐ ปีก่อน จนเวลานี้ความเชื่อทางศาสนาเข้มแข็ง แต่ศิลปวิทยาการไมก้าวหน้านำโลก อย่างเมื่อพันปีก่อน

          บทความไม่ได้บอก แต่ผมบอกเอง ว่าอีกพันปีข้างหน้า นักประวัติศาสตร์อาจเขียนหนังสือ บอกว่าในช่วงสหัสวรรษก่อน 2000 เล็กน้อย โลกตะวันตกรุ่งเรืองด้วยวิทยาศาสตร์ และศิลปวิทยาการต่างๆ ที่มากับเหตุผล แล้วค่อยๆ ถูกกัดกร่อนด้วยความ อ่อนแอ ที่เกิดจากการมีวัตถุปรนเปรอ และจากความโลภไร้ขอบเขต

วิจารณ์ พานิช

๑๔ก.ย. ๕๗

หมายเลขบันทึก: 579109เขียนเมื่อ 22 ตุลาคม 2014 09:00 น. ()แก้ไขเมื่อ 22 ตุลาคม 2014 09:00 น. ()สัญญาอนุญาต: ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-ไม่ดัดแปลง


ความเห็น (0)

ไม่มีความเห็น

พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี