Spinal Block : การปฏิบัติตนของผู้ป่วยหลังรับหัตถการ

คำว่า "block" เป็นที่รู้จักของคนทั่วๆไป จนผู้ป่วยหลายคนเข้ามาในห้องผ่าตัดยังสามารถบอกเราได้ว่า "ไม่เอาblockนะคะ เพื่อนบ้านบอกว่ามันจะปวดหลัง"...จริงไหม

เมื่อวันก่อนมีการทำหัตถการ Spinal Block  หลังเสร็จผ่าตัดย้ายผู้ป่วยขึ้นรถเปลขนย้ายไปนอนห้องพักฟื้น  เมื่อถึงห้องพักฟื้นวิสัญญีพยาบาลผู้รับผู้ป่วยทักว่าทำไมผู้ป่วยนอนหัวสูง... (“.อือ...พนักงานปรับเตียงหัวสูงเมื่อไหร่หนา...ไวจริงๆ เราแอบคิดในใจ)   วิสัญญีพยาบาลห้องพักฟื้นจึงปรับเตียงราบ แล้วให้นอนหมอนเตี้ยๆ

 เย็นวันเดียวกัน   ขณะเดินผ่านบริเวณส่งผู้ป่วยกลับหอผู้ป่วยพบเหตุการณ์แบบเดียวกันแต่เป็นผู้ป่วยคนละคน  ปรับเตียงสูงประมาน 45 องศาจึงถามพยาบาลรับส่ง....เขาไม่ทราบเพราะวิสัญญีไม่ได้บอก..และผู้ป่วยรายนี้ร้องขอให้ทำ......เดินไปหาผู้ป่วยแล้วให้คำแนะนำทั้งผู้ป่วยและเจ้าหน้าที่......จากนั้นเดินกลับมาที่วิสัญญีพยาบาลห้องพักฟื้นคนเดิม  เล่าเหตุการณ์ให้ฟัง(ทั้งๆที่ผู้ป่วยรายนี้ไม่ใช่ของเธอ)   เธอสั่งการกับพนักงานห้องพักฟื้นทันทีว่าวันหลังจะกำชับว่ารายไหนให้นอนราบ

เมื่อจะเดินกลับ...อดคิดไม่ได้ว่า  นอนราบหรือไม่ต้องนอนราบหลังทำ Spinal Block   ที่จำได้บางคนก็ว่าต้อง...บางคนว่าไม่จำเป็น...

นั่งพักห้องอาหาร...ถามdentsหลายคนตอบตรงกันว่า   เดี๋ยวนี้เขาไม่เชื่อว่าอาการปวดศรีษะจะเพิ่มมากขึ้นถ้านอนศรีษะสูง...จึงกลับมาทบทวนแผ่นพับคำแนะนำที่ให้ผู้ป่วยหลังทำ Spinal Block   

แล้วจะยังไงดี....คำตอบว่ายังไงก็ได้...อาจไม่เหมาะสมกับกรณีนี้  เพราะทำให้ผู้ปฏิบัติสับสน   คงต้องกลับมาทบทวนกันใหม่

                  จากแผ่นพับแจกผู้ป่วย

จะปฏิบัติตัวอย่างไร หลังได้รับการฉีดยาชาเข้าช่องไขสันหลัง  

      วิธีการดูแลตนเอง...หลังได้รับการฉีดยาชาเข้าช่องไขสันหลัง             

การฉีดยาชาเข้าช่องไขสันหลังเป็นเทคนิคที่วิสัญญีแพทย์จะช่วยให้ผู้ป่วยไม่เจ็บขณะผ่าตัด  โดยผู้ป่วยจะมีอาการชาตั้งแต่บริเวณเอวลงไปถึงปลายเท้า (อาจจะสูงหรือต่ำกว่านั้น ขึ้นกับตำแหน่งที่ผ่าตัด) ในบางกรณีวิสัญญีแพทย์จะใส่ยาระงับปวดร่วมกับยาชาเข้าทางช่องไขสันหลังเพื่อลดอาการปวดหลังผ่าตัด          

      หลังได้รับการฉีดยาชาเข้าช่องไขสันหลัง วิสัญญีแพทย์และวิสัญญีพยาบาล จะให้การดูแลท่านตลอดการผ่าตัด และดูแลต่อเนื่องในห้องพักฟื้น จนท่านปลอดภัยดีจึงส่งกลับหอผู้ป่วย

ในการผ่าตัดครั้งนี้

ท่านได้รับการฉีดยาชาเข้าช่องไขสันหลังเวลา..................น. / ครบ 6 ชั่วโมงเวลา...................น. 

  หลังจากนั้นท่านควรดูแลตนเองหรือปฏิบัติตัวดังรายละเอียดต่อไปนี้

  • ท่านสามารถนอนหนุนหมอนที่ไม่สูงมากได้ และไม่ลุกขึ้นนั่งจนกว่าจะครบเวลา 6 ชั่วโมง(ดูเวลาในช่องสี่เหลี่ยมข้างบน)
  • สังเกตว่าขาทั้งสองหายชาและมีกำลังเป็นปกติ ภายในเวลา 6 ชั่วโมงหรือไม่  ทดสอบด้วยการสัมผัสหรือหยิกเบาๆ   ถ้าไม่มีความรู้สึกแสดงว่ายังไม่หายชา   หรือทดสอบด้วยการ เคลื่อนไหวขาและเท้า   ถ้าสามารถยกขาโดยเข่าเหยียดตรง ขยับขาได้สะดวก และขมิบก้นได้ ถือว่าหมดฤทธิ์ของยาชาแล้ว
แต่...ถ้าครบ 6 ชั่วโมงแล้วขายังไม่กลับมามีกำลังเป็นปกติ    ต้องแจ้งให้พยาบาลทราบ เพื่อรายงานแพทย์อย่างรีบด่วน เพราะอาจมีภาวะแทรกซ้อนทางระบบประสาท
  • สังเกตอาการ หน้ามืด วิงเวียนขณะลุกนั่ง  ถ้ายังมีอาการดังกล่าว ให้ท่านนอนพักผ่อนอย่าเพิ่งลุกนั่งหรือเดิน  แต่หากไม่มีอาการท่านควรลุกนั่งช้าๆ และมีผู้ช่วยประคองในระยะแรก เมื่อรู้สึกสบายดีจึงลุกนั่งหรือเดินได้
  • สังเกตอาการ ปวดศีรษะหลังจากเปลี่ยนท่า  ถ้าท่านมีอาการปวดศีรษะตุ้บๆบริเวณขมับหรือท้ายทอย  หลังจากลุกนั่งหรือยืน แต่นอนราบแล้วอาการดีขึ้น ต้องแจ้งให้พยาบาลทราบ เพื่อรายงานแพทย์ต่อไป  หากไม่ดีขึ้นภายใน 24-48 ชั่วโมง ต้องแจ้งพยาบาลเพื่อรายงานวิสัญญีแพทย์ให้การรักษาต่อไป
  • สังเกต อาการปัสสาวะคั่ง ถ้าปวดอยากถ่ายปัสสาวะให้ลองปัสสาวะเอง หลังจากฉีดยาชาเข้าช่องไขสันหลังแล้ว 6 ชั่วโมงถ้าไม่สามารถถ่ายปัสสาวะเองได้  ควรแจ้งพยาบาลเพื่อสวนปัสสาวะเป็นครั้งคราว
  • กรณีที่ท่านเริ่มปวดแผลผ่าตัด ให้ขอยาระงับปวดทันที
  • กรณีที่ท่านได้รับการใส่สายคาไว้ที่บริเวณช่องเหนือเยื่อหุ้มไขสันหลังเพื่อให้ยาระงับปวด    ท่านควรจะได้รับการเอาสายออกจากหลัง  ประมาณ 2-3 วันหลังผ่าตัด ถ้าเกินกำหนดจากนี้ต้องแจ้งพยาบาลเพื่อรายงานแพทย์ต่อไป

กรณีที่เป็นผู้ป่วยนอก  ถ้ามีความผิดปกติเกิดขึ้นหลังจากได้รับอนุญาตให้กลับบ้าน หรือกลับบ้านไปแล้ว ควรรีบกลับมาพบแพทย์ทันที  หรือโทรศัพท์สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ทั้งในและนอกเวลาราชการ

ภาควิชาวิสัญญีวิทยา  คณะแพทยศาสตร์  โรงพยาบาลศรีนครินทร์  มหาวิทยาลัยขอนแก่น โทร. 043-348390 หรือ 043-363059-60 E-mail address : http//anaes.md.kku.ac.th/

จัดทำโดย  ผศ.พนารัตน์  รัตนสุวรรณ ยิ้มแย้ม,วินิตา  จีราระรื่นศักดิ์,สุทธินี  เฟื่องกระแสร์ และสมาชิกกลุ่มพัฒนาคุณภาพบริการห้องพักฟื้น ภาควิชาวิสัญญีวิทยา  คณะแพทยศาสตร์  โรงพยาบาลศรีนครินทร์  มหาวิทยาลัยขอนแก่น 40002

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน เล่มที่ ๒ : วิสัญญีพยาบาลกับการปฏิบัติงาน

คำสำคัญ (Tags)#anesthesia#spinal#block#นอนศรีษะสูง#or#spinal anesthesia

หมายเลขบันทึก: 57199, เขียน: 03 Nov 2006 @ 21:21 (), แก้ไข: 23 Jun 2012 @ 03:27 (), สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ, ความเห็น: 14, อ่าน: คลิก


ความเห็น (14)

อ.กฤษณาคะ

       แวะมาอ่านค่ะงง-งง ไม่แน่ใจว่าตั้งใจหรือไม่..

คือ..ที่บันทึกทุกครั้งน่าจะอยู่ในบล๊อกเดียวกันค่ะ

เวลาบันทึกเรื่องราวใหม่ ๆ ให้ไปตรงที่เพิ่มบันทึกค่ะ

ไม่งั้น..เดี๋ยวอาจารย์ต้องมีหลาย blog มากไปค่ะ

                                   -น้อง-

 

ขอบคุณคุณน้องที่ให้ข้อคิดค่ะ...กำลังดำเนินการ

พัชรินทร์
IP: xxx.19.30.170
เขียนเมื่อ 

สวัสดีค่ะ หนูอยากทราบว่าทำไมผู้ป่วยที่ผ่าตัด Tiotal Vaginal Histerectomy ได้รับยาทาง spinal block ละค่ะ หรือเพราะเขามีโรคประจำตัวหลายโรค เช่น DM HT DBL Old CVA ค่ะและต้องให้การพยาบาลผู้ป่วยหลังผ่าตัดใน24 ชม แรกและ 24 ชม หลังยังไง

สวัสดีค่ะ คุณพัชรินทร์

  • เดี๋ยวนี้วิสัญญีแพทย์มีเทคนิคการแพทย์ทันสมัยขึ้นมากค่ะ มีการพัฒนาเทคนิคทางการระงับความรู้สึกเฉพาะบางส่วนที่สามารถเลือกใช้ให้เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละรายได้อย่างปลอดภัยค่ะ
  • เทคนิคการฉีดยาชาแบบ spinal block จะกระทำได้เฉพาะวิสัญญีแพทย์เท่านั้นค่ะ  หรือหากไม่มีวิสัญญีแพทย์  แพทย์ผ่าตัดยินดีทำหัตถการนี้เองแพทย์นั้นก็ต้องแม่นในชนิดและขนาดข้อบ่งใช้ของยาชาที่ใช้ ตลอดจนวิสัญญีพยาบาลผู้เฝ้าดูแลผู้ป่วยต่อ ต้องมีความรอบคอบ  และแม่นยำในการติดตามเฝ้าระวังการเปลี่ยนแปลงของผู้ป่วยอย่างใกล้ชิด  และต้องประเมินภาวะและช่วยเหลือได้ทันทีตลอดเวลาค่ะ...
  • ...การให้ขนาดยาชาที่เหมาะสมสามารถทำให้การผ่าตัด ดังกล่าวดำเนินไปได้ค่ะ..หากแต่ภาพสมัยก่อนซึ่งไม่มีวิสัญญีแพทย์มากนักอาจจะพบว่ามีแต่ดมยาสลบโดยวิสัญญีพยาบาล เพราะวิสัญญีพยาบาลได้รับอนุญาตให้ทำได้เฉพาะการดมยาสลบค่ะทั่วไปภายใต้ความรับผิดชอบของวิสัญญีแพทย์/แพทย์ผ่าตัดเจ้าของผู้ป่วย ไม่สามารถฉีดยาชาเข้าไขสันหลังได้ค่ะ
  • กรณีผู้ป่วยมีโรคประจำตัวมาก  จัดอยู่ในความเสี่ยงหลายอย่างต้องผ่านการประเมินอย่างดีร่วมกันระหว่างวิสัญญีแพทย์  แพทย์ผ่าตัด และอาจจะต้องปรึกษาแพทย์ที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะทางเช่นอายุรแพทย์เกี่ยวกับหัวใจ ซึ่งพิจารณาเป็นรายๆไปค่ะ
  • ขอบคุณนะคะที่ร่วมแลกเปลี่ยนมุมมอง  ข้อสงสัย
kham
IP: xxx.7.231.200
เขียนเมื่อ 

หนูอยากทราบว่า.......

คนที่มีอาการหายใจเหนื่อยหอบ ทำไมต้องนอนศีรษะสูง 45 องศาด้วยคะ

แล้วมันเกี่ยวข้องกับอนาโตมีด้วยหรือเปล่าคะ

หนูอยากทราบเหตุผลค่ะ

ขอบคุณค่ะ

เพชร
IP: xxx.26.68.84
เขียนเมื่อ 

สวัสดีคะ ดีฉันคลอดลูกด้วยวิธีบล็อกหลังตอนอายุ26ปี ตอนนี้อายุ35ปี มีอาการปวดหลังบ่อย บางคนบอกว่าเป็นผลข้างเคียงระยะยาวจากการบล็อกหลัง เป็นไปได้ไหมคะ รบกวนตอบด้วยนะคะ ขอบคุณมากค่ะ

wun
IP: xxx.49.73.81
เขียนเมื่อ 

ทำไมผู้ป่วย C/S under spinal block มีอาการปวดศีรษะมาก แพทย์ให้Absolute bed rest จน breast feed ลำบาก ผลตกอยู่ที่ทารกBF ได้ลำบาก น้ำหนักลดมาก จะมีทางอื่นที่ดีกว่า Absolute bed rest มั้ยคะ

คุณ kham [IP: 61.7.231.200]

จากคำถามนี้ หากตอบง่ายๆคือ การนอนศรีษะสูงทำให้กระบังลมเคลื่อนได้ง่ายขึ้นในจังหวะหายใจเข้า ทำให้หายใจง่ายขึ้นเหนื่อยน้อยลงค่ะ โดยพื้นฐานก็เกี่ยวข้องกับกายวิภาคและสรีรวิทยาค่ะ

แต่จะอย่างไรก็ตาม อาการหายใจเหนื่อยหอบเป็นได้จากหลายสาเหตุค่ะเช่นโรคหัวใจ โรคเกี่ยวกับปอด หรือแม้อาการทางจิต ควรตรวจหาสาเหตุที่แท้จริงแล้วรับการรักษาโดยตรงจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญค่ะ

คุณ เพชร [IP: 125.26.68.84]

จริงๆแล้ววิธีบล็อคหลังเพื่อการทำผ่าตัดคลอดอาจเลือกใช้เทคนิค Spinal anesthesia หรือ Epidural anesthesia แล้วแต่ความชำนาญของผู้บล็อค ซึ่งเป็นการให้ยาชาผ่านเข็มที่ใช้แทงข้างหลังจากผิวหนังผ่านชั้นต่างๆ โดยอาการปวดหลังอาจพบได้บ้าง อาจเกิดจากการที่ขนาดและความคมของเข็มทำให้เกิดการบอบช้ำต่อเส้นประสาทบริเวณใกล้เคียง โดยทั่วๆไปจะหายไปในช่วงเวลาสั้นๆ มักไม่ปรากฏจากการทำหัตถการโดยผู้ที่ชำนาญค่ะ  หากพบก็น่าจะมีอาการดีขึ้นเรื่อยๆจนหายไปหลังจากเส้นประสาทนั้นหายบอบช้ำค่ะ แต่อาการปวดเรื้อรังพบได้น้อยมากค่ะ มีคำแนะนำให้ใช้น้ำอุ่นหรือน้ำเย็นประคบบรรเทาอาการค่ะ

หากสร้างความรำคาญและรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน แนะนำให้กลับไปพบแพทย์เพื่อรับทราบคำแนะนำและได้รับการรักษาเพิ่มเติมค่ะ

เรียน คุณwun [IP: 110.49.73.81]

อาการปวดศรีษะหลังทำ spinal anesthesia เบื้องต้นแนะนำให้นอนพักในท่านอนราบ ดื่มน้ำมากๆ ทานยาแก้ปวดซึ่งจะรบกวนการให้นมบุตรอย่างแน่นอนค่ะ อาการนี้ควรหายภายใน 24-48 ชั่วโมงหลังทำ

หากไม่หายอาจเกิดจากการที่ยังคงมีการรั่วซึมของน้ำไขสันหลังอยู่ การทำ Epidural blood patch เป็นทางเลือกของการรักษาค่ะ เป็นการใช้เลือดของผู้ป่วยเองปริมาณเล็กน้อย ราว 15-20 ซีซี. ฉีดเข้าสู่ช่อง epidural space เพื่อให้เลือดแข็งตัวอุดรูรั่วค่ะ อาการปวดศรีษะรุนแรงจะหายภายในเวลาอันสั้น วิธีนี้ต้องกระทำโดยแพทย์ค่ะ

ขอให้หายปวดไวๆนะคะ

โชคดีค่ะ

วิรันตรี
IP: xxx.87.166.177
เขียนเมื่อ 

เรียน อ.กฤษณา สำเร็จ 

ดิฉัน เป็น นศ.พยาบาลวิสัญญี ต้องการทำรายงาน interesting case เรื่องการระงับความรู้สึกแบบGA ในผู้ป่วยasthma ไม่ทราบว่ามีหนังสือหรือwebแนะนำไหมคะ (ควรใช้ยาอะไร ระวังอะไรบ้าง ป้องกันได้อย่างไร...) ขอรบกวนอาจารย์หน่อยนะค่ะ

นิภา ทองอ่อน
IP: xxx.145.209.15
เขียนเมื่อ 

ชว่ยได้เยอะเลย

puya
IP: xxx.24.123.117
เขียนเมื่อ 

ทำการผ่าตัดมาค่ะ เมื่ออาทิตย์ที่แล้ว คุณหมอแนะนำให้บล๊อคหลัง เพราะเคยมีประวัติผ่าไซนัสมาก่อน มาคราวนี้ผ่าเนื้องอกมดลูก ขณะที่ผ่าตัด คุณหมอบอกว่าถ้าเครียดจะให้ดมยา จะได้หลับขณะผ่าตัด แต่ขอไม่หลับค่ะ คราวนี้ขณะที่ผ่าตัด หายใจไม่ออก อาเจียนขณะผ่าตัด และหวิว ๆ ได้ยินแต่หมอบอกว่าความดันตก อาการแบบนี้เกิดขึ้นกับคนที่บล๊อคหลังได้บ่อยไหมค่ะ คุณหมอบอกว่าแพ้ยาแก้ปวดที่ใส่ไปกับยาชา ทำให้มีการคันตามผิวหนังตามมา ให้ยาแก้อาเจียนมาด้วย สรุปผ่าตัดครั้งนี้ตัวเราเหมือนจะรู้สึกว่าวิกฤตกว่าที่เคยดมยา ผ่าตัดอื่น ๆ ที่เคย ถ้าหมอให้หลับขณะผ่าตัดไม่อยากคิดว่าจะเป็นไรมากกว่านี้ป่าว อะไร ๆ ก้อเกิดขึ้นได้ตลอด ขอให้ทุกท่านสุขภาพแข็งแรงค่ะ

puifay
IP: xxx.108.73.178
เขียนเมื่อ 

รบกวนสอบถามว่า ภาวะแทรกซ้อนระยะยาวของการบล็อกหลังมีอะไรบ้างคะ และสามารถยกของหนักได้มั้ยคะ