วิเคราะห์ตามคุณลักษณะของหนังสือชินกาลมาลีปกรณ์
หนังสือชินกาลมาลีปกรณ์เป็นหนังสือที่เป็นเอกสารหลักฐานประเภทตำนานในลักษณะวรรณกรรมบาลีที่รจนาโดยฝ่ายวัดคือพระสงฆ์ชื่อพระรัตตปัญญาเถระถือว่าเป็นผลงานพระสงฆ์ที่ส่วนใหญ่จะเป็นผลงานการเขียนประเภทตำนานเป็นส่วนใหญ่ แบ่งได้เป็น ๒ ส่วนคือส่วนแรกเป็น ตำนานพุทธศาสนาโดยผูกเรื่องราวให้สอดคล้องกับพระพุทธเจ้าตั้งแต่ก่อนตรัสรู้จนกระทั่งดับขันธ์ปรินิพพาน การทำสังคายนาครั้งต่างๆ การจำแนกพระบรมธาตุ การเผยแพร่พุทธศาสนาไปดินแดนต่างๆในชมพูทวีปและไปยังประเทศต่างๆ โดยเขียนเรื่องเวลาและสถานที่อย่างชัดเจน บอกกำหนดปีโดยครบถ้วน
ส่วนที่สองคือตำนานเมืองที่กล่าวถึงเรื่องราวของการสร้างเมืองประวัติความเป็นมาตั้งแต่การสร้างเมืองหริปุญชัยโดยฤษีที่เต็มไปด้วยอิทธิฤทธิ์ปาฎิหารย์และมีอำนาจลึกลับมีความสามรถในการหยั่งรู้ซึ่งดร.ประเสริฐ ณ.นครได้อธิบายว่าฤษีหมายถึงพราหมณ์และชีปะขาวในที่นี้คงหมายถึงนักบวชในศาสนาฮินดูมาจากประเทศอินเดียโดยฤษีมีหน้าที่สร้างเมืองสร้างเสร็จถือว่าหมดหน้าที่ส่วนกลุ่มคนที่เข้ามาเกี่ยวข้องตั้งแต่เรื่องรัชสมัยพระนางจามมเทวี ลำดับกษัตริย์เมืองหริปุญชัยและประวัติราชวงศ์มังรายคือพระสงฆ์ที่ทำหน้าที่ให้สังคมอยู่ร่วมกันอย่างสันติ เป็นที่พึ่งของคนในสังคมโดยเป็นตัวแทนพระศาสนาเผยแพร่พระธรรมคำสั่งสอนและกษัตริย์ผู้ปกครองยังใช้พุทธศาสนาเป็นหลักในการปกครองบริหารราชการแผ่นดินรวมถึงการสร้าง เจดีย์หรือสถูปเพื่อบรรจุพระบรมสารีริกธาตุตามสถานที่ต่างๆ
(จากหนังสือรายงานวิจัย ของพุทธศาสนาในล้านนาไทยสมัยราชวงศ์มังราย พ.ศ.๑๘๓๙-พ.ศ.๒o๑o มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ นางยุพิน เข็มมุกด์ ได้รับทุนอุดหนุนจากสภาวิจัยแห่งชาติ พ.ศ.๒๕๒๗ หน้า๓๘)
