ผู้ดำเนินรายการ
อย่างนี้ก็ต้องศึกษากันหน่อย ฝากทุกๆ ท่านด้วยว่า หากจะเรียนเรื่องของโคม ตุง ในบ้านเรา ก็หาคนบ้านเรา คนเฒ่าคนแก่บ้านเราก็มีอีกมาก หากเอาคนที่อื่นมาสอนก็เป็นศิลปะของที่อื่นไป ควรที่จะอนุรักษ์ศิลปะ บ้านเราเอาไว้ ทีนี้ก็มาดูว่าการผสมผสาน อาจารย์ท่านคงจะพูดได้ดี ในเรื่องการผสมผสานวัฒนธรรมเข้ากับอาเซียนอย่างไร เพราะว่าที่นี้เป็นโรงเรียนเกษตร อยู่ในสังกัดกรมอาชีวะศึกษา แล้วออกมาเป็นวิทยาลัยเกษตรกรรมน่าน และออกมาจากอาชีวะเป็น สถาบัน ชื่อว่า สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล แล้วปี ๔๘ ก็สถาปนาเป็นมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา วิทยาเขตน่าน ทำให้มีการเปลี่ยนแปลงระดับของการศึกษา
พอมาพูดถึงเรื่องของสิ่งที่หลากหลายในเรื่องของศิลปะ ที่คุณญาณได้พูดไป ก็มีความเสียดายบางสิ่งบางอย่างที่เปลี่ยนไป เมื่อวันเวลามาเยือน ทีนี้เราก็มาดูว่าประสานกันได้ไหม ทำอย่างไรที่จะไม่ขาดหายไป มีการผสมผสานกันที่ดี เมื่อเข้าสู่นานาประเทศที่จะเข้ามาสู่บ้านเรา ขอเชิญอาจารย์ค่ะ
ผศ.ลิปิกร มาแก้ว
อย่างที่ว่าไปเมื่อครู่ ผมเป็นคนเชียงใหม่ และมาเที่ยวเมืองน่าน และได้มารับรู้ฟังของดีเมืองน่านมีมากมาย ไม่ว่าจะเป็นศาสนา ศิลปะ วัฒนธรรม แต่ว่าอย่างเป็นปกติของทุกๆ ที่ เหรียญต้องมีสองด้าน ทางด้านดีก็มี ทางด้านที่ต้องปรับปรุงก็มี มีหลายๆ ด้านด้วยกัน เท่าที่ฟังแล้ว ในเมืองน่านยังคงมี เอกลักษณ์ที่งดงาม ไม่ว่าจะเป็นด้านศาสนา ไม่ว่าจะเป็นพ่อครูที่เป็นครูภูมิปัญญาต่างๆ เมื่อวานได้มีโอกาสไปเที่ยวพิพิธภัณฑ์วัดพระเกิด ก็เห็นพ่ออุ้ยแม่อุ้ย เป็นครูที่เกษียณหรือข้าราชการที่เกษียณไปแล้ว ก็รวมกลุ่มกัน จัดทำพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านขึ้นมา ท่านว่าแต่ก่อน ก็ทำกันเอง พอทำแล้วถึงจะมีคนอื่นมาเห็นคุณค่า ฉะนั้นเรื่องนี้สำคัญที่สุด คือเริ่มต้นจากตัวเราก่อน อย่างว่าเราเคยได้ยินคำขวัญประชาคมอาเซียน ๑ วิสัยทัศน์ ๑ อัตลักษณ์ ๑ ประชาคม
ผู้ดำเนินรายการ
อย่างที่บอกคนบ้านเรา หรือว่าทั้งประเทศ ไม่ค่อยสนใจ และเราจะทำอย่างไร ให้ได้สนใจและตอบคำถามได้
ผศ.ลิปิกร มาแก้ว
สิ่งต่างๆ เหล่านี้ มันมีส่วนที่สำคัญอย่างยิ่ง เพราะว่าอย่างไรก็ตาม เราจะไม่บังคับหรืออะไรก็ตามแต่ ก็จะได้เข้าประชาคมอาเซียนอย่างแน่นอน ปี ๕๘ เป็นปีที่เริ่มต้นไม่ใช่ว่าเปิดแล้วสบายใจ แต่เป็นเพียงจุดเริ่มต้น สิ่งต่างๆ จะเข้ามา อย่างกับเรื่องศาสนาที่ท่านพระครูได้กล่าวไว้ ว่าต่อไปจะเปิดพุทธศิลปกรรมอีก ที่เชียงใหม่ ทาง มจร. เชียงใหม่ก็ได้เปิดไปแล้ว ที่เมืองน่านมีของดีมากมาย ไม่ว่าจะเป็นด้านศิลปะที่เกิดขึ้น มีสกุลช่างน่าน เป็นของตัวเก่า ถือว่าสกุลช่างน่านที่วาดรูป มี ๒ ส่วน คือ ช่างหลวงและช่างราษฎร์ แต่เมืองน่าน ถือว่าเป็นเมืองที่มีสกุลช่างราษฎร์ แต่ว่าเป็นสกุลช่างที่มีลักษณะเฉพาะ
อย่างที่ผมกล่าวไว้ข้างต้นว่า ประวัติศาสตร์ ประเพณี วัฒนธรรม ศาสนา อยู่ในภาพจิตรกรรม สิ่งต่างๆ เหล่านี้ ชุมชน ชาติพันธุ์ อาคารบ้านเรือน หรือปัจจัย ๔ ต่างๆ อยู่ในนั้นหมดเลย ถ้าสมมติว่าเราดูแล้ว เราควรภาคภูมิใจในสิ่งต่างๆ เหล่านี้แล้ว มันจะก่อให้เกิดแรงผลักที่ยิ่งใหญ่ ผมเคยฟัง อ.ถวัลย์ ดัชนี ศิลปินแห่งชาติว่า “สูเขาไม่ต้องไป Go inter ขอหื้อมัน Inter come*” ถ้าเรามีของดีอยู่ที่เรา เขาก็จะเข้ามาหาเรา อย่างไรก็ตาม อีกอย่างเมืองน่าน ถือว่าเป็นประตูเมืองที่สำคัญเมืองหนึ่ง เพราะว่าเราติดกับสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวที่ห้วยโก๋น แล้วก็พระภิกษุลาว ก็เข้ามาเรียนที่บ้านเรา และอย่างศิลปวัฒนธรรมต่างๆ มันมีการไหล มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ซึ่งกันและกัน และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา มีเขตพื้นที่ที่ติดต่อประเทศต่างๆ เช่น เชียงใหม่ เชียงราย ตาก ติดกับพม่า น่านก็ติดกับลาว ที่สำคัญที่สุดก็คือการศึกษา ปัจจุบันมันจะมี ๗ อาชีพที่สำคัญก็คือ แพทย์ ทันตแพทย์ นักบัญชี วิศวกร สถาปนิก พยาบาล และนักสำรวจ ส่วนหนึ่งก็มีการเรียนการสอนบริหารธุรกิจ เราก็มีนักบัญชีอยู่ส่วนหนึ่ง แล้วเราก็มีการสอนคณะวิศวกรรม เพราะฉะนั้นเราก็มีสิ่งต่างๆ ที่จะมีการแลกเปลี่ยนซึ่งกันและกัน และสิ่งที่จะเกิดขึ้นในราชมงคล คือเรายังไม่มีแพทย์ ทันตแพทย์ พยาบาล ต่อไปในอนาคตมันก็ยังไม่แน่ อาจจะมีสิ่งต่างๆ เหล่านี้เกิดขึ้น ถ้าเราได้เปิดประตูสู่อาเซียนแล้ว เพราะฉะนั้นก็ฝากไว้ว่า อย่างไรก็ตามความเป็นเอกลักษณ์ อัตลักษณ์ ความเป็นเรา สิ่งที่เราภาคภูมิใจ อยากให้เป็นแรงผลักดันให้กับน้องๆ และชุมชน เราไม่ต้อง Go inter ให้เป็น Inter come ดีกว่า
ผู้ดำเนินรายการ
คำนี้ก็ชื่นใจ เราไม่ต้อง Go inter เราให้คนอื่นมาหาเราดีกว่า เป็น Inter come สำคัญที่สุดคือ ทุกๆ สถานศึกษา จะมีนักเรียนนานาชาติ โดยเฉพาะทางมหาวิทยาลัยต่างๆ ก็มีนักศึกษาจากประเทศเพื่อนบ้านใกล้เคียงมาเรียนกับเรา รวมไปถึงครูที่มาสอนภาษาต่างประเทศ อยากจะฝากน้องๆ ทุกคน เวลาครูสอนภาษาต่างประเทศ ไม่ว่าจีน หรือภาษาอังกฤษมาสอน ก็พยายามพูดกับท่าน อย่างให้ท่านพูดภาษาไทยของเรา เขาเอาภาษาไทยของเราไป แต่เราไม่ได้ภาษาเขาสักอย่าง เพราะเด็กๆ เรามักจะเป็นอย่างนั้น เวลาคนต่างชาติมาสอน พูดภาษาไทยกับเขาเสีย เขาก็เลยได้ภาษาไทยเราไป แต่ภาษาจีน ภาษาอังกฤษ เราไม่ได้กันเลย
ฉะนั้นเราควรเปลี่ยนตัวเราเสียใหม่ เพื่อเตรียมเข้าสู่อาเซียน ถึงแม้นว่าไม่เตรียมก็ต้องเตรียม คงจะเหลือเวลาอีกไม่มาก เหลือวิทยากรอีกสองท่าน นายแพทย์คณิต จะเป็นรอบที่สอง
นพ.คณิต ตันติศิริวิทย์
ท่านพระครูก็พูดว่า รู้เขารู้เรา ผมก็ติดว่าเป็นสิ่งที่ดี ไม่ว่านักศึกษา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ควรจะเข้าใจประเด็นนี้เมื่อเปิดประตูสู่อาเซียน เราต้องรู้เราก่อน เพราะฉะนั้นผมคิดว่า สิ่งที่อยากจะฝากก็คือ ศึกษาสิ่งที่เมืองน่านเรามีดี เมืองน่านเราพยายามหลายครั้ง ผู้ว่าราชการหลายท่านที่ผ่านมา ก็อยากทำให้เมืองน่านเป็นมรดกโลก แต่ว่าหลายท่านก็บอกว่า เราไม่ต้องไปมรดกโลกก็ได้ เอามรดกน่านนี่ละ เราต้องพยายามอนุรักษ์สิ่งที่เป็นของน่าน ให้มันเป็นน่าน และเรารู้จัก เพราะฉะนั้นก็จะฝากว่าทุกคนต้องศึกษา แล้วสิ่งที่ว่านี้จริงๆ แล้วมันเป็นอาชีพ มันขายได้ ผมไม่ได้ว่าขายไปหายไป แต่ว่าเราจะอวด เราจะแลกกลับมาเป็นรายได้ เป็นอาชีพ ถ้าเรารู้จักเมืองน่านดี ในอนาคตในเรื่องการท่องเที่ยว เปิดประตูสู่อาเซียนแล้ว เราจะเป็นมัคคุเทศก์ อาจจะมีอาชีพต่างๆ เหล่านี้เพิ่มขึ้นมา อย่างที่อาจารย์ว่าเรื่องภาษา เราต้องไปศึกษา ไม่ว่าจะเป็นภาษาอังกฤษ ภาษาจีน ก็คงจะเป็นบางท่าน คิดว่าตัวเองจะเข้าไปสู่อาชีพที่เกี่ยวข้องมาก ผมก็เข้าใจว่าเรื่องของภาษานี้หลายท่านอาจไม่ถนัด ให้เรียนไปก็อาจทำให้การเรียนอย่างอื่นช้าไปด้วยก็ได้
สุดท้ายก็ขอกล่าวว่า สิ่งดีที่อยู่ในเมืองน่านก็อยากให้ศึกษา และฝากเรื่องหนึ่งไว้ก็คือว่า จะสนใจอะไรก็แล้วแต่ จะทำอะไรก็แล้วแต่ ให้มอง ๓ มุมไว้ตลอด คือ ถ้าเราทำเรื่องเศรษฐกิจ ก็อย่าลืมอีก ๒ เรื่อง คือ เรื่องของสังคมและสิ่งแวดล้อม เราอย่าไปยอมแลกเศษเงินด้วยสิ่งแวดล้อมและสังคมดีๆ ของเรา ไปให้คนอื่นเขา ผมยังไม่อยากจะพูดว่า เราถูกเขาหลอกไป จนกระทั่งเป็นยิ่งกว่าทาส ตรงจุดนี้ก็อยากให้ช่วยกันดูแลสิ่งแวดล้อมและสังคมเราให้ดีๆ
อย่างที่คุณญาณพูดเรื่องงานศพ บางเรื่องบางราว ยกตัวอย่างเมื่อก่อน แม่บ้านจะมาช่วยกันทำอาหารต่างๆ ปัจจุบันกลายเป็นจ้าง ผมคิดว่าสิ่งนี้แหละที่บางครั้งบางคราวเราจะไม่สังเกต และจะเปลี่ยนแปลงไป ที่ไม่อยากจะให้เปลี่ยนไปมาก เพราะว่าการเปลี่ยนแปลงสิ่งนี้ เมืองน่านได้รั้บการชื่นชมว่าเป็นเมืองที่มีความร่วมมือร่วมใจกันดีที่สุด เมื่อปี ๒๕๔๓ ได้จัดให้เป็นอันดับ ๑ ของประเทศ แต่ปัจจุบันเป็นอย่างไร วัฒนธรรมที่ดีงามหลายๆ เรื่อง เราละเลยและปล่อยให้ผ่านไป ความร่วมมือร่วมใจ การที่มีงานศพงานบุญต่างๆ ชีวิตความร่วมมือร่วมใจ เราต้องเอามื้อกัน ปัจจุบันไปเหมา ไปอะไรต่างๆ แล้วสิ่งที่ดีก็อาจจะหายไป ก็อยากจะฝากว่า น้องๆ ทั้งหลายที่อยู่ในที่นี้ จะต้องเป็น Generation ของท่านที่ช่วยกันดูแล และช่วยกันอนุรักษ์สิ่งดีสิ่งงาม อย่างที่ผมว่าไว้ ขอบคุณครับ
*Inter come = You don’t need to try to hard to pursue international opportunity, if you are realy good at it the opportunity will find you.
..เมืองน่าน ... มีศิลปะที่งดงามมากๆ นะคะ