กล้าณรงค์ วงศ์พิทักษ์
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดศรีสะเกษ

แมลง วันเป็นพาหะนำโรคที่เป็นอันตราย แมลงวันที่พบเห็นบ่อย เป็นแมลงวันบ้าน (House fly: Musca domestica) มีขนาดลำตัวยาวประมาณ 6-9 มิลลิเมตร ตัวเมียจะวางไข่ในมูลสัตว์หรือซากสัตว์ที่เน่าเปื่อย โดยวางไข่ครั้งละ 75-150 ฟอง และจะวางไข่ทุกๆ 3-4 วัน ตลอดชั่วอายุจะวางไข่ประมาณ 6 ครั้ง ทำให้ไม่สามารถกำจัดแมลงวันให้หมดไปได้ ภาคอีสานยังมีอาหารที่แมลงวันชอบ คือ ปลาร้า ปลาจ่อม การใช้กับดักสำเร็จรูปแต่มีราคาแพง (150-300 บาท) จึงไม่ได้รับความสนใจเนื่องจากในพื้นที่รับผิดชอบส่วนใหญ่มีฐานะยากจน อยู่บ้านเฉพาะผู้สูงอายุและเด็ก จึงมีภาระที่ต้องใช้เงินด้านอื่น โดยส่วนใหญ่ร้านค้าขายของชำในหมู่บ้านจะใช้ถุงน้ำใสแขวนไล่แมลงวันแต่ไม่ ได้ผลจึงหันมาใช้กาวดักแมลงวันและสารเคมี ถือว่าเป็นปัจจัยสำคัญที่อาจทำให้เกิดการตกค้างของสารเคมีในอาหารหรือสิ่ง อุปโภคบริโภคได้

ได้ทำการศึกษาเครื่องดักแมลงวันสำเร็จรูป กลไกการทำงานและมีการพบปะในชุมชนเพื่อค้นหาภูมิปัญญาท้องถิ่น มาประยุกต์ใช้ เช่น แมลงวันกินอาหารแล้วจะบินขึ้นอย่างเดียว และการจัดทำกับดักแมลงวัน จนเกิดกับดักแมลงวัน จากขวดพลาสติก Recycle โดยภูมิปัญญาไทย ปลอดภัยต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งได้จัดทำ 2 แบบ โดยกับดักแมลงวันดังกล่าว 1 ชิ้น ใช้ขวดพลาสติก 4 ใบ มีต้นทุนเพียง 2 บาท แต่ในท้องถิ่นสามารถหาหรือขอบริจาคได้ จะเห็นได้ว่าประหยัด

การทดสอบสิ่งประดิษฐ์
– โดยการนำไปวาง ตามร้านขายของชำ นับจำนวนแมลงวันที่ดักได้ สังเกตจำนวนแมลงวันในบริเวณร้านขายของชำ หลังการวางกับดัก สอบถามความพึงพอใจของเจ้าของร้าน

ประโยชน์
– กำจัดแมลงวัน โดยวิธีธรรมชาติ ปลอดภัย ใส่ใจสิ่งแวดล้อม ชุมชนมีส่วนร่วมในการดำเนินงาน มีความภูมิใจ และเป็นจุดรวมใจในการพัฒนาต่อไป ลดอัตราการเกิดโรคจากแมลงวันเป็นพาหะนำโรค เป็นการใช้วัสดุเหลือใช้ ให้เป็นประโยชน์คุ้มค่า อนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

จากการนำเสนอผลงานทางวิชาการ
การประชุมวิชาการประจำปีกระทรวงสาธารณสุข ครั้งที่ 13 ประจำปี 2548