ชีวิตที่พอเพียง : ๒๐๔๓. มหาวิทยาลัยหลังคามุงจากจัดพิธีมอบปริญญาบัตรที่อาคารไม้ไผ่

สถาบันอาศรมศิลป์ จัดพิธีประสาทปริญญาครั้งแรก เมื่อเช้าวันที่ ๑๗ต.ค. ๕๖ ซึ่งเป็นวันสถาปนาสถาบันคบรอบ ๗ ปี ที่อาคารไม้ไผ่ ท่ามกลางสายฝนหนักจากพายุนารี นับเป็นครั้งแรกที่ผมมีประสบการณ์ในพิธีมอบปริญญาบัตรแบบนี้ ดูรายละเอียดในเว็บไซต์ที่นี่ และดูกำหนดการ ที่นี่

สถาบันอาศรมศิลป์ เป็นสถาบันอุดมศึกษาทางเลือก กล้าที่จะแตกต่างจากทางหลัก ตัวอาคารหลังคามุงจากดังเล่าที่นี่ และเคยประชุมสภามหาวิทยาลัยกลางทุ่ง ที่นี่

สถานที่จัดพิธีเรียบง่าย และมีบรรยากาศเป็นไทยๆ บัณฑิตผู้หญิงนุ่งซิ่น ครุยทำด้วยผ้าฝ้ายทอมือย้อมคราม ที่ผมชอบมากคือกระบอกปริญญาและตัวปริญญาบัตร ที่ทำด้วยผ้าอย่างสวยงาม

แต่ที่ทรงพลังและประเทืองปัญญาที่สุดสำหรับผมคือโอวาทของท่านนายกสภา บัณฑิตกถาของตัวแทนบัณฑิตสาขาสถาปัตยกรรมเพื่อชุมชนและสิ่งแวดล้อม และสาขาการศึกษาแบบองค์รวม และคำกล่าวแบบเปิดใจ พูดสดๆ ของท่านอธิการบดี รศ. ดร. วีระ สัจกุล คำกล่าวของท่านทั้ง ๔ เป็นคำอธิบายความเป็นสถาบันอาศรมศิลป์ที่ดีเยี่ยม ผมได้เสนอต่อ รศ. ประภาภัทร นิยม ว่าน่าจะนำคำกล่าวทั้ง ๔ ขึ้นเว็บไซต์ของสถาบัน

การศึกษาของสถาบันอาศรมศิลป์ทุกสาขา เป็นการศึกษาแบบองค์รวม และเน้นเรียนรู้จากการปฏิบัติ เสริมด้วยทฤษฎีมีเพื่อนนักศึกษาและอาจารย์เป็นกัลยาณมิตร สถาบันฯ จึงมีสภาพเป็นชุมชนเรียนรู้จากการปฏิบัติ แล้วนำมาไตร่ตรองหรือโยนิโสมนสิการร่วมกันเป็นสังฆะ

การปฏิบัติเพื่อการเรียนรู้ ได้จากการรับทำงานเพื่อการพัฒนากิจการต่างๆในชีวิตจริงที่ตรงกับสาขาวิชาของตน โดยที่เมื่อการศึกษาเป็นการเรียนจากการปฏิบัติงานจริง การเรียนก็จะผ่านช่วงที่มีปัญหา อาจถึงขนาดเป็นวิกฤต แล้วค่อยๆ คลี่คลายสู่ความสำเร็จ ทำให้เป็นการเรียนรู้ที่แท้จริง ไม่ใช่เรียนเฉพาะทฤษฎีในสภาพสมมติ และทำให้เป็นการเรียนรู้บูรณาการ หรือองค์รวม

ผมเชื่อว่า ภายในเวลา ๑๐ ปีต่อจากนี้ รูปแบบการเรียนรู้ของสถาบันอาศรมศิลป์ จะค่อยๆ กลายเป็น “อุดมศึกษาทางหลัก” คู่กับการศึกษาทางเลือกในระดับการศึกษาพื้นฐาน ที่จะค่อยๆ กลายเป็นการศึกษาทางหลักเช่นเดียวกัน ผมเรียนท่านพารณ อิศรเสนา ณ อยุธยา ประธานคณะกรรมการสภาพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ และท่านเห็นด้วย

วิจารณ์ พานิช

๑๗ ต.ค. ๕๖