ความชื้นในดินจะมีผลต่อการให้ผลผลิตของมันเทศ ควรปลูกมันเทศหลังเสร็จจากเก็บเกี่ยวข้าวทันที หรือประมาณกลางเดือนพฤศจิกายน ควรเลือกพันธุ์มันเทศที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ ซึ่งจะมีผลต่อปริมาณและคุณภาพผลผลิต

บ้านผมทำนาครั้งเดียว คือ นาปี อาศัยน้ำฝนในการทำนา ไม่มีระบบชลประทาน การปลูกพืชอื่นเป็นอาชีพเสริมหลังทำนาปี ( ระหว่างเดือนพฤศจิกายน ถึง เดือนมิถุนายน ) ต้องเหมาะกับสภาพพื้นที่ โดยเลือกพืชที่อายุสั้น ใช้น้ำน้อยในการเติบโตและให้ผลผลิต ทนทานต่อสภาพอากาศ โรคและแมลง ผมเลือกปลูกมันเทศเป็นอาชีพเสริม ซึ่งปีนี้เป็นการปลูกมันเทศหลังทำนาปีครั้งแรกของผม


เริ่มจาก ตอนเช้า วันที่ 25 ธันวาคม ( พ.ศ. 2555 ) ฉีดพ่นน้ำหมักชีวภาพ ไถกลบตอซังด้วยรถไถนาเดินตาม และคราดกลบ วันที่ 30 ธันวาคม ( พ.ศ. 2555 ) ไถเปิดร่องใส่ปุ๋ยหมัก และไถยกร่องทำแปลงปลูกมันเทศ โดยทำแปลงปลูกมันเทศให้มีความกว้าง 1 เมตร โดยประมาณ ( การทำแปลงให้กว้างจะเก็บความชื้นได้ดีกว่าแปลงแคบๆ )


วันที่ 5 มกราคม ( พ.ศ. 2556 ) ปลูกมันเทศโดยใช้เถา การกระตุ้นให้เถาเกิดรากก่อนปลูกลงแปลงจะช่วยให้มันเทศมีเปอร์เซ็นต์ความรอดสูง ซึ่งมีเทคนิค ดังนี้ ตัดเถามันเทศยาวประมาณ 1 ฟุต หรือให้มีข้อตา 3 – 4 ข้อ ซึ่งรากหรือยอดจะเกิดจากส่วนนี้ ( การเลือกเถาที่มีข้อตาถี่ๆ จะดีกว่า เถาที่มีข้อตาห่างๆ และประสบการณ์จากผู้ปลูกมันเทศหลายคนบอกว่า ตัดเอาส่วนปลายยอดประมาณ 1 ฟุต มาปลูกจะเติบโตและให้ผลิตดีกว่าเถาแก่ ) แช่เถาที่ตัดแล้วในน้ำ แล้วนำไปใส่กระสอบปุ๋ย มัดปากไว้หลวมๆ ให้มีอากาศถ่ายเท ประมาณ 3 - 5 วัน จะมีรากงอกออกมาตามข้อ จึงนำไปปลูกลงแปลง ผมปลูกแปลงละ 2 แถว โดยเว้นระยะในการปลูกประมาณ 1 ศอก


หลังจากปลูกมันเทศ ไม่ได้บำรุงรักษาใดๆ อีกเลย เดือนมกราคม ถึง กุมภาพันธ์ มันเทศเจริญเติบโตได้ดีมาก สังเกตจากขนาดและการเลื้อยของยอดซึ่งเป็นไปได้เร็ว เดือนมีนาคม มันเทศเริ่มแสดงอาการใบเฉาให้เห็นในช่วงแดดร้อนจัดตอนกลางวัน ปลายเดือนมีนาคม หรือประมาณ 3 เดือนหลังปลูกจึงเริ่มขุดมันเทศจากแปลง มันเทศมีหัวใหญ่ โดยเฉลี่ยเท่าข้อแขน แต่ผลผลิตมีน้อย ให้ผลผลิตได้เฉพาะบางต้น ( เถา )


การที่มันเทศให้ผลผลิตได้น้อย ผมตั้งสมมติฐานไว้ 3 ข้อ ดังนี้ ข้อที่ 1 ความชื้นในดินต่ำ ข้อที่ 2 พันธุ์มันเทศที่ปลูกไม่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ และ ข้อที่ 3 วิธีการปลูกไม่เหมาะสม ปลูกลึกเกินไป ซึ่งมีคำตอบหลังจากเวลาผ่านไปประมาณ 2 เดือน

วันที่ 1 เมษายน ( พ.ศ. 2556 ) เป็นวันที่ฝนตกครั้งแรกในปีนี้ และตกเป็นระยะๆ จนถึงเดือนพฤษภาคม ประมาณปลายเดือนพฤษภาคมจึงขุดมันเทศที่เหลือในแปลง เกินคาดครับ มันเทศให้ผลผลิตมากกว่าเดิมหลายเท่า

วิธีการจัดการผลผลิต โดยจำหน่ายหัวสด ทำมันทอด มันเผา


ความรู้จากการปลูกมันเทศหลังทำนา ซึ่งเกิดจากการปฏิบัติจริงของผมเอง และจากการพูดคุยแลกเปลี่ยนกับเกษตรกรหลายๆ ท่าน สรุปได้ดังนี้

- การไถกลบตอซังและใส่ปุ๋ยหมักรองพื้นก่อนปลูกมันเทศ จะทำให้เราได้ปรับปรุงโครงสร้างและความอุดมสมบูรณ์ของดินนาไปพร้อมๆ กัน

- ความชื้นในดินจะมีผลต่อการให้ผลผลิตของมันเทศ ควรปลูกมันเทศหลังเสร็จจากเก็บเกี่ยวข้าวทันที หรือประมาณกลางเดือนพฤศจิกายน และปลูกมันเทศอีกครั้งหลังจากฝนตกครั้งแรกในรอบปี ดินมีความชื้น หรือประมาณเดือนเมษายน และเก็บเกี่ยวในเดือนมิถุนายน ( ปัจจุบันสภาพอากาศมีการเปลี่ยนแปลง ปริมาณน้ำฝนน้อย การทำนาดำจะเริ่มต้นในช่วงเดือนกรกฎาคม )

- มันเทศมีหลายพันธุ์ ควรเลือกพันธุ์มันเทศที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ ซึ่งจะมีผลต่อปริมาณและคุณภาพผลผลิต วิธีการง่ายๆ คือ ให้สำรวจว่าในพื้นที่มีการปลูกมันเทศพันธุ์อะไรบ้างที่ให้ผลผลิตสูงและมีคุณภาพ

ผลจากการปลูกมันเทศหลังทำนาของผม ยังช่วยกระตุ้นให้ชาวบ้านที่อยู่ใกล้เคียงสนใจการปลูกมันเทศ มีหลายคนที่ขอเถามันเทศไปปลูก ซึ่งผมก็แบ่งปันให้กับทุกๆ คน ที่สนใจ


สถานที่ : บ้านแกงเลี้ยว ตำบลหนองใหญ่ อำเภอเมืองจันทร์ จังหวัดศรีสะเกษ

แหล่งข้อมูลเพิ่มเติม

http://kanchanapisek.or.th