ค่าใช้จ่ายการเช่าผึ้งในเ่ขตจังหวัดจันทบุึรีอยู่ที่รังละ 40.-/รัง/วัน....ค่ะ ปีที่แล้วยุ้ยเช่าผึ้งพันธุ์มา 15 รัง ช่วยทำให้ลำไยติดลูกดกสุดๆ เลยค่ะ ปีนี้ยุ้ยเลี้ยงผึ้งโพรงไว้เองแล้วจำนวน 10 รัง กะว่าจะเช่าผึ้งพันธุ์มาช่วยผสมเกสรอีกประมาณ 10 รังค่ะ ติดต่อไว้แล้ว ดอกบานเมื่อไร ก็โทรบอก เขาจะเอามาวางให้ถึงในสวนเลย...ค่ะ

ลำไย : ชุมชนคนสนใจเรื่องลำไย ถามตอบ แลกเปลี่ยนความคิดเห็น

https://www.facebook.com/groups/www.longankipqew/

หรือ

http://www.gotoknow.org/dashboard/home/#/posts/545415/edit

สาวน้อยใจดี นู๋ยุ้ยแก้มตุ่ย

https://www.facebook.com/profile.php?id=100000397078840

.

             ช่วงนี้เป็นช่วงการทำลำไยนอกฤดู  เกษตรกรใช้ยาฆ่าหญ้า และยากำจัดแมลงกันเยอะมากเหลือเกิน  เป็นผลทำให้จำนวนผึ้ง และแมลงผสมเกสรอื่นๆ  มีจำนวนหดหายไปมาก

             ภายหลังจากที่เกษตรกร ได้ทำการการราดสารฯ ลำไย  ไปแล้วประมาณ 45-60 วัน ในช่วงฤดูร้อน  ยกตัวอย่างเช่น ถ้าเกษตรกรราดสารฯ ในเดือนมีนาคม  ดอกลำไยจะแทงยอดเดือนเมษายน และจะบานต่อเนื่อง ในช่วงเดือนพฤษภาคม   เกษตรกรก็ต้องมีผึ้งมา่ช่วยผสมเกสรประมาณต้นเดือนพฤษภาคม อยู่จนตลอดเดือน หรือจนกว่าต้นลำไยจะเปลี่ยนจากดอกลำไย เป็นลูกลำไยขนาดหัวไม้ขีด

             ถ้าผึ้งมีน้อย โอกาสที่ลำไยจะไม่ได้รับการผสมเกสร ก็จะมีเยอะ ทำให้ต้นลำไยติดลูกลำไยน้อยไปด้วย เสียค่าใช้จ่าย เสียเวลา เสียแรงงานมามากแล้ว  ก็คงต้องยอมเสียค่าเช่ารังผึ้งเอามาไว้ในสวนลำไยด้วย...ค่ะ    

             ค่าใช้จ่ายการเช่าผึ้งในเ่ขตจังหวัดจันทบุึรีอยู่ที่รังละ 40.-/รัง/วัน....ค่ะ  ปีที่แล้วยุ้ยเช่าผึ้งพันธุ์มา 15 รัง   ช่วยทำให้ลำไยติดลูกดกสุดๆ เลยค่ะ  ปีนี้ยุ้ยเลี้ยงผึ้งโพรงไว้เองแล้วจำนวน 10 รัง  กะว่าจะเช่าผึ้งพันธุ์มาช่วยผสมเกสรอีกประมาณ 10 รังค่ะ  ติดต่อไว้แล้ว  ดอกบานเมื่อไร ก็โทรบอก  เขาจะเอามาวางให้ถึงในสวนเลย...ค่ะ

             ปีหน้าจะเลี้ยงไว้เองอีกสัก 10 รัง...ค่ะ

             ช่วงไหนถ้ามีฝนตกหนักๆ  ผึ้งก็จะหยุดอยู่ในรัง ไม่บินออกมาผสมเกสร น้ำฝนยังกะกระสุนปืน ผึ้งเขาไม่ออกมาหรอกค่ะ  แต่อย่างไรก็ดี ถ้าฝนหยุดตก ผึ้งเขาก็จะออกมาเอง แต่ถ้าเป็นผึ้งโพรง ที่อาศัยอยู่ตามธรรมชาติ โดยเกาะ้ต้นไม้อยู่ ก็จะเกาะกลุ่มกันไม่ออกมา เพราะต้องอยู่กระพือให้เกิดความร้อนให้ความอบอุ่นรังของตนเอง...ค่ะ

            ดังนั้น เกษตรกร ควรช่วยเหลือตนเองบ้าง ด้วยการจัดหารังที่ผึ้งโพรงสามารถจะมาอาศัยอยู่ได้ เพื่อที่ผึ้งจะได้ไม่โดนน้ำฝน และช่วยรักษาอุณหภูมิให้กับเขาได้ เขาก็จะมีเวลาออกมาดูแลผสมเกสรให้กับเกษตรกร...ค่ะ


 

ผึ้งงานจะทำหน้าที่หาเกสรดอกไม้

เกสรที่ึ้ผึ้งเก็บได้ จะถูกปั้นเป็นก้อนกลมๆ  เหมือนแม่บ้านที่ถือถุงกับข้าวกลับบ้าน



ลักษณะเปรียบเทียบขนาดของผึ้ง ที่ทำหน้าที่ต่างๆ


                   ผึ้งนางพญา  คือผึ้งตัวเมียตัวแรก เพียงตัวเดียวที่เมื่อออกจากดักแด้ จะต้องเริ่มการไล่สังหารดักแด้ตัวเมียอื่นๆ ให้ตายให้หมด  เพื่่อที่ตนเองจะได้ครองอาณาจักรแห่งนี้แต่เพียงผู้เดียว เรียกกันว่าเป็นผึ้งนางพญา   รังผึ้ง 1 รัง จะมีนางพญาเพียวตัวเดียวเท่านั้น  ทำหน้าปล่อยกลิ่นให้ผึ้งจำกันได้ว่าเป็นพวกเดียวกัน  และจะทำหน้าที่ที่วางไข่ ไม่ว่าจะเป็นไข่ตัวผู้ หรือตัวเมีย โดยมันจะสามารถเลือกที่จะวางไข่เพศใดก็ได้ ตามความจำเป็นเท่านั้น 

                   ผึ้งงาน คือผึ้งต้วผู้จะทำหน้าที่ตั้งแต่เล็กๆ  โดยจะเริ่มจากที่เกิดมา และหลังจากที่ออกมาจากดักแด้แล้ว  ก็จะเริ่มทำหน้าที่เปลี่ยนน้ำหวานจากดอกไม้ให้กลายเป็นน้ำผึ้ง  กินน้ำผึ้งเพื่อสร้างนมผึ้งไว้ป้อนเลี้ยงตัวอ่อนที่ยังเป็นดักแด้    สร้างไขผึ้งเพื่อสร้างคอน (ที่วางไข่ดักแด้ และเก็บน้ำผึ้ง)  ออกมาทำความสะอาดหน้ารัง   และเิริ่มบินเฝ้ารอบๆ รัง   และจะออกเก็บเกสร แ่่ละน้ำไวานของดอกไม้....ค่ะ          โดยเขาจะปฏิบัติหน้าที่เปลี่ยนไปตามอายุัขัยของเขา  แต่จะไม่ออกไปเก็บเกสรดอกไม้ค่ะ

                   ผึ้งตัวผู้  เป็นผึ้งตัวผู้ที่จะทำหน้าที่ กินน้ำหวานอย่างเดียว และเติบโต เพื่อรอผสมพันธุ์หลังจากผสมพันธุ์เสร็จ จะถูกขับไล่ไม่ให้เขารัง และต้องตายในที่สุด เพราะหาอาหารกินเองไม่เปิน


ลักษณะนิสัยของผึ้งโพรง จะทำคอน (รัง)  ที่ละคอนจากผนังด้านบน แล้วห้อยลงมา

นิสัยการทำงานของผึ้ง

           ผึ้งเขาจะออกทำมาหากินกันตั้งแต่เ้ช้า เมื่อเขาเห็นพระอาทิตย์เริ่มขึ้น...ค่ะ   พวกผึ้งที่มีอายุตั้งแต่ 21 วันขึ้นไป  พวกทางพันธุ์ศาสตร์ของผึ้ง จะสามารถวิชาคำนวณทิศทางที่จะบินไป และกลับรังได้ โดยดูจากพระอาทิตย์ขึ้น...ค่ะ   

        ช่วงเวลาเช้าๆ ผึ้งเขาจะบินไปเก็บเกสรมาก่อนเพื่อนำมาเลี้ยงตัวอ่อน พอสายแก่ๆ เขาก็บินกลับรัง เพื่อเอาเกสรที่ได้มากลับมาไว้ที่รังของเขา...ค่ะ

           ราวๆ 11.00 - 13.00 น. เป็นช่วงเวลาที่ดอกลำไยตัวเมีย จะส่งกลิ่นหอมหวานของน้ำหวานดอกลำไยออกมา  ผึ้งก็จะบินออกมาจากรังเพื่อไปเก็บน้ำหวานมาเก็บไว้ทาน...ค่ะ   

       ช่วงนี้เกสรตัวผู้ที่ผึ้งบินไปเอามาตั้งแต่ครั้งแรก ก็จะพอมีติดตัวออกไปด้วย  รวมไปถึง เมื่อเวลามันบินลงไปบนช่อดอกลำไย และกำลังเดินค้นหาดอกลำไยตัวเมียอยู่นั้น เกสรตัวผู้จากดอกที่มันเดินผ่านก็จะติดตัวไปด้วยพอมันไปตอมดอกตัวเมีย เกสรตัวเมียก็มีโอกาสจะได้รับเกสรตัวผู้ทำให้เกิดการผสมเกสรขึ้น...ค่ะ    


รู้คร่าวๆ ก็แค่นี้แหละ...ค่ะ  

ไม่่ต้องละเอียดมากนัก  เราก็สามารถเลี้ยงได้แล้ว


มาดูวิธีการเลี้ยงผึ้งโพรง โดยใช้กล่องผึ้งพันธุ์...กัน

การเลี้ยงผึ้งโพรง มีวิธีการหลักๆ เพียง 6-7 ประการ

           1. เตรียมสถานที่ทำรังให้ผึ้งโพรง

           2. เอารังที่เตรียมไว้ไปวางตามตำแหน่งที่เหมาะสม ภายในสวนลำไย

           3. ผึ้งจะบินมาสำรวจรัง ถ้าเขาพอใจ เขาจะบินไปบอกพรรคพวกให้ย้ายมาที่รัง ที่เกษตรกรเตรียมไว้

           4. ปล่อยให้ผึ้งเขาอยู่กันตามธรรมชาติ อย่าไปทำลายแหล่งอาหารของเขา

           5. ในฤดูกาลที่ผึ้งอาจจะหาอาหารได้น้อย เราก็ช่วยหาอาหาร และน้ำไปวางใกล้ๆ รังของเขา 

           6. ปล่อยให้เขาได้กินน้ำผึ้งที่เขาอุตส่าห์สะสมมาเอง  ผึ้งก็จะไม่ดุ และจะอยู่กับเราไปได้นานๆ ไม่ย้ายไปไหน

               แต่ถ้าคิดจะเบียดเบียนผึ้ง เพื่อเอามาเป็นอาชีพก็จะมีเนื้อหาต่ออีกเล็กน้อย...ค่ะ

   

1. เตรียมสถานที่ทำรังให้ผึ้งโพรง

 

หากล่องรังผึ้งพันธุ์เก่าๆ ที่เขาทิ้ง หรือจะใช้ของใหม่ก็ตามใจมาเท่ากับจำนวนรังทีั่คิดว่าจะทำ  

หรือจะซื้อใหม่ก็ตามสะดวก


ถ้าเปิดผาดูจะพบคอนเลี้ยงผึ้งจำนวนมาก ทำด้วยไม้สีน้ำตาลอย่างที่เห็นในภาพ  


              คอนในกล่องจะมีจำนวนมากน้อย ก็ขึ้นอยู่กับว่าเจ้าของเดิมเขาจะทิ้งไว้ให้เราหรือไม่  แต่ถ้าเห็นวางเรียงกันไว้เต็มแบบในภาพ ก็ให้เก็บเอาคอนออกไปซะ  เราจะไม่ใช้ แต่จะเก็บเอาแต่ไขผึ้งสีขาวๆ นวลๆ  ที่ติดอยู่กับคอนเดิม นำก่อไฟ นำกระทะมาใส่น้ำไปเล็กน้อย แล้วเอาไขผึ้งที่ได้จากคอนลงไปต้ม เคี่ยวไฟอ่อนๆ พอให้ละลาย แล้ววางทิ้งไว้ พอน้ำเย็นไขขึ้นจะแยกตัวออกจากน้ำ

  เอาก็แปรงจุ่มไขที่กำลังละลาย มาทาบนฝากล่องด้านใน เพื่อใช้เป็นตัวล่อให้ผึ้งเข้ามาอาศัยอยู่...ค่ะ


2. เอารังที่เตรียมไว้ไปวางตามตำแหน่งที่เหมาะสม ภายในสวนลำไย

 

ปิดฝากล่องกลับเข้าที่เดิม และเปิดรูให้ผึ้งสามารถบินเข้าไปได้



การวางให้วางใต้ร่วมเงาไม้ เพื่อไม่ให้อุณภูมิภายในกล่องร้อนเกินไป 

หากระเบื้องลอน หรือวัสดุป้องกันน้ำฝน วางไว้ข้างบนด้วยจะช่วยผึ้งได้มาก...ค่ะ 


  

ผึ้งโพรงที่ย้ายถิ่นฐานมาใหม่ๆ จะอาศัยเกาะอยู่ตามต้นไม้ก่อน

จากนั้นจะส่งผึ้งงาน  ออกสำรวจหาที่พักที่มืด และปลอดภัยสำหรัับการย้ายเข้ารัง...ต่อไป


3. ผึ้งจะบินมาสำรวจรัง ถ้าเขาพอใจ เขาจะบินไปบอกพรรคพวกให้ย้ายมาที่รัง ที่เกษตรกรเตรียมไว้

  

เกษตรกรบางรายอาจวางไว้ข้างบนเสา เพื่อป้องกันมด ศัตรูตัวฉกาจของผึ้ง 

และใช้กระเบื้องลอนช่วยบังแดด และฝน ทำให้รังลำไยมีอายุใช้งานยาวนาน


4. ปล่อยให้ผึ้งเขาอยู่กันตามธรรมชาติ อย่าไปทำลายแหล่งอาหารของเขา

  

ดอกลำไย ดอกหญ้า ดอกข้าวโพด และดอกของวัชพืชบางชนิด เ็ป็นอาหารของผึ้ง

ยกเว้นช่วงดอกลำไยบาน  เราอาจใช้วิธีตัดวัชพืชเหล่านี้ออก  เพื่อให้ผึ้งมีตัวเลือกน้อยลง

ในขณะที่กลิ่นหอมจากน้ำหวานของดอกลำไย ซึ่งจะเย้ายวนใจผึ้งได้มากกว่า ทำให้ผึ้งบินไปหาดอกลำไย...ค่ะ



ในบริเวณสวนถ้ามีแหล่งน้ำจะดีมาก

เป็นความเสี่ยงมาก หากผึ้งต้องบินผ่านสวนคนอื่นๆ เพื่อไปยังแหล่งน้ำ 

เราก็ไม่อาจรู้ได้ว่า สวนนั้นกำลังพ่นยาฆ่าหญ้า หรือยากำจัดแมลงหรือไม่ ซึ่งจะเป็นอันตราต่อผึ้งโดยตรง


5. ในฤดูกาลที่ผึ้งอาจจะหาอาหารได้น้อย เราก็ช่วยหาอาหาร และน้ำไปวางใกล้ๆ รังของเขา 

                   ในช่วงที่ขาดแคลนเกสรดอกไม้  เราสามารถเอาน้ำตาลทรายเม็ด และถาดใส่น้ำไปวางไว้ใกล้ๆ รังแทนได้เช่นเดียวกัน

 

6. ปล่อยให้เขาได้กินน้ำผึ้งที่เขาอุตส่าห์สะสมมาเอง  ผึ้งก็จะไม่ดุ และจะอยู่กับเราไปได้นานๆ ไม่ย้ายไป

                  ธรรมชาติของผึ้งโพรง เป็นผึ้งที่จะย้ายถิ่นหนี หากถูกรบกวน การที่เราไปเอาน้ำผึ้งของเขามาจะทำให้เขารู้สึกว่าอยู่แถวนี้ไม่ปลอดภัย ก็จะพาพวกย้ายหนีไปที่อื่นได้...ค่ะ

                  และถ้าอาหารขาดแคลน เพราะเราไปแย่งน้ำผึ้งเขา เขาจะดุร้ายมาก เพราะหิว อาจทำอันตรายกับดัวเกษตรกรเองได้



ไหนๆ  แต่ถ้าคิดจะเบียดเบียนผึ้ง เพื่อเอามาเป็นอาชีพก็จะมีเนื้อหาต่ออีกเล็กน้อย...ค่ะ

รายละเอียด และภาพ แต่ละเรื่อง จะเอาไว้มาเขียนต่อค่ะ