ต่อจากตอนที่แล้ว คำพระว่าถ้าจะดับทุกข์ต้องใช้ศีล  สมาธิ และปัญญา  ด้วยศีลเป็นความปกติของกายและวาจา  สมาธิเป็นความปกติของจิต  ปัญญาเป็นความปกติของความคิดเห็น  ทุกพฤติกรรม ทุกการกระทำ  ทุกวันเวลาและทุกสถานที่เพื่อความสุขทั้งตนเองและผู้อื่นนั้นต้องมีศีล  สมาธิ  ปัญญาอยู่ในทุกพฤติกรรมนั้นและใช้ในขณะแห่งผัสสะซึ่งศีล  สมาธิ  ปัญญาต้องอิงอาศัยกันไปไม่แยกจากกัน

เรื่องของคำแปลสวากฺขาโต  ภควตา  ธมฺโม  นั้นแปลว่า  สิ่งสิ่งหนึ่งอันพระผู้มีพระภาคแสดงไว้ดี  งาม  ง่าย  แล้ว  แต่สิ่งนั้นต้องมีคุณสมบัติของพระธรรมคุณ  สิ่งที่อยู่ในสังขตธรรมคือธรรมฝ่ายปรุงแต่งไม่ถูกต้องครบถ้วนกับคุณสมบัติของพระธรรมคุณ  มีเพียงคำเดียวเท่านั้นอยู่ในอสังขตธรรมคือความว่างหรือสุญญตา หรือ นิพพานที่ครบคุณสมบัติของพระธรรมคุณ

ธรรมะในพระพุทธศาสนาขั้นโลกุตตรธรรมจริง ๆ มีเพียงเรื่องเดียวคือความว่างและการรักษาความว่างไว้

ดังนั้นธรรมะเพื่อความไม่เกิดทุกข์ของพระพุทธเจ้าจึงเป็นเรื่องกำมือเดียวและปฏิบัติสำหรับคนทุกคน.

....................................

บรรณานุกรม

พระวรศักดิ์  วรธัมโม. ( 2549 ).ไม่สิ้นไร้สัจธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 3 .

   สหรัฐอเมริกา : วัดพุทธธรรม  เมืองวิลโลบรูค  รัฐอิลลินอยส์.