ผีเสื้อสมุทรเป็นตัวละครจากวรรณคดีเรื่องพระอภัยมณี เป็นยักษ์ที่มีรูปร่างใหญ่โต น่ากลัว สามารถแปลงกายเป็นสาวสวยได้ เป็นภรรยาคนแรกของพระอภัยมณี โดยลักพาตัวพระอภัยมณีมาขังไว้ในถ้ำของนางและมีลูกด้วยกัน 1 คน ความรักและความตายของนางผีเสื้อสมุทรนาเสนอภาพแทนของผู้หญิงผิดแผกไปจากมาตรฐานหญิงในสังคมปิตาธิปไตยหรือชายเป็นใหญ่ ในเรื่องของการใช้อานาจเหนือ พฤติกรรมและอารมณ์ และการต่อต้านแข็งขืนต่อเพศชาย อันแสดงผ่านพื้นที่ เรือนร่างและพฤติกรรมของตัวละครซึ่งดูเหนือกว่าพระอภัยมณี ซึ่งโดยปกติแล้ว ผู้ชายจะเป็นฝ่ายใช้อำนาจ และพละกำลังที่เหนือกว่าในการข่มผู้หญิง แต่ในกรณีของเรื่องนี้เป็นอันกลับกัน
การใช้อำนาจเหนือนาเสนอผ่านการจากัดบริเวณของนางผีเสือสมุทร แสดงออกโดยการนำก้อนหินมาปิดปากถ้าเสมอก่อนจะไปจับสัตว์น้ามากินเป็นอาหารและนาลูกไม้กลับมาฝากลูกและสามี เท่ากับจองจำสามีและลูกในพื้นที่ส่วนตนอย่างไรก็ตามในพื้นที่คนที่นางยักษ์ทั้งสองตนรักถูกจากัดบริเวณ นางแปลงร่างเป็นมนุษย์เพื่อให้นางไม่เป็นที่รังเกียจหรือหวาดกลัว อันเป็นกติกาที่ดูเหมือนว่านางเท่านั้นที่เป็นฝ่ายได้ประโยชน์ การหน่วงเหนี่ยวอิสรภาพของสมาชิกในครอบครัวตรงข้ามกับบทบาทของผู้หญิงในสังคมที่กิจกรรมต่าง ๆ ถูกจากัดพื้นที่ส่วนตัวอันให้อยู่ในบ้านเป็นแม่บ้านมากกว่าการออกไปตามที่สาธารณะ การหนีของพระสังข์และพระอภัยมณีกับสินสมุทรเพื่อเป็นไทจากอานาจของผู้หญิงที่เป็นใหญ่และละเมิดสิทธิของผู้ชายจึงเป็นเหตุผลที่สมควร
พฤติกรรมที่แสดงออกทางกิริยาของนางยักษ์ล้วนถูกนาเสนอให้ดูน่าเกรงขาม นางผีเสื้อสมุทรไม่ว่านางจะไปทางใดการแสดงออกทางอารมณ์ก็ตรงไปตรงมาแบบรักแรงเกลียดแรง ตั้งแต่ครั้งแรกที่นางเห็นพระอภัยมณีก็ตัดสินใจลักเอาพระอภัยมณีไปทันที ครั้นพระอภัยมณีกับสินสมุทรหนีไปนางก็คร่าครวญฟูมฟายด้วยความโศกเศร้า ซึ่งเป็นตัวอย่างที่ไม่ดีแก่หญิงไทย
อย่างไรก็ตาม นางผีเสื้อสมุทรทำทุกอย่างก็เพื่อความรักที่มีต่อพระอภัยมณี ไม่ได้มีเจตนาไม่ดี แต่เพียงแค่สิ่งที่นางทำมันมากเกินไป จนหวนกลับมาทำร้ายตนเอง
