-นาม ฤ การานฺต (คำลำดับญาติ)

-นาม โอ การานฺต

ฤ การานฺต คำลำดับญาติ

  • ในบทที่ 28 เราเรียนเรื่องการแจกนาม ฤ การานฺต ที่ไม่ได้เป็นคำลำดับญาติ ในบทนี้ เราจะมาว่าถึงคำลำดับญาติ ซึ่งมีการแจกรูปแตกต่างไปเล็กน้อย. นั่นคือ มีเค้า อรฺ,
  • สำหรับคำลำดับญาตินั้นมี 2 เพศ การแจกรูปการกต่างๆ ของทั้งสองเพศจะเหมือนกันหมด ยกเว้น กรรมการก (พหูพจน์ เพศชาย ลงท้าย นฺ เพศหญิง ลงท้าย สฺ เท่านั้นเอง)
  • มาดูกันเลย ง่ายกว่า 

คำลำดับญาติ ปิตฺฤ (ปุลฺลิงฺค), และ มาตฺฤ (สฺตฺรีลิงฺค)

..

  เอกพจน์

  ทวิพจน์

  พหูพจน์

อาลปนะ

  ปิตรฺ / มาตรฺ

  ปิตเรา* / มาตเรา*

  ปิตรสฺ / มาตรสฺ

กรฺตฺฤ

  ปิตา / มาตา

  ปิตเรา / มาตเรา

  ปิตรสฺ / มาตรสฺ

กรฺม

  ปิตรมฺ / มาตรมฺ

  ปิตเรา / มาตเรา

  ปิตฺฤๅนฺ / มาตฺฤๅสฺ

กรฺณ

  ปิตฺรา / มาตฺรา

  ปิตฺฤภฺยามฺ / มาตฺฤภฺยามฺ

  ปิตฺฤภิสฺ / มาตฺฤภิสฺ

สมฺปฺรทาน

  ปิตฺเร / มาตฺเร

  ปิตฺฤภฺยามฺ / มาตฺฤภฺยามฺ

  ปิตฺฤภฺยสฺ / มาตฺฤภฺยสฺ

อปาทาน

  ปิตุสฺ / มาตุสฺ

  ปิตฺฤภฺยามฺ / มาตฺฤภฺยามฺ

  ปิตฺฤภฺยสฺ / มาตฺฤภฺยสฺ

สมฺพนฺธ

  ปิตุสฺ / มาตุสฺ

  ปิตฺโรสฺ / มาตฺโรสฺ

  ปิตฺฤๅณามฺ / มาตฺฤๅณามฺ

อธิกรณ

  ปิตริ / มาตริ

  ปิตฺโรสฺ / มาตฺโรสฺ

  ปิตฺฤษุ / มาตฺฤษุ

*โปรดสังเกต เค้าจะเป็น ปิตรฺ/ มาตรฺ (ไม่ใช่ ปิตารฺ / มาตารฺ) ตรงนี้คือส่วนที่ลำคำดับญาติแตกต่างจากศัพท์ ฤ การานฺต อื่นๆ


นาม โอ การานฺต

ในภาษาสันสกฤต โอการานฺต มีน้อย แต่ก็ต้องเรียน เพราะมีคำที่สำคัญ เช่น โค ปุ.ส. แปลว่า วัว แจกรูปดังนี้

..

  เอกพจน์

  ทวิพจน์

  พหูพจน์

อาลปนะ

  เคาสฺ

  คาเวา

  คาวสฺ

กรฺตฺฤ

  เคาสฺ

  คาเวา

  คาวสฺ

กรฺม

  คามฺ

  คาเวา

  คาสฺ

กรฺณ

  ควา

  โคภฺยามฺ

  โคภิสฺ

สมฺปฺรทาน

  คเว

  โคภฺยามฺ

  โคภฺยสฺ

อปาทาน

  โคสฺ

  โคภฺยามฺ

  โคภฺยสฺ

สมฺพนฺธ

  โคสฺ

  คโวสฺ

  ความฺ

อธิกรณ

  ควิ

  คโวสฺ

  โคษุ

โปรดสังเกตเค้า กับการเติมวิภักติ. เหลือ ไอ และ เอา การานฺต ก็หมดสระอารานฺต (เว้นแต่พวกพิเศษอีกนิดหน่อย) จากนั้นจะเป็นสรรพนาม และพยัญชนะการานฺต ไม่ยากแล้ว แต่ว่า เยอะ


<p>ศัพท์</p>

นาม

  • โค       ปุ.,ส. วัว แผ่นดิน; ส.คำพูด
  • โคตฺว  นปุ. ความโง่ ความเป็นโค (โค เติมปัจจัย ตฺว)
  • ฆาส    ปุ. ฟาง
  • ชามาตฺฤ ปุ. ลูกเขย (บาลี ชามาตุ)
  • ทุหิตฺฤ  ส.ลูกสาว (บาลี ทุหิตา, เทียบ อังกฤษ daughter)
  • ปงฺก     นปุ. โคลน, ที่หล่ม
  • ปิตฺฤ    ปุ. บิดา (บาลี ปิตุ), ถ้าเป็น ทวิพจน์ หมายถึง พ่อแม่, พหูพจน์ หมายถึง บรรพบุรุษผู้ล่วงลับ
  • ปฺรโยกฺตฺฤ ปุ. ผู้ใช้ ผู้จัดการ
  • พุธ      ปุ. ฤษี คนฉลาด
  • ภฺราตฺฤ ปุ. พี่ชาย น้องชาย (บาลี ภาตา, ภาตุ, อังกฤษ brother)
  • มาตฺฤ    ส. แม่ (มารดา มาตุ)
  • มาส     ปุ. เดือน
  • ยุคฺม    นปุ. คู่
  • รกฺษณ นปุ. การคุ้มครอง การรักษา
  • ศฺราทฺธ นปุ. การสังเวยแก่บรรพบุรุษ โดยถวายอาหารและปัจจัยแก่พราหมณ์

คุณศัพท์

  • อธิก ปุ.นปุ. อธิกา ส. มากกว่า ยิ่งใหญ่กว่า ยิ่งใหญ่ที่สุด
  • กามทุฆ ปุ.นปุ. กามทุฆา ส. การให้พร (เหมือนกับ กามเธนุ ส. โคที่ให้สิ่งตามปรารถนา)
  • ทุษฺปฺรยุกฺต ปุ.นปุ. ทุษฺปรยุกฺตา ส.ใช้ในทางที่ไม่ดี ใช้ผิด
  • ปฺรยุกฺต ปุ.นปุ. ปฺรยุกฺตา ส. ใช้แล้ว จัดการแล้ว
  • ศฺเรษฺฐ ปุ.นปุ. ส.ศฺเรษฺฐา ส. ดีที่สุด
สรรพนาม
  • สา ส. หล่อน, มัน (ประธาน กรรตุการก เอกพจน์, การกอื่นๆ จะเรียนในอีกสามสี่บทต่อไป)
ศัพท์ไม่แจกรูป
  • เจตฺ     ถ้า
  • นิตฺยมฺ  เสมอ ทุกวัน
  • ยทิ      ถ้า
  • สมฺยกฺ   ดี เหมาะสม

แบบฝึก

1. แปลสันสกฤตเป็นไทย

(แปลแล้ว ศึกษารูปแบบประโยค การใช้คำ ความหมาย ด้วย)

गौर्गौः कामदुघा सम्यक् प्रयुक्ता स्मर्यते बुधैः।

दुष्प्रयुक्ता पुनर्गोत्वं प्रयोक्तुः सैव शंसति॥ 

  • भर्तारं भर्तुश्च पितरं मातरं च पत्नी देवानिव पूजयेत्। 1
  • गा रक्षेद्गवां रक्षणेन पुण्य भवतीति द्विजातयो मन्यन्ते। 2
  • यदा प्रयाग आगच्छेव तदा पित्रे पत्त्रं लिखेव। 3
  • पितृभ्यो मासे मासे श्राद्धं यच्छेयुः। 4
  • ग्राममद्य गच्छेतमिति मातरौ पुत्रावभाषेताम्। 5
  • गोः क्षीरेण शिशवो मोदन्ताम्। 6
  • गामतिथये पचेमेत्यृषिर्भार्यामवदत्। 7
  • दुहितरं पितरौ रक्षेतां स्वसारं भ्रातरो मातॄः पुत्राश्च रक्षेयुः। 8
  • यदि शास्त्रमभ्यस्येयं तदा गुरवस्तुष्येयुः। 9
  • हे स्वसः पित्रोर्गृहे तिष्ठेः। 10
  • बाहुभ्यां नदीं न तरेत्। 11
  • हे शिशवः पितॄन्सेवध्वं भ्रातॄणां स्निह्यत। 12

แปลไทยเป็นสันสกฤต

  • 13. วัวจำนวนมากและหมู่บ้านทั้งหลายและเงินจำนวนมาก ถูกมอบแก่พราหมณ์ โดย ฤษีภทตฺตะ ลูกเขยของนหปานะ
  • 14. ท่านพึงให้อัญมณีของแม่แก่พี่สาวทั้งหลาย (อาชฺญา หรือ วิธิ ก็ได้)
  • 15. สารถีพึงนำฟางเพื่อม้าทั้งหลาย, เขาพึงไม่ทำร้าย(ตี)ม้า
  • 16. ในบรรดาทรัพย์สินของพ่อ ส่วนที่มากกว่าพึงถูกมอบ(อาชฺญา)แก่พี่ชายคนโต (คนที่ใหญ่สุดในบรรดาพี่น้อง)
  • 17. คำสั่งของบิดา(มี)ว่า “นี่แน่ะ ลูกๆ เจ้าจงนำไม้ฟืนและน้ำ(ไว้)ในบ้านทุกวัน”
  • 18. วัวทั้งหลายพึงเที่ยวไปในป่า
  • 19. ทั้งสองคนพึงอาศัยด้วยนมของแม่โคสีดำ
  • 20. เกวียนถูกลากโดยโคสองตัว (โคตัวผู้)
  • 21. ฤษียินดีกับโคขาวคู่หนึ่ง (ใช้โครงสร้าง กับคู่แห่งโคสีขาว)
  • 22. หริ และศิวะ แต่งงาน(กับ)พี่น้อง ลูกสาวของราม. (ลองคิดดูว่าจะแปลอย่างไร)

สังเกตพจน์ด้วย ว่าควรใช้พจน์อะไร อย่างไร