ก่อนปีเก่าจะลาลับไป   ผมมีเวลาได้ทบทวนการงานที่ลงแรงไปในปี  2555  โดยเเฉพาะการงานในนโยบายเชิงรุกของมหาวิทยาลัยมหาสารคาม ที่มีชื่อว่า "1 หลักสูตร 1 ชุมชน"   ซึ่งเบื้องต้นผมมองว่า 1 หลักสูตร 1 ชุมชนได้สร้างปรากฏการณ์แห่งการเรียนรู้คู่บริการผ่านภารกิจ หรือพันธกิจของมหาวิทยาลัยที่มีต่อชุมชน หรือมหาวิทยาลัยกับการพัฒนาการเรียนการสอนได้เป็นอย่างดี  อาทิ





1.การบูรณาการสู่การเรียนการสอนโดยใช้ผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง

กิจกรรม 1 หลักสูตร 1 ชุมชน เป็นงานบริการวิชาการแก่สังคมที่สะท้อนให้เห็นภาพของการปฏิรูปการศึกษาที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง (Student-Centered)  โดยเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้นำความรู้ภาคทฤษฎีไปประยุกต์ใช้กับผู้อื่น  ภายใต้หลักคิด “การเรียนรู้คู่บริการ”  รวมถึงการสามารถออกแบบกระบวนการเรียนรู้ (Learning Process) ร่วมกับครูผู้สอน หรือแม้แต่ร่วมเรียนรู้ร่วมกับเพื่อนและชาวบ้านไปพร้อมๆ กัน  (participatory learning)  ซึ่งถือเป็นหัวใจหลักอันสำคัญของการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21  และกระบวนการเรียนการสอนเช่นนี้ก็เป็นการนำพานิสิตออกสู่ชุมชน  เป็นการปลูกฝังเรื่อง "จิตสำนึกสาธารณะ"  อันหมายถึงการรับผิดชอบต่อ "สังคม"  และการคิดคำนึงถึง "บ้านเกิด" ไปในตัวได้เป็นอย่างดี

2.การเรียนการสอนผ่านกลไกกิจกรรม/โครงการ

 การเรียนการสอนผ่านกลไกกิจกรรม/โครงการ (Project-based Learning)  เป็นกระบวนการเรียนรู้ผ่านการลงมือทำ (learning by doing)  หรือเรียนรู้ด้วยการกระทำ (action learning)  ผู้เรียนจะได้ฝึกทักษะชีวิตอันหลากหลาย  เช่น  ทักษะในการบริหารกิจกรรม/โครงการ  ทักษะการทำงานเป็นทีม  ฝึกทักษะการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า  ฯลฯ   เช่น การเรียนการสอนผ่านกลไกกิจกรรม/โครงการ (Project-based Learning)  เป็นกระบวนการเรียนรู้ผ่านการลงมือทำ (learning by doing)  หรือเรียนรู้ด้วยการกระทำ (action learning)  ผู้เรียนจะได้ฝึกทักษะชีวิตอันหลากหลาย  เช่น  ทักษะในการบริหารกิจกรรม/โครงการ  ทักษะการทำงานเป็นทีม  ฝึกทักษะการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า






3.กระบวนการจัดการความรู้และถอดบทเรียน

การจัดการความรู้ถือเป็นกลไกสำคัญของการขับเคลื่อนกิจกรรม 1 หลักสูตร 1 ชุมชน เพราะเป็นกระบวนการที่หนุนเสริมให้แต่ละคนได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน (Knowledge sharing)  และมีการถอดบทเรียนในระหว่างการทำงานที่ยังไม่แล้วเสร็จ (DAR = During Action Review)  ทบทวนถึงกระบวนการขับเคลื่อนทั้งที่สำเร็จและไม่สำเร็จ  เพื่อพัฒนาต่อยอดในห้วงเวลาที่เหลือให้ก่อเกิดประโยชน์ต่อทุกภาคส่วน  :ซึ่งมีท้งการถอดบทเรียนในระดับเฉพาะหลักสูตร  และการถอดบทเรียนในระดับภายรวมเชิงนโยบาย (อาจารย์ นิสิต และชาวบ้าน)

4.การขับเคลื่อนเชิงเครือข่าย

กิจกรรม 1 หลักสูตร 1 ชุมชน  เน้นกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม  และเน้นการทำงานเชิงรุก ในรูปของเครือข่าย ทั้งภายในมหาวิทยาลัยและภายนอกมหาวิทยาลัย อันหมายถึงหน่วยงานภาครัฐ  และเอกชน  เพื่อให้ภาคีดังกล่าว  มีบทบาทต่อการหนุนเสริมกระบวนการพัฒนาท้องถิ่นและชุมชนให้เข้มแข็ง และยั่งยืน  โดยเฉพาะระบบและกลไกที่มหาวิทยาลัยได้ทำความร่วมมือกับสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว. ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น ถือได้ว่าการเป็นจุดเปลี่ยนของการขับเคลื่อนงานบริการวิชาการสู่ระบบบูรณา-การ 4 In 1





5.การประชาสัมพันธ์เผยแพร่ข่าวสารข้อมูล

การประชาสัมพันธ์และเผยแพร่ข่าวสารข้อมูล  เป็นการวางพื้นฐานสู่การจัดทำข้อมูลสารสนเทศเกี่ยวกับการบริการวิชาการของมหาวิทยาลัยมหาสารคาม  เพื่อให้ง่ายและสะดวกต่อการสืบค้นทั้งในมิติของพื้นที่การทำงาน โจทย์การทำงาน เครือข่ายบุคคล  หรือชุดความรู้ที่อาจหมายถึงกระบวนการขับเคลื่อนการบริการวิชาการแก่สังคมภายใต้แนวคิด “เรียนรู้คู่บริการ”  หรือการ “วิจัย”  โดยเบื้องต้นได้ประชาสัมพันธ์ผ่านมิติต่างๆ อาทิ  เว็บไซด์หนึ่งหนักสูตรหนึ่งชุมชน  http://www.sa.msu.ac.th/onecommunity/  เว็บไซด์ Facebook https://www.facebook.com/groups/358481417507439/?ref=tsBlog http://www.gotoknow.org รวมถึงวีดีทัศน์   นิทรรศการ  โปสเตอร์  แผ่นพับ  คู่มือ  ซึ่งสิ่งเหล่านี้ถือเป็นสิ่งสำคัญในการจะนำไปสู่การสร้าง  "นวัตกรรม" และ "งานสร้างสรรค์"  ต่อไป




ครับนี่คือปรากฏการณ์ในเชิง "ระบบและกลไก"  ที่ผมมองว่าเกิดขึ้นจริง  ส่วนประเด็นต่างๆ  ที่นอกจากนี้แล้ว  คงได้นำมาบอกกล่าวเล่าความกันอีกรอบ --

...