การถอดบทเรียน ประสบการณ์การทำกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพช่องปากในชมรมผู้สูงอายุ ของ 4 อำเภอ จากเมืองลำปาง อันได้แก่ อ.เมือง อ.แจ้ห่ม อ.เกาะคา และ อ.วังเหนือ มีชมรมผู้สูงอายุ และภาคีเครือข่าย ที่เข้าร่วมการถอดบทเรียน ที่เป็นตัวจริง ทำจริง ในพื้นที่ มาทบทวนเรื่องราว เล่าสู่กันฟังนั้น อ.ฝน และทีมงานมะขามป้อม ได้นำทำกิจกรรม บันทึกบริบทประวัติศาสตร์ ด้วยการนำ Tilmeline มาเป็นแนวทางในการบันทึกเหตุการณ์

กลุ่มที่เราแบ่งกันพูดคุย ได้แก่ อำเภอเมือง เกาะคา แจ้ห่ม และวังเหนือ แต่ละคนจะพูดคุยกัน โดยการทบทวนงานของตนเองที่ผ่านมา ด้วยวิธีการ

  • วาดแผนที่การทำงานของชุมชน
  • เริ่มที่ปีแรกของการทำงาน คือ ปี 2548 ที่เราทำกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพช่องปากแก่ผู้สูงอายุ โดยเราเริ่มทำงานอย่างไร เช่น ... มีผู้ริเริ่มกี่คน วาดด้วยภาพ เมื่อดำเนินการไป มีคนสนใจแต่ยังไม่มากนัก ต่อมาการทำงานกับชุมชนยังไม่ดี เดินทางลำบาก เราก็เลยเริ่มรุกเข้าหาชุมชน และมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ด้วย และไล่ไปเรื่อยๆ ว่า ในแต่ละปี ที่เราทำงานเกิดอะไรขึ้นมาบ้าง พร้อมใส่ภาพ และตัวหนังสือคำอธิบายเพิ่มเติม จนถึงปีล่าสุด คือ ปีนี้ 2555
  • จนถึงสุดท้าย เราอาจจะเห็นกันได้ว่า ชาวบ้านเริ่มเอาความรู้ หรือกิจกรรมที่ได้เข้าร่วม ไปใช้กับวิถีชีวิตของตนเองได้ เกิดความรู้สึกมีแนวโน้มที่จะยั่งยืนขึ้นได้
  • การทบทวนนี้ ได้ทั้งทั้งปัญหา อุปสรรค ความสำเร็จที่เกิดขึ้นมาได้้ด้วย
  • ถ้าจำได้ละเอียดก็ระบุช่วงเวลาได้เลย แต่ถ้าจำได้กว้างๆ ก็ระบุกว้างๆ ได้

ตัวอย่าง การทำแผนที่การทำงาน หรือ Timeline บริบทประวัติศาสตร์ การทำกิจกรรมที่ผ่านมา โดยบันทึกจากแรกเริ่มการทำกิจกรรม เมื่อชาวบ้านให้ความสนใจ มีปัญหาอุปสรรคในการทำงานหรือไม่ การเข้าทำกิจกรรมในชุมชน จนก่อเกิดทีมงานเข้มแข็ง + เครือข่ายเข้มแข็งอย่างไร มีการร่วมทำกิจกรรมอะไร และเกิดนวัตกรรมอะไรบ้าง จนถึงการมีแนวโน้มแห่งความยั่งยืนอย่างไร

และ 4 กลุ่มอำเภอ ได้ร่วมคิดกิจกรรมตามโจทย์ เกิด Timeline ของกิจกรรมให้ชม ในรูปแบบที่ต่างกันไป

บรรยากาศ การทำงานกลุ่มละค่ะ

และ นี่ก็คือ Timeline ... เส้นทางการพัฒนางานผู้สูงอายุ ด้านการสร้างเสริมสุขภาพช่องปาก ของ 4 กลุ่ม จังหวัดลำปาง

อำเภอแจ้ห่ม

อำเภอเกาะคา

อำเภอวังเหนือ

อำเภอเมือง