มะเร็งเม็ดเลือดขาว

เช้าหนึ่งของวันทำงาน เพื่อนสาววัย 34 ปี อาชีพพนักงานบริษัทเอกชน โทรศัพท์มาเล่าอาการป่วยของตัวเองให้ฟังว่า

“สองสามวันมานี้ฉันทั้งอ่อนเพลียและเหนื่อยง่ายมากๆ แค่เดินลงบันไดชั้นเดียวก็หอบหายใจไม่ทัน แล้วเมื่อคืนอยู่ดีๆเลือดกำเดาก็ไหลพลั่กๆ กว่าจะหยุดต้องเอากระดาทิชชู่ซับเลือดเป็นม้วนเลย"

 

เช็กอาการมะเร็งเม็ดเลือดขาว

ได้ฟังเพื่อนเล่าแล้ว ชมนาดจึงรีบบอกให้เธอไปพบคุณหมอโดยด่วน เพราะก่อนหน้านี้เธอบ่นให้ฟังเสมอว่า มีอาการไข้ต่ำๆทุกคืน เวลาแปรงฟันเลือดออกตามไรฟันมากผิดปกติ ใช้น้ำบ้วนปากแล้ว เลือดก็ยังไม่หยุดไหล ต้องใช้ผ้ากดซับเหงือกไว้ เลือดจึงหยุด เวลาเดินชนดะ เก้าอี้ หรือเพื่อนคนอื่นๆมาเขย่าแขนแรงๆ ผิวจะเขียวเป็นจ้ำ

 

เมื่อเธอไปพบคุณหมอและตรวจร่างกายอย่างละเอียดจึงทราบว่าตัวเองป่วยเป็นมะเร็งเม็ดเลือดขาว หรือลิวคีเมียชนิดเฉียบพลัน ( Acute Lymphocytic Leukemiaหรือ ALL )

 

คุณหมอสั่งให้นอนโรงพยาบาลและต้องให้เลือดอย่างเร่งด่วน เพราะเกล็ดเลือดต่ำมาก ถ้าปล่อยทิ้งไว้อาจทำให้เกิดภาวะช็อกได้

ชมนาดเองก็ตกใจไม่น้อยเมื่อทราบว่าเพื่อนป่วยเป็นมะเร็งเม็ดเลือดขาว ทั้งๆที่ก่อนหน้านี้เธอมีสุขภาพแข็งแรงมาตลอด แถมเป็นผู้หญิงเก่งที่ได้รับจากเพื่อนในสายงานที่ทำอยู่

 

หนึ่งในสี่ของภูมิต้านทานเป็นมะเร็ง

คำถามที่เกิดขึ้นคือ เจ้าโรคร้ายนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร และมีสาเหตุจากอะไร ครั้นกลับมาอ่านคอลัมน์ ถามตอบ ( ฉบับที่ 147 วันที่ 16 พฤศจิกายน 2544  ) ของอาจารย์สาทิส อินทรกำแหง กุรุต้นตำรับชีวจิต จึงเข้าใจกลไกการเกิดโรคและสาเหตุอย่างกระจ่างชัด

 

อาจารย์สาทิส เริ่มจากการอธิบายความหมายของเชื้อโรค Acute Lymphocytic Leukemia ว่า หมายถึง ลิวคีเมียชนิดเฉียบพลัน เนื่องจากร่างกายผลิตเม็ดเลือดขาวชนิดลิมโฟไซต์ ผิดปกติ

 

ก่อนอื่นต้องทราบว่า เม็ดเลือดขาวคือระบบภูมิต้านทานของร่างกาย ส่วนลิมโฟไซต์ เป็นเม็ดเลือดขาวชนิดเล็กๆซึ่งมีปริมาณหนึ่งในสี่ของเลือดขาวทั้งหมด

 

ดังนั้น เมื่อเม็ดเลือกขาวชนิดนี้เป็นมะเร็ง นั่นหมายความว่า เสี้ยวหนึ่งหรือหนึ่งในสี่ของภูมิต้านทานกลายเป็นมะเร็งไปแล้วโรคนี้มักเกิดกับเด็กเล็กและคนหนุ่มสาว

 

กลไกก่อเกิดโรคร้าย

 

อาจารย์สาทิสอธิบายว่า ความผิดปกติจะเริ่มที่ไขกระดูกซึ่งเป็นตัวสร้างเลือด โดยไขกระดูกจะสร้างเม็ดเลือดขาวชนิด Lymphocytic Cell ออกมากมายผิดปกติ ซึ่งเซลล์เหล่านี้ไม่สามารถทำงานได้

 

เราเรียกตัวอ่อนของเม็ดเลือดขาวชนิดนี้ว่า Lyphoblast หรือบางทีก็เรียกว่า Blast เฉยๆ เจ้าพวก Blast เหล่านี้จะเกิดขึ้นมากมายและไปเบียดเซลล์ของไขกระดุกจนกระทั่วเซลล์ปกติเหลือน้อยลงและไม่สามารถสร้างเซลล์ใหม่ของตัวเองได้

 

นอกจากนี้ Blast ยังไหลเวียนเข้าสู่กระแสเลือดและไหลเวียนไปทั่วร่างกาย สุดท้ายจะไปรวมตัวกันอยู่ที่ตับ ต่อมน้ำเหลือง ม้าม และสมอง

 

รู้สาเหตุ ไว้ห่างไกลโรค

 

ส่วนคำถามที่ว่า อะไรคือสาเหตุก่อโรค อาจารย์สาทิส อธิบายว่า

ถามกันมานานแล้วว่า อะไรเป็นสาเหตุทำให้เกิดมะเร็งเม็ดเลือด วงการแพทย์ปัจจุบันได้ศึกษากันมานานกว่า  50 ปีแล้ว แต่ยังหาคำตอบไม่ได้  

 

อาจารย์สาทิส เล่าต่อว่า สาเหตุของโรคนี้ที่มีหลักฐานประจักษ์นั้น เกิดในสมัยสงครามโลกครั้งที่สอง หลังจากสหรัฐเมริกาทั้งระเบิดปรมาณูเมืองฮิโระชิมะและนะงะวะกิ ประเทศญี่ปุ่น จึงทำให้ผู้เคราะห์ร้ายที่ถูกไฟและรังสีจากระเบิด ปรมาณูป่วยเป็นโรคร้ายนี้

 

ในปัจจุบันไม่มีการทิ้งระเบิดปรมาณูอีกแล้ว แต่ก็ยังพบผู้ป่วยจำนวนมากหลายล้านคน อาจารย์สาทิสได้ศึกษาและเก็บข้อมูลจากผู้ป่วยโรคนี้ จึงได้พบสาเหตุก่อโรคสำคัญๆดังนี้

 

กินอาหารผิด โดยเฉพาะอาหารจานด่วนประเภทเนื้อสัตว์และอาหารไขมันสูงสิ่งแวดล้อมเป็นพิษ มลภาวะต่างๆที่อยู่ในชีวิตประจำวัน คนไข้ส่วนใหญ่มีระบบอิมมูนซิสเต็ม ( Immune Syatem )หรือภูมิชีวิตต่ำอยู่ก่อนแล้ว

 

   หลังเข้ารับการรักษาจนอาการดีขึ้นแล้ว เพื่อนของชมนาดตั้งข้อสังเกตถึงสาเหตุการเจ็บป่วยของเธอเองว่า น่าจะเกิดจากการเป็นนักกินตัวยง อาหารโปรดที่กินเป็นประจำคือ แกงกะทิ และข้าวขาหมู

 

   นอกจากนี้ ยังเป็นคนเครียดง่าย  โดยเฉพาะหากมีปัญหาในที่ทำงาน จะเก็บมาฟุ้งซ่าน ทำให้กลายเป็นคนหลับยาก จนต้องพึ่งยานอนหลับเป็นประจำ

 

   บทเรียนจากความเจ็บป่วยครั้งนี้ทำให้เธอเห็นคุณค่าของการดูและสุขภาพ เพราะแม้จะทุ่มเททำงานจนมีเงินมีทองมากมายเท่าไร แต่ทรัพย์สินเหล่านี้ก็ไม่สามารถซื้อสุขภาพแข็งแรงมาเป็นของตัวเองได้

 

   ดังนั้น การดำเนินชีวิตตามหลัก 5 เล็กคือ กิน นอน พักผ่อน ออกกำลังกาย และทำงาน อย่างสมดุล จึงเป็นกุญแจสำคัญสู่การมีสุขภาพร่างกาย จิตใจ สังคม และเศรษฐานะที่แข็งแรงค่ะ


อาการแถม จากมะเร็งเม็ดเลือดขาว

อาจารย์สาทิสอธิบายเพิ่มเติมว่า ผู้ป่วยอาจมีอาการ ผิดปกติอื่นๆดังนี้

ผู้ป่วยจะมีอาการปวดกระดูกและข้อต่อตามร่างกายส่วนต่างๆ ต่อมน้ำเหลือง ตับ และม้ามจะโต ตามผิวหนังจะมีจุดแดงเล็กๆหรือเป็นจุดสีม่วง

ในขณะเดียวกัน ถ้ามีการอักเสบหรือติดเชื้อการใช้ยาปฏิชีวนะจะทำให้มีอาการดื้อยาหรือไม่มีผลตอบสนองเลย

 

ขอบคุณ มะเร็งเม็ดเลือดขาว เรื่องโดย ชมนาด จากหนังสือ ชีวจิต 1 สิงหาคม 2555


ด้วยความปรารถนาดี กานดา แสนมณี