การวางแผนหรือการทำโครงการในบทบาท "วิศวกรโยธา" (พัฒนาอาคาร ถนนหนทาง) กับบทบาท "วิศวกรปัญญา" (พัฒนาสติปัญญาผ่านการเรียนรู้) นั้น เป็นสิ่งที่แตกต่างกันค่อนข้างมาก

          ประสบการณ์ที่ผ่านมาทำให้ผมเห็นชัดว่า การวางแผนหรือการทำโครงการในบทบาท "วิศวกรโยธา" (พัฒนาอาคาร ถนนหนทาง) กับบทบาท "วิศวกรปัญญา"  (พัฒนาสติปัญญาผ่านการเรียนรู้) นั้น เป็นสิ่งที่แตกต่างกันค่อนข้างมาก ที่อยากจะนำมาเล่าให้ฟังในวันนี้ เป็นประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการทำโครงการครับ


          การเขียนโครงการที่เกี่ยวกับงานด้านพัฒนาการเรียนรู้หรือพัฒนาสังคมนั้น เป็นเรื่องที่เกี่ยวพันกับปัจจัยในเชิงนามธรรมค่อนข้างมาก หากพูดถึงการวางแผนในตอนที่เขียนโครงการ จะพบว่าเป็นเรื่องที่ต้องใช้จินตนาการค่อนข้างสูง โอกาสที่การทำงานจริงจะตรงกับสิ่งที่เขียนไว้ในแผนร้อยเปอร์เซ็นต์นั้นเป็นไปไม่ได้แน่ๆ ไม่เหมือนกับงานก่อสร้างที่วางแผนไว้ว่าจะเทคอนกรีตตรงนั้นตรงนี้ แล้วก็ทำกิจกรรมไปตามแผนที่วางไว้


          การทำงานด้านการพัฒนาคน / พัฒนาสังคม จำเป็นอย่างยิ่งที่คนทำโครงการจะต้องยืดหยุ่น  (พริ้ว) ไปตามสถานการณ์ ทั้งนี้เพราะมีปัจจัยที่เกี่ยวข้องมากมาย หากเดินไปตามแผนที่วางไว้ก็อาจจะได้ผลลัพธ์ออกมาไม่ตรงกับเป้าหมายที่ต้องการก็ได้ หลายครั้งหลายคราเราต้อง "ปรับกระบวนท่า" เพราะเห็นแล้วว่า ถ้าเดินต่อไป ทำไปตามกิจกรรมที่เขียนไว้ในแผนก็จะเสียเวลา เสียทรัพยากร (ผลาญงบประมาณ) ไปเปล่าๆ


          แต่ปัญหาที่ตามมาเวลาที่เราไม่ได้เดินไปตามแผนทุกกระเบียดนิ้วก็คือ ต้องมาตอบคำถามผู้ประเมิน / ผู้ตรวจสอบว่าทำไมไม่เดินไปตามแผนที่วางไว้? ทำไมไม่ทำกิจกรรมตามที่ (เรา "นั่งเทียน") เขียนไว้ในแผน? ผู้ตรวจสอบมักสนใจแต่เพียงว่า . . กิจกรรมนี้ทำไปหรือยัง? . . ใช้ตังค์ไปเท่าไหร่แล้ว? . . มีเอกสาร (หลักฐานการใช้เงิน) ครบไหม? บางทีกว่าจะตอบคำถามทั้งหมดนี้ได้ ก็ต้องใช้พลังกายพลังใจไปพอๆ กับที่ใช้ไปในการทำงานโครงการเลยทีเดียว!