ความพิเศษของรังนกนางแอ่นที่นี่ก็ตรงที่เป็นรังนก 3 น้ำ คือน้ำจืด น้ำกร่อย และน้ำเค็ม

     พี่สนั่น หรือ ดต.สนั่น เลื่อนแป้น ผู้ซึ่งเป็นข้าราชการบำนาญ เกษียณอายุราชการแล้วมาทำในสิ่งที่ตนชอบ คือการเป็นไกด์ท้องถิ่น ท่านมุ่งที่จะให้คนได้รู้จัก จว.พัทลุง อยากเห็น จว.พัทลุงเป็นที่ท่องเที่ยวเชิงนิเวศ บ้านของท่านอยู่ปากประ ไม่ไกลจากทะเลน้อยมากนัก (11 กม.) ผมมาพูดคุยกับท่านหลาย ๆ ครั้งแล้ว ทุกครั้งที่ผ่านมาก็อาศัยท่านในการนำไปศึกษาภูมิปัญญาเกี่ยวกับของใช้ ของคนสมัยก่อนที่ท่านได้สะสมไว้ และแต่ละชิ้นมีเรื่องเล่าสะสมไว้อย่างมากมาย

     เมื่อคืน (9 ก.ย. 2549) ได้เล่าให้ฟังเรื่องหนึ่งที่ผมแม้จะเกิดที่นี่ และอยู่ที่นี่มา 30 ปีแล้ว ก็ยังไม่เคยรู้ คือเรื่องของเกาะรังนก หรือเกาะสี่ เกาะห้า ซึ่งมีรังนกคุณภาพที่ดีที่สุด 1 ใน 3 แห่งของโลก เริ่มต้นเรื่องเล่าขึ้นเพราะตอนค่ำ ๆ มีแมลงชนิดหนึ่ง (ยังค้นไม่พบว่าเรียกอะไร) มากเป็นพิเศษ มาเกาะตามหลังคา แมลงเหล่านี้ตัวเล็ก ๆ คล้ายยุง แต่ชอบแสงไฟ ผมเห็นคืนก่อนตอนที่นอน ณ ค่ายลูกเสือฯ ลำปำ (คืนวันที่ 7 ก.ย. 2549) มาแล้วครั้งหนึ่ง มันเยอะมากจนต้องปิดไฟ แล้วเสวนากันแบบมืด ๆ สลัว ๆ ท่านบอกว่าแมลงชนิดนี้เป็นอาหารที่อุดมสมบูรณ์ของนกนางแอ่น นกนางแอ่นจะบินออกมา แล้วกินแมลงชนิดนี้ขณะบิน ผมเพิ่งรู้อีกว่านกนางแอ่นเขาจะไม่เกาะที่ไหนเลย เมื่อบินออกมาจากรัง จะหากินบนเวหา เมื่อได้เวลาก็จะกลับเข้าไปที่ถ้ำที่เป็นรังของมัน

     ท่านบอกว่านกนางแอ่นที่เกาะสี่เกาะห้า จะเป็นนกนางแอ่นกินรัง ซึ่งมี 2 ชนิดคือ นกนางแอ่นกินรัง และนกนางแอ่นหางเหลี่ยม ซึ่งเป็น 2 ชนิด ใน 3 ชนิด ที่เรากินรังมันได้ (อีกชนิดที่ไม่พบที่นี่แต่กินรังมันได้ คือนกนางแอ่นกินรังตะโพกขาว) นกชนิดนี้เป็นสัตว์คุ้มครองตาม พ.ร.บ.สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535 ความพิเศษของรังนกนางแอ่นที่นี่ก็ตรงที่เป็นรังนก 3 น้ำ คือน้ำจืด น้ำกร่อย และน้ำเค็ม

     และเมื่อคราวพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชการที่ 5 ได้เสด็จหัวเมืองทางใต้ ร.ศ.108 (พ.ศ. 2432) ก็ได้เสด็จมาถึงหมู่เกาะรังนกนี้ด้วย และได้ทรงตรัสถึงไว้ให้รักษารังนกที่นี่ไว้กินชั่วลูกชั่วหลาน พระองค์ท่านได้ค้างแรมที่เกาะหน้าเทวดา หนึ่งในหมู่เกาะรังนกที่มีทั้งหมด 7 เกาะ คือ เกาะตาโส เกาะยายโส เกาะกันตัง เกาะรูสิ้ม เกาะท้ายถ้ำดำ เกาะรอก และเกาะหน้าเทวดาที่พระองค์ประทับคราวนั้น ซึ่งเกาะเหล่านี้มีถ้ำน้อยใหญ่เป็นจำนวนมาก

     ความอุดมสมบูรณ์และความเป็นธรรมชาติที่ยังไม่ถูกทำลายไปมากนัก นับกว่า 100 ปีแล้ว ที่พื้นที่ชุ่มน้ำทะเลสาบ (ลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา ส่วนทะเลน้อย) แถบนี้ได้หล่อเลี้ยงชีวิตคนมามากมาย ยังเอื้อต่อนกนางแอ่นให้ได้อาศัยอยู่ มีอาหารอย่างสมบูรณ์ ให้ผลผลิตรังนกที่มีคุณภาพในระดับติด 1 ใน 3 แห่ง ที่ดีที่สุดในโลก

     วันนี้ผมพบกับพี่สนั่นอีกคนนึงที่เป็นผลผลิตของลุ่มน้ำแห่งนี้ ท่านมีความรู้ในตัวท่านเยอะมาก ผมกำลังลุ้น ๆ ให้ท่านเขียนเรื่องราวของเครื่องใช้บรรพบุรุษที่ท่านสะสมไว้แต่ละชิ้น เช่น เฉโหล สอบนั่ง สอบนอน โพงวิดหนอง ... ซึ่งท่านรับปากผมแล้ว ว่าจะเขียนและถ่ายรูปไว้ ให้อนุชนรุ่นหลังได้ทราบภูมิปัญญาเหล่านี้ ยิ่งคุยกับท่านก็ยิ่งลึก เพราะพบว่านอกจากเรื่องราวของเครื่องใช้บรรพบุรุษแล้ว ท่านยังมีอะไร ๆ อีกมากมาย อย่างเช่นวันนี้ เรื่องเกาะรังนก

     หมายเหตุ: บันทึกใน GotoKnow และ Websit ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้เพื่อการศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติมที่นี่ครับ เขาชัน, เกาะสี่-เกาะห้า หรือที่ เมืองลุงดอทคอม