ขี้เลื่อยแพง ใช้บีเอสพลายแก้วทำก้อนเชื้อเห็ดถุงลดการสูญเสีย

 

ปัญหาในการทำก้อนเชื้อเห็ดถุงที่ผู้เพาะเห็ดส่วนมากพบอยู่บ่อยๆคือก้อนเชื้อปนเปื้อนราศัตรูเห็ดชนิดต่างๆภายในก้อนเชื้อขี้เลื่อยมากบ้างน้อยบ้างตามฝีมือและประสบการณ์ของเกษตรกรเจ้าของฟาร์ม จึงมักมีปัญหากับลูกค้าที่รับส่งมอบก้อนเชื้อทำให้ขาดความน่าเชื่อถือในเรื่องคุณภาพ สาเหตุอาจมาได้ในหลายๆกรณีเช่นความปราณีตในการเตรียมวัสดุ สูตรอาหารที่มีการใช้รำมากรำน้อยหรือเศษพืชที่ให้พลังงานโปรตีนและไนโตรเจนอย่างกระถินป่น อุณหภูมิความร้อนในการนึ่งฆ่าเชื้ออาจได้ความร้อนไม่เป็นไปตามเกณฑ์ เตานึ่งขนาดใหญ่อาจจะต้องมีระยะเวลาเข้ามาเกี่ยวข้องซึ่งอาจจะต้องใช้เวลานานกว่าการนึ่งหัวเชื้อข้าวฟ่างจากหม้อเครปหรือออร์โต้เครป จะใช้เวลา 3, 4หรือ 5 ชั่วโมงก็ขึ้นอยู่กับชนิดของเห็ดแต่ละชนิดและสภาพท้องถิ่นในแต่ละท้องที่ซึ่งเจ้าของฟาร์มต้องหมั่นสังเกตุและทดสอบอยู่ตลอดเวลาตราบเท่าที่ยังประกอบอาชีพทำเห็ด

 

สภาพการนึ่งต้องไม่อัดก้อนจนแน่นมากเกินไปเพื่อให้อากาศและไอน้ำทะลุผ่านได้ถ้วนทั่วมากที่สุด มวลไอน้ำขนาดจิ๋วบวกความร้อนบวกแรงดันจึงจะสามารถทำลายเซลล์และสปอร์ของเชื้อราโรคเห็ดได้ การนึ่งจึงต้องตรวจเช็คอุณหภูมิให้ได้ตามที่ต้องการอย่างน้อยไม่ควรต่ำกว่า 100 องศาเซลล์เซียส และปล่อยทิ้งแช่ไว้ให้ได้อย่างน้อย 3 ชั่วโมง (ในขณะอุณหภูมิ 100 องศาเซลเซียส) อันนี้ก็ต้องดัดแปลงประยุกต์ไปตามชนิดของเห็ดและอาการของโรคที่พบว่าเชื้อชนิดใดสามารถทนทานต่ออุณหภูมิใช้ระยะเวลาที่แตกต่างกันในระดับใดและใช้เวลามากน้อยแค่ไหน เกษตรกรผู้เพาะเห็ดจะต้องใช้ทักษะประสบการณ์ตรงนี้นำมาใช้ให้มากๆ จึงจะสามารถพัฒนาฟาร์มเห็ดของตนเองให้ก้าวหน้าได้

 

การทำก้อนเชื้อในปัจจุบันปัญหาที่สำคัญอันหนึ่งคือขี้เลื่อยเริ่มมีราคาแพงมากขึ้นเรื่อย ส่วนหนึ่งอาจเป็นเพราะมีผู้ให้ความสนใจเกี่ยวกับการเพาะเห็ด ทานเห็ดเพิ่มมากขึ้นจึงสะท้อนไปยังวัตถุดิบการผลิตในหลายๆด้านทั้งขี้เลื่อย จุก คอขวด สำลี ขี้ฝ้าย ไส้นุ่น ถุงพลาสติกไม่เว้นแม้กระทั่งหนังสือพิมพ์ที่ใช้ปิดทำหมวกครอบก่อนเข้าเตานึ่งเพื่อกันหยดน้ำเปียกแฉะเข้าไปในสำลี ต่างก็แย่งจองกันตามย่านร้านค้าในตลาดเพราะมีไม่เพียงพอ ฉะนั้นการผลิตก้อนเชื้อจึงมีความสำคัญอย่างมากถ้าผลิตออกมาแล้วมีก้อนเชื้อเสียเป็นจำนวนมากหรือเกินกว่า 50 เปอร์เซ็นต์ด้วยแล้ว เท่ากับว่าเราได้เสียทั้งเวลา อาหารเสริม ขี้เลื่อย ไปจำนวนมากเป็นเรื่องน่าเสียดาย

 

ในปัจจุบันการลดความสูญเสียจากเชื้อราปนเปื้อนโดยการใช้เชื้อจุลินทรีย์ บีเอสพลายแก้ว ซึ่งเป็นเชื้อบัคเตรีที่มีคุณสมบัติในการยับยั้งและทำลายเชื้อราศัตรูเห็ดโดยที่ไม่กินหรือทำลายเส้นใยและดอกเห็ดให้สูญเสียไปแม้แต่น้อย  ก่อนที่จะนำขี้เลื่อยผสมกับอาหารเสริมต่างๆให้หมักบีเอสพลายแก้วแล้วคลุกผสมกับขี้เลื่อยเสียก่อน โดยใช้บีเอสพลายแก้ว เพียง 5 กรัม(หนึ่งช้อนชา) หมักกับน้ำมะพร้าวอ่อนเฉาะฝาแง้มออกแล้วหยอดเชื้อปิดฝาดังเดิมทิ้งไว้ 24-48 ชั่วโมง ระยะเวลาที่ดีที่สุดคือ 36 ชั่วโมง นำมาผสมน้ำได้ตั้งแต่ 20 ลิตรลงมาตามความเหมาะสมกับกองขี้เลื่อย นำมาราดรดบนกองขี้เลื่อย 100 กิโลกรัมก่อนที่จะนำไปผสมกับสูตรอาหารที่เตรียมไว้ หลังจากผสมขี้เรื่อยและสูตรอาหารจนได้ที่แล้วนำกรองใส่ถุงให้ได้ประมาณ 800 - 1,000 อุดจุกปิดสำลีครอบหมวกหมักทิ้งไว้ 1-2 คืนแล้วจึงนำไปนึ่งฆ่าเชื้อตามปรกติวิธีนี้จะช่วยลดการปนเปื้อนติดเชื้อได้มากกว่า 95 เปอร์เซ็นต์ (คุณพิพัฒนะ เครือชาลี ฟาร์ม ไทยกรีนออร์แกนิค ต. รำมะสัก อ. โพธิ์ทอง จ.อ่างทอง โทร. 084-645-3524)

มนตรี บุญจรัส

ชมรมเกษตรปลอดสารพิษ www.thaigreenagro.com