เป้าหมายเชิงคุณค่าของงานนี้คือ ทำให้เกิดวัฒนธรรมถือความตายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต ที่ดีงามและงดงามของคนไทย ไม่ปฏิเสธความตาย ไม่หนีความตาย แต่ก็ไม่ใช้ชีวิตอย่างประมาท

ชีวิตที่พอเพียง  : 1549a. ความตายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต

ระหว่างวันที่ ๒๐ - ๒๘ พ.ค. ๕๕ ผมจะร่วมขบวนดูงาน hospice ที่สหรัฐอเมริกา แคนาดา และญี่ปุ่น   โดยผมบอกตัวเองว่าเป้าหมายเชิงคุณค่าของงานนี้คือ ทำให้เกิดวัฒนธรรมถือความตายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต ที่ดีงามและงดงามของคนไทย   ไม่ปฏิเสธความตาย ไม่หนีความตาย   แต่ก็ไม่ใช้ชีวิตอย่างประมาท

สังคมสมัยใหม่ดำเนินการต่อชีวิตยามชราและยามใกล้ตายในรูปแบบใหม่ๆ   หนึ่งในนั้นคือการจัดการ โดยมีสถาบันขึ้นให้บริการ เรียกว่า hospice   ซึ่งเป็นสถาบันในแนวคิดตะวันตก และมีความแตกต่างหลากหลาย อยู่ภายใน

เรากำลังจะจัดตั้ง hospice ในบริบทไทย   โดยคุณหญิงจำนงศรี หาญเจนลักษณ์ เป็นผู้ชักชวนและบริจาค ที่ดิน ๑๐๐ ไร่ ห่างจากตลาดหัวหิน ๓๐ ก.ม.   สถาบันอาศรมศิลป์ภายใต้ภาวะผู้นำของ อ. ธีรพล นิยม เป็นผู้ออกแบบ   และมหาวิทยาลัยมหิดลเป็นเจ้าของและผู้ดำเนินการ    ทีมของ อศศ. เสนอต่อสภาสถาบันฯ เมื่อวันที่ ๑๒ เม.ย. ๕๕ ว่า ขนาดการลงทุนประมาณ ๑ พันล้านบาท  มีกิจกรรม ๓ ด้าน คือ เป็นทั้งสถานบริการ  วิจัยและพัฒนา  และฝึกอบรม  

แต่ผมโลภกว่านั้น ผมมองว่า นี่คือการขับเคลื่อนการเปลี่ยนโลกทัศน์ของคนไทย สังคมไทย ต่อความตาย    เปลี่ยนจากสิ่งที่น่ากลัว  น่าหนีสุดชีวิต   และต้องยอมสูญเสียทุกอย่างเพื่อต่อลมหายใจ   เป็นมองความตายเป็น ส่วนหนึ่งของชีวิต  เตรียมเผชิญความตายอย่างมีสติ ตั้งแต่อายุน้อยๆ (มรณานุสติ)   และเมื่ออายุมากขึ้น เข้าใจ ชีวิตมากขึ้น ก็ยิ่งมีส่วนขับเคลื่อนมุมมองใหม่ พฤติกรรมใหม่ ให้ความตายเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์   เป็นส่วนหนึ่งของ ชีวิต ทั้งของผู้ใกล้ตาย และผู้อยู่

สถานที่ที่เราจะไปดู อยู่ในบริบทตะวันตก   ที่ที่ผมคิดว่าดำเนินการกว้างขวางครบวงจรที่สุดคือ Baycrest  ตั้งอยู่ที่นครโตรอนโต แคนาดา   และเป็นสถาบันอิสระที่อิงอยู่กับมหาวิทยาลัยโตรอนโต   

อีกแห่งหนึ่งอยู่ที่นครฮุสตัน รัฐเท็กซัส สหรัฐอเมริกา คือ Houston Hospice   และอีกแห่งที่นครซาน ฟรานซิสโก คือ Zen Hospice   ที่น่าสนใจคือ Zen Hospice ดำเนินการแนวพุทธ คือใช้การเจริญสติช่วย   

ผมอีเมล์ไปถามคุณอัญชลี คุรุธัช ที่ซาน ฟรานซิสโก จึงได้ความรู้ว่า hospice เชิงพุทธที่ซานฟราน ที่มีชื่อเสียงอีกแห่งหนึ่งคือ Maitri Hospice ซึ่งเน้นผู้ป่วยโรคเอดส์  

ในการประชุมวิชาการประจำปี การพัฒนาและรับรองคุณภาพโรงพยาบาล ครั้งที่ ๑๓  ในวันที่ ๑๕ มี.ค. ๕๕ มีรายการ การดูแลเพื่อการตายดี มิติหนึ่งของการดูแลสุขภาพแบบองค์รวม ฟังการอภิปรายได้ที่นี่

แพทย์ที่สนใจเรื่องนี้ และเขียนไว้มากท่านหนึ่งคือ นพ. ดร. สกล สิงหะ

วิจารณ์ พานิช

๑๗ เม.ย. ๕๕