กรณีศึกษาที่ครูน่านำสอน 4/1 โดย ชาตรี สำราญ

อย่าคิดว่าง่ายเหมือนคิด

 

                การจัดกิจกรรมการเรียนการสอนนั้น  ถ้าเราคิดว่าเป็นเรื่องง่ายแล้ว  เราอาจจะไม่เตรียมการสอน  ผลที่เกิดขึ้นมาคือ  เมื่อลงมือสอนจริงเด็กอาจจะมาสนุกต่อการเรียนเรื่องนั้น  ผู้สอนเองก็จะไม่สนุกด้วย  เพราะไม่รู้ว่าเอาอะไรมาสอน  ถ้าผู้สอนเตรียมตัวเตรียมใจที่จะสอนให้สนุก  เพื่อผู้เรียนจะได้มีความสุขต่อการเรียนแล้ว  ผู้สอนคิดสร้างสถานการณ์นำสอนให้ผู้เรียนเรียนแบบผจญกับปัญหา  หาทางแก้ปัญหาจนได้  สุดท้ายก็พบกล่องปัญญาที่เจิดจ้าในดวงใจของผู้เรียน  บทเรียนนั้นแหละคือบทเรียนที่ผู้เรียนต้องการเรียนรู้

                บทเรียนอย่างนี้  มาตรฐานการเรียนรู้คือจุดหมายปลายทางที่ผู้สอนจะต้องนำมาแตกย่อยให้เห็นสิ่งที่ซ่อนอยู่ข้างในว่าอะไรคือ  เนื้อ  (ที่ผู้เรียนจะต้องไป)  หา  ตรงนี้สำคัญมาก  ผู้สอนจะต้องเริ่มเตรียมการ  (ที่จะ)  สอนตั้งแต่ตรงนี้

                เวลาการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนนั้น  ดูให้มันชัดว่า  การจัดกิจกรรมอย่างนี้จัดขึ้นทำไม  จัดเสร็จแล้วนักเรียนจะเรียนรู้อะไรได้แค่ไหน  ผู้สอนจะต้องระบุไว้ให้ชัดเจน  เช่น  นักเรียนแบ่งกลุ่มย่อยตามประเด็นเรื่องที่สนใจเป็นกิจกรรม  และจุดประสงค์ที่กำหนดกิจกรรมนี้  อย่างนี้  เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้เรียนเรียนเรื่องที่ตนอยากเรียน  นั่นหมายความว่า  กิจกรรมที่ผู้สอนเขียนกำหนดไว้ทุกข้อมีจุดประสงค์แฝงอยู่ทุกกิจกรรม  ถ้าผู้เขียนแผนการเรียนรู้สามารถระบุจุดประสงค์ (แฝง)  ได้ทุกกิจกรรมอย่างนี้  เชื่อได้ว่า  ความล้มเหลวของการจัดการเรียนการสอนในเรื่องนั้นๆ จะหมดไปได้

                ในการจัดกิจกรรมเรื่อง  “ผลกระทบจากอุบัติเหตุบนท้องถนน”  ซึ่งผู้เขียนได้จัดขึ้น  เมื่อพ.ศ. 2538  ที่โรงเรียนที่ผู้สอนสอนอยู่  เป็นบทเรียนที่จะเรียนรู้เรื่องอุบัติเหตุบนท้องถนน  ช่วงนั้นเด็กๆ  วัยเริ่มรุ่นชอบถีบจักรยานแข่งขันกันบนท้องถนน  ส่วนวัยรุ่นฐานะดีก็จะแข่งขันจักรยานยนต์บนท้องถนน  มีผู้เสียชีวิต 2 คน  และที่บาดเจ็บซึ่งเป็นนักเรียนในโรงเรียนแขนหักกับขาหัก 2 คน  เห็นว่าเป็นโอกาสเหมาะจึงนำเรื่องนี้มาสอน  โดยจัดทำแผนการสอน 10 ชั่วโมงสอน  แบ่งซอยเป็นแผนย่อยๆ ดังตัวอย่าง 1 แผนย่อย

 

  

แผนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ เรื่อง “อุบัติเหตุบนท้องถนน”

ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4  เวลา 2 ชั่วโมง (10 ชั่วโมง)

                                                                                                               

สาระสำคัญ

                การฝึกฝนให้ผู้เรียนคิดวางแผนและปฏิบัติตามแผนการเรียนรู้เรื่อง “อุบัติเหตุบนท้องถนน”  ด้วยตนเองได้  ช่วยให้ผู้เรียนรู้และเข้าใจต่อกระบวนการเรียนรู้ด้วยตนเองดียิ่งขึ้น

 

จุดประสงค์นำทาง

                1. นักเรียนสามารถรวมกลุ่มคิดวางแผนการเรียนรู้และอธิบายวิธีการวางแผนการเรียนรู้ได้

                2. นักเรียนสามารถรวมกลุ่มปฏิบัติการเรียนรู้ตามแผนที่วางไว้ได้

 

สาระการเรียนรู้

                1. ความรู้เกี่ยวกับอุบัติเหตุบนท้องถนน

                2. ความรู้เกี่ยวกับสาเหตุและวิธีการป้องกันอุบัติเหตุบนท้องถนน

                3. การศึกษาสืบค้นหาผลกระทบที่เกิดจากอุบัติเหตุบนท้องถนน

                4. วิธีการที่จะลดอุบัติเหตุบนท้องถนน

                5. การนำแผนการเรียนรู้เรื่องอุบัติเหตุบนท้องถนน

                6. การนำแผนการเรียนรู้ไปปฏิบัติการเรียนรู้

 

กิจกรรมการเรียนรู้             ใช้เวลา 2 ชั่วโมงในชั้นเรียน

(ปฏิบัติการเรียนรู้นอกเวลาเรียนอย่างอิสระ)

กิจกรรม	จุดประสงค์เฉพาะกิจกรรม
1. นักเรียนแบ่งกลุ่มตามกลุ่มบ้านที่ตนอาศัยอยู่   2. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันคิดวางแผนการเรียนรู้ในประเด็น      2.1 ทำไมเราต้องเรียนเรื่องนี้      2.2 ประเด็นย่อยเรื่องอุบัติเหตุที่เราจะเรียนมีอะไรบ้าง      2.3 เราจะตั้งคำถามย่อยอย่างไรบ้าง	- เพื่อง่ายต่อการปฏิบัติการสืบค้นข้อมูลนอกเวลาเรียน (โรงเรียนเลิกถึงช่วงกลางคืน) - เพื่อสามารถปฏิบัติกิจกรรมการเรียนรู้ได้ตรงตามจุดประสงค์ที่ต้องการ - กำหนดสาระการเรียนรู้ด้วยตัวผู้เรียนเอง  เพื่อได้เรียนเรื่องที่อยากเรียนรู้ - เพื่อกำหนดประเด็นย่อยให้ชัดเจนในการสืบค้นจากภูมิปัญญาท้องถิ่นและผู้ที่เคยประสบอุบัติเหตุบนท้องถนน

กิจกรรม	จุดประสงค์เฉพาะกิจกรรม
2.4 คำถามที่ตั้งขึ้นนี้จะนำไปถามใครบ้างในชุมชน 2.5 เราต้องปฏิบัติตนอย่างไรขณะไปเรียนรู้ในชุมชน   2.6 เราจะมีวิธีการบันทึกข้อมูลที่ถามได้แบบใดแล้วนำมาทำอย่างไรต่อ 2.7 เราจะนำเสนอข้อมูลแบบใด   2.8 เราจะเริ่มปฏิบัติการเมื่อไร  กี่ขั้นตอน 2.9 เราจะประเมินผลการเรียนรู้แบบใด	- เพื่อกำหนดบุคคลที่จะไปศึกษาสืบค้นข้อมูล - เพื่อกำหนดการปฏิบัติตนขณะสัมภาษณ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นและผู้เกี่ยวข้อง - เพื่อกำหนดรูปแบบในการจัดการข้อมูลความรู้ให้ชัดเจน   - เพื่อกำหนดวิธีการนำเสนอข้อมูล - เพื่อกำหนดระยะเวลาทำการเรียนรู้ - เพื่อกำหนดเป้าหมายการประเมินผลการเรียนรู้และวิธีการประเมินผลการเรียนรู้ ขั้นตอนที่ดำเนินการ

 

 

 

กิจกรรม	จุดประสงค์เฉพาะกิจกรรม
3. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมทบทวนวิธีการคิดวางแผนการเรียนรู้ตามลำดับขั้นตอนที่ดำเนินการผ่านมาบันทึกไว้   4. นักเรียนทุกกลุ่มนำแผนการเรียนรู้ที่วางไว้ไปปฏิบัติตามที่กำหนดไว้	- เพื่อเน้นความรู้ความเข้าใจต่อวิธีการวางแผนการเรียนรู้ - สามารถอธิบายวิธีการวางแผนการเรียนรู้ได้ตามลำดับ   - ฝึกฝนการปฏิบัติงานตามแผนฯ ที่วางไว้ - เพื่อประเมินผลว่าแผนฯ ที่วางไว้สามารถดำเนินการได้มากน้อยเพียงใด

 

หมายเหตุ             การปฏิบัติการเก็บข้อมูล  ผู้เรียนนำไปปฏิบัติการช่วงเวลาเลิกเรียนถึงกลางคืน  เพราะในเวลากลางวันผู้ให้ข้อมูลไปปฏิบัติภารกิจนอกบ้านจะกลับมาช่วงเย็น  แต่ในเวลาเรียนอีก 8 ชั่วโมง  จะนำข้อมูลที่รวบรวมได้มาร่วมอภิปราย  เสวนาหาข้อสรุป  บันทึกไว้และปรับปรุง  พร้อมกับหาวิธีการสืบหาข้อมูลเพิ่มเติมในช่วงปฏิบัติการนอกเวลาต่อไป

 

 

สื่อ

                1. กระดาษปรู๊ฟ  ปากกาเคมี  กาวย่น

                2. กระดาษ A4  สำหรับจัดทำหนังสือเล่มเล็ก  กางยางน้ำ  สีไม้

3. แบบประเมินผล  หมายเลข 1..2..3

4. คำถามซอยย่อย  กระตุ้นให้คิดหมายเลข 3-4

 

การวัดผลประเมินผล

1. สังเกตกระบวนการทำงานระบบกลุ่ม (ดูแบบประเมินฯ 1)

2. สังเกตกระบวนการคิดวางแผนการเรียนรู้ (ดูแบบประเมินฯ 2)

3. ตรวจรายงานผลการเรียนรู้ (หนังสือเล่มเล็ก)

4. ฟังการอธิบายถึงขั้นตอนการวางแผนการเรียนรู้ (ดูแบบประเมินฯ 3)

แผนการสอนหรือแผนการเรียนรู้ย่อยนี้  ผู้เขียนนำสอน 2 ชั่วโมง  ในเวลาเรียนที่เหลือนักเรียนออกไปปฏิบัติการตามแผน 2 คืน  แล้วมาอภิปรายในชั้นเรียน  สรุปบทเรียน  นำเสนอผลงานต่อชุมชน  รวมเวลาเรียนในชั้นเรียน 10 ชั่วโมง (มีแผนย่อยอีก 4 แผน)

อ่านเป็นเล่มได้ที่นี่ครับ https://docs.google.com/docume...